лабонашон ба мо салом медиҳад ва озор додани онҳоро манъ мекунад». Ғамхорӣ ба синфҳои поёнӣ Абдуллоҳро ба идеяи таълими умумиҷаҳонӣ овард, ки бо калимаҳои муайянтарин ифода ёфтааст: «Илм бояд ба шоистагон ва ношоистагон дода шавад; илм метавонад худашро нигоҳубин кунад, то дар байни одамони нолоиқ намонад”. Ва, дар ҳақиқат, аллакай дар ин давра ҳатто фарзандони деҳқонони камбизоат барои таҳсил ба шаҳрҳо омада буданд».
Тавре ки аз ин маълумот бармеояд, дар давраи ҳукмронии Тоҳириён унсурҳои монархияи мунаввар берун аз маркази хилофат (Бағдод) дар минтақаҳои шарқии он ташаккул ёфтанд, ки дар он авлавияти фарҳангӣ аз марказ интиқол меёфт. Тавре ки мебинем, ба ин, чорабиниҳои ҳамаҷонибаи яке аз равшантарин намояндагони Тоҳириён, ки аз ғамхории деҳқонон, танзими истифодаи об то ҷалби фарзандони деҳқонон бо таҳсилоти умумӣ фаро мегиранд, мусоидат намуданд. Дере нагузашта ин тадбирҳо самараи фаровон доданд.
Дар давраи тақсимоти тадриҷии аморат/салтанат (ташаккулли давлати дунявии этносулолавӣ) дар оғӯши хилофати азим (то ҳол қудрати рӯҳонӣ-имоматро нигоҳ медорад), давлати Сомониён дар арсаи баланди иҷтимоӣ-сиёсии шарқи исломӣ намудор мегардад. Вай на танҳо давомдиҳандаи анъанаҳои беҳтарини Бармакиён, Тоҳириён ва Саффориён гардид, балки онҳоро ба чунин баландиҳое расонд, ки онҳо то ибтидои асри ХХ (Замони нав) дар Шарқ дар ин мавқеъ монданд.