2.2. Тақвияти ҳокимияти дунявии амир (султон) дар ҷаҳони
ислом

Масъалаи қудрати олӣ дар уммати (ҷомеаи) исломӣ пас аз марги Паёмбар Муҳаммад (с), ки ҳамчун ҳокими олӣ дар он хидмат мекард, ба миён омад, вақте ки ду гурӯҳи онҳо- ҳамсафон дар кӯчиданаш аз Макка ба Мадина (муҳоҷирон) ва мадинагиҳо, ки аввалин шуда Исломро (ансорон) қабул карданд, масъалаи мансубияти қудратро ба миён гузоштанд. Ансорон (ёварон), ки пас аз муҳоҷирон ба ислом шомил шуда буданд, баробариро талаб мекарданд ва гаштаю баргашта ҳамон як гапро такрор мекарданд «Аз мо амир ва аз шумоён амир», ки аввалинҳо ба онҳо посух доданд, ки «аз мо амир ва аз шумоён вазир» (ёвари амир). Вақте ки ҷиҳатҳои махсуси давлати нави исломӣ ҳанӯз пурра ташаккул наёфта буданд, бинобар ин, дар байни онҳо барои паҳн кардани дини нав мавқеи фармондеҳони ҳарбӣ (амирон), пешвоёни ҷиҳод маъмул буданд. Дере нагузашта, ин баҳс ба фоидаи шарикони наздики паёмбар Абубакр, ки дар сари уммати афзояндаи мусулмонон истода, хусусиятҳои ташаккулли давлатиро бо унвони «халифа» (муовини фиристодаи Худо) ба даст оварданд, ҳал шуд. Ӯ аз ансорон ба унвони ёвари худ нагирифт. Халифаи аввал Абӯбакр (с. 632-634) вазифаи қозиро ба ӯҳда гирифт ва муҳоҷири дигар (Абу Убайда) мақомоти молияро ба зимма гирифт, ки баъдтар аз маъмурияти давлатӣ ҷудо шуд. Ҳамин тариқ, тамоми шохаҳои ҳокимият дар дасти халифаҳои аввали давлати нави исломӣ мутамарказ буданд.
Халифаи дуюм Умар (с. 634-644) бори аввал унвони «амир ал-муъмунин»-ро гирифт, ки баъдан он нисбат ба ҳамаи халифаҳо