дар даврони баъдӣ муқаддас шуморида шуда, бо авлиёгӣ шӯҳрат ёфтанд.
Дар шакли ибтидоии худ худ хилофат омезиши ҳаёти рӯҳонӣ (динӣ) ва дунявӣ (сиёсат) мебошад. Аз як тараф, салтанати халифаҳои одил – асҳоб ва хешовандони наздики пайғамбар – ин ҳамчун «иродаи илоҳӣ» дониста мешавад, ки намояндаи қабилаи Қурайшро барои фиристодани Қуръони карим интихоб кард. Аз тарафи дигар, иродаи худи ҷомеаи мусулмонҳо интиқоли қудрат ба шарикони наздики офарандаи ҷамоаи нави онҳо (уммат) мебошад. Бояд гуфт, ки аллакай халифаи дуюм Умар ба иззати нафси худ унвони «амир алмуминин»-ро илова кард, ки ин нишонаи аввали ҷудошавии минбаъдаи ҳокимияти дунявӣ аз мақомоти олии динӣ дониста мешавад. Акнун асосгузори хилофати меросии Умавиён Муавийя (с.661-680), ки дар байни мусулмонон нуфузи бебаҳо надорад (ба монанди чор халифаи ботақво), тавассути муносибати ришва ва қувваи бераҳмонаи ҳарбӣ ба баланд шудани эътибори хонадони худ (Абусуфён), ки як замон дар солҳои истиқрори ислом душмани ашадитарини Паёмбар буд, мусоидат мекунад. Писар ва ҷонишини халифа Алӣ Ҳасан, тавассути ришва қудрати олии давлати ҷавони исломиро ба ӯ дод. Набудани салоҳияти рӯҳонии ин сулола, ғасбгарон дар назари аксари мусулмонон, дар амалҳои ворисони ӯ зоҳир мешуд. Писар ва ҷонишини ӯ Язид (с. 680-683) ошкоро шароб менӯшид, ки ин як амали разилона дар назди мусулмонони боимон буд.
Дар таълимоти динӣ-сиёсӣ доир ба хилофат ҷанбаи сиёсӣ акнун нисбат ба мазҳаб торафт қавитар мешавад, зеро дар идоракунии ҳукумат, на иродаи Офапридгор ва пайғамбараш, балки иродаи сиёсии ҳоким афзалият пайдо кард. Мисолҳои