Ҷаҳони Тоҷикон

буданд, ҳарчанд рӯҳониёни исломӣ бо онҳо мухолифат мекарданд.
Коршиносон қобилиятҳои идоракунии се халифаи Умавиён
–асосгузори сулола – Муавияи I (с.661-680), Абдумалик (с. 685- 705) ва писараш Ҳишомро (с.724-743) алоҳида қайд мекунанд.
Дар даврони ҳукмронии халифа Муавияи I, хилофати паҳновар ба даҳ вилоят тақсим карда шуд:
1.Сурия (Димишқ, Киннасрин, Ордонн ва Фаластин); 2.Куфа (бо тамоми Ироқ, аз ҷумла шаҳри Райи Эрон); 3.Басра (бо Эрон, Систон, Хуросон, Баҳрайн ва Уммон); 4.Арманистон; 5.Макка; 6.Мадина; 7.вилояти марзӣ бо Ҳиндустон (Кирмон, Синд, Ғазна, Кобул ва ғ.); 8.Африқо (Ифрикийа); 9.Миср;
10.Арабистони Ҷанубӣ (Яман ва дигарон).
Аммо, ислоҳоти пулӣ баъдтар дар аҳди халифаи Умавиён Абдумалик гузаронида шуд, зеро то даврони ҳукмронии ӯ тангаҳои давлатҳои қаблӣ дар қаламрави хилофат: дар Миср ва Сурия тангаҳои тилло, нуқрагин ва мисии Рим-Византия гардиш доштанд ва дар қаламрави собиқи эронӣ, асосан, дирҳамҳои сосонӣ гардиш доштанд, ки бо тангаҳои худ (арабу исломӣ) иваз карда шуданд. Аммо, сохтори идоракунии давлатӣ чун даврони қаблӣ сода боқӣ монда буданд, ки танҳо девонҳои зерин фаъолият мекарданд:
1.Девон-ал-хироҷ, идораи ҷамъоварии андоз, ҳаммонанди вазорати молия хизмат мекард;

Барномасозӣ
Олами Афсонаҳо
Ахбор
Саломатӣ
Дунё