мусаллаҳи худро гирд оварад ва ҷараёни табии пешрафти воқеаро халалдор намояд.
Тавре ки садсолаи аввали ҳукмронии хилофати Аббосиён нишон медиҳад, халифа дар давраи ҳанӯз барҳаёт буданаш аз зертобеон тақозо мекард, ки дар нисбати бо навбат ҳукмронӣ кардани писаронаш савганд ёд кунанд.
Дар раванди бунёд ва нигоҳ доштан давлатҳои дунявӣ (суннӣ) (аморат/ салтанат), ҳукумати нав тасдиқ мекард, ки қудрати шамшер, аниқтараш нерӯҳои мусаллаҳ, бо хост ё дар аксари ҳолатҳо, бар хилофи иродаи халифаи Бағдод, дар ҷойи аввал гузошта шавад.
Аниқтараш, ҳокимияти халифа аз ҷониби хориҷиён суст шуд ва онҳо эълон карданд, ки асоси ҳокимияти заминӣ дар ислом бояд на пайдоишу авлод, балки қобилият бошад. Онҳо нуфузи халифаҳоро инкор карда, ҳуқуқи шӯриши мусаллаҳонаро алайҳи ҳар як мусулмоне, ки онҳо аз фармудаҳои ҳақиқии Муҳаммад дур мешуданд, ҳимоя мекарданд.
Асосгузори нави давлати дунявӣ на аз рӯйи ирода, дастур ё маслиҳати халифа, балки сирф аз рӯйи маҳорати табииаш, барори кор ва раванди шароити гуногун амал мекард. Вай шамшерро дар дасташ устувор нигоҳ дошта, интизоми қатъиро ҷорӣ карда, баъзан бидуни диндории боҷасоратона, шаҳрҳои нав ба навро истило карда, ҳудуди давлати навтаъсисашро бо зарбаи бошиддати шамшер тағйир медод. Намунаи барҷаста: ҷавоби Амр, асосгузори давлати Саффориён ба намояндаи халифа дар Нишопур, ки ба Амр гуфт, ки аз халифа барои ҳукмронӣ иҷозатнома гирад, вале Амр шамшерашро нишон дода гуфт, ки барои ӯ танҳо ин иҷозатнома муҳим аст.
Намунаи барҷастатарини бартарии қудрати ҳарбӣ бо бунёд ва нигоҳ доштани ҳукумати дунявӣ дар паноҳи хилофат