хуросонӣ пурқувват шуда буд, шӯришгаронро дар қаторкӯҳҳои душворгузар несту нобуд кунад. Ҳамин тариқ, ҳокими дунявии яке аз минтақаҳои таърихӣ ва фарҳангии тоҷикон дар якҷоягӣ бо поягузорони маъруфи давлатҳои мутамаркази тоҷикон (Тоҳириён-Саффориён-Сомониён) дар шаклдигаркунии минбаъдаи ин таълимот саҳм гузоштааст. Дар шароити нав, қудрати дунявӣ (амирӣ ё султонӣ) аз як шаҳри бузурги тоҷикон ба шаҳри дигар (Марв-Нишопур-Заранг-Бухоро) бо навбат мегузашт. Бо тафовут аз Эрон, ки ба назарияи шиъаҳои «имоматӣ» -эътирофи афзалияти қудрати маънавӣ (динӣ) шуруъ кард, Хуросон ва Варорӯд бо роҳи худ – ташкили давлатҳои дунявӣ бо роҳи ҳифзи нисбии қудрати аққалии (рамзӣ) маънавии халифаҳои Аббосӣ рафтанд. Дар шароити густариши аз ҳад зиёди хилофати Аббосиён, аз нимҷазираи Пиренеи Аврупо то марзҳои Чин, халифаҳо ба ҷойи ҳукмронии муваффақонаи империя тавассути мансабдорони хуросонӣ, ба дасти горди турк дар қароргоҳашон Самарра афтоданд. Дар ин шароит, пешвоёни ҳарбии муваффақи тоҷик, ки мероси Абумуслимро идома медоданд, дар хилофат аввалин шуда, назорати воқеии идоракуниро ба даст гирифтанд ва дар асл амалияҳои мустақили давлатӣ (аморатҳо/султонҳо) эҷод карданд.
Дар Аврупои феодалӣ (Фаронсаи мутлақ) анъанае буд, ки агар подшоҳ вафот мекард, ҳама ҳозирон дар сари болини ӯ бо овози баланд мегуфтанд: «Шоҳ фавтид, зинда бод шоҳ». Он тартиботи қатъиро инъикос мекард, вақте ки қудрати олии давлат фазои холиро таҳаммул намекард, аз ин рӯ, вориси тахт, ки подшоҳи пешин нишон додааст, барои тахт омода менамуданд.
Ворис зуд ба тоҷгузорӣ омода мешуд ва маросими бошукӯҳи батахтнишинии ӯ дар яке аз калисоҳои асосии кишвар баргузор мешуд. Маросим аз он сабаб шитобкорона гузаронида мешуд, ки довталаби дигари шуҳратпараст наметавонист ҳампаймонҳои