соли 827 ҳокими Искандария (Миср) таъин шудааст, ки соли 857 дар Ҳирот вафот кард ва аз худ меросхур нагузоштааст. Дар ҳамин даврон, Сомониён ба ҳокимони меросии Варорӯд табдил ёфтанд, вақте ки пас аз марги бародари калонӣ – Нӯҳ, бартарият ба оилаи Аҳмад писари Асад, ҳокими Фарғона гузашт. Ӯ дар шаҳри худ монд ва писараш Насрро ба Самарқанд фиристод ва ӯ ба таҳкими ҳокимият дар атрофи худ шуруъ кард.
Ҳамин тариқ, дар тӯли зиёда аз ним аср нахустин ҳокимони Сомониён ба таъсиси як навъ қудрат дар минтақаҳои калидии Варорӯд шуруъ карданд, ки дар ин ҷо равандҳои марказшитоб нисбати тамоюлҳои марказгурез афзалият доштанд. Далели аҷиби таърихӣ ин аст, ки бо таъсиси қудрати Сомониён дар Варорӯд, ниҳоят ислом дар минтақа устувор гардид. Акнун қабилаҳои бутпарасти туркӣ, ба мисли давраи муқовимати суғдӣ наметавонистанд ба корҳои минтақа дахолат кунанд, ки амалияи онҳо бо дахолати охирини онҳо (с. 893) ба корҳои Уструшани мустақил фаромӯш шуд. Акнун худи Сомониён вуруди худро ба Дашти Бузург барои паҳн кардани ислом ва фарҳанги мусулмонон, инчунин ба роҳ мондани назорати қатъӣ аз болои Шоҳроҳи Абрешим оғоз намуданд.
1.Амир Насри Аҳмад (875-892). Пас аз вафоти Аҳмад, воқеан «ҷамъкунандаи заминҳои Сомониён» дар соли 864, қудрати олии Варорӯд ба писари калонии ӯ Наср, ҳокими Самарқанд гузашт. Дар мероси падараш, бародараш Абула’шас дар Фарғона ҳукмронӣ карданро оғоз намуд. Ба Наср муяссар шуд, ки на танҳо ҳокимиятро дар шаҳрҳои Варорӯд ба авлоди Сомониён, ки аслан бо ризояти халифа ба онҳо дода шудааст, нигоҳ дорад, балки қудрати худро дар тамоми маҷрои байнисарҳадӣ низ густариш диҳад. Баъдтар Бухоро, ки яке аз шаҳрҳои калидии Варорӯд буд, низ таҳти ҳукмронии Сомониён