1.6. Фаъолияти амирони Сомониён оид ба коркарди
стратегия

Мавқеи хонадони Сомониён, ба монанди Тоҳириён дар Хуросон, бо шарофати хидмат ба халифа Маъмун дар Варорӯд баланд гардид. Сомонхудот, аз ниёгони султонҳои шуҳратманди Сомониён, дар деҳаи Сомони минтақаи Балхи Хуросон як деҳқони бонуфуз (заминдор) буд, ки худро аз авлоди фармондеҳи достонӣ Баҳроми Чӯбин меҳисобид, ки Ҳоқони туркро саркӯб карда буд. Тибқи маълумоти В. В. Бартолд, ӯ аз сарпарастии ҳокими Асад ибн Абдуллоҳ ал-Кушейрӣ (вафоташ 738) бархурдор буд, дини исломро қабул кард ва ба писараш ба шарафи сарпарасти худ Асад ном гузошт. Писаронин Асад Нӯҳ, Аҳмад, Яҳё ва Илёс дар торумор кардани исёни Рофеъ ибни Лайс иштирок карда, боварии халифа Маъмунро ба даст оварда, ба хидмати ӯ гузаштанд. Бо хоҳиши ин халифа ҳокими Хуросон Ҳасан ибни Аббод (819-821) Нӯҳро ҳокими Самарқанд, Аҳмадро ҳокими Фарғона, Яҳёро ҳокими Шош ва Уструшан ва Илёсро ҳокими Ҳирот таъин кард. Сикка задани тангаҳои мисии аввалини Сомониён аз нахустин талошҳои марказонидашудаи ин сулолаи ҳукмдор шаҳодат медиҳад, зеро дар шаҳри Бинокант дар қаламрави Яҳё на номи ҳокими маҳаллӣ, балки бародари калонӣ – Нӯҳро, ки дар Варорӯд сарвар ба ҳисоб мерафт, гирифта мешуд.
Тибқи гуфтаи муаллифони асрҳои миёна, Сомониён, ки дар Варорӯд мустаҳкам шуда буданд, натавонистанд шаҳри бузурги Хуросон Ҳиротро ҳифз кунанд, зеро дар асари Киндӣ «Ҳокимон ва қозиҳои Миср» гузориш дода мешавад, ки Илёс писари Асад