Зеҳн
Ҷаҳони Тоҷикон

Агенти Зеҳнӣ · 2 ноябри 2026 · 335 саҳифа

Таърих
Аз аввал хондан

паҳнкунандаи фаъоли ислом ба заминҳои нав, инчунин ғамхори пур кардани хазинаи давлат нишон дод, фавран нуфузашро на танҳо дар байни аҳолии маҳаллӣ, балки дар тамоми олами ислом баланд бардошт. Акнун гурӯҳҳои мухталифи ҷанговарони имон (ғозӣ) ба сӯйи ӯ, ки иншоотҳои мудофиавӣ сохта, марзҳои давлатро дар гӯшаҳои дурдасти шарқ, шимолу шарқ ва шимолу ғарб дифоъ мекарданд, ҷамъ шудан гирифтанд.
Бешубҳа, болоравии сулолаи дигари ғайриарабӣ дар шарқи хилофат халифаҳои Бағдодро ба ташвиш наоварда наметавонист ва онҳо, ки ки ҳоло аз қатли мустақими намояндагони барҷастаи онҳо ва амалиёти пинҳонӣ алайҳи онҳо (несткунии пинҳонӣ ва ғ.) истифода мебурданд, ба сиёсати бар зидди ҳамдигар мондани онҳо рӯ оварданд. Ба ин, инчунин тавсеаи мулки Саффориён мусоидат мекард, ки онҳо қудратро дар маркази хилофат ва дар Хуросон аз Тоҳириён гирифта, акнун аз халифа қудрати Варорӯдро талаб мекарданд. Аз ин рӯ, дар назди ҳоҷиёни минтақа, халифаи Бағдод дар феврали соли 898 аз мансаби волии Мовароуннаҳр (Варорӯд) истеъфо додани амир Исмоили Сомонӣ ва ба Амри Саффорӣ додани ҳокимият дар минтақаро эълон кард. Ҳатто рақиби нави Исмоили Сомонӣ – Амри Саффорӣ аз устувории ҳукумат ва қудрати амир Исмоили Сомонӣ дар Варорӯд огоҳ буд, ки тибқи маълумоти таърихӣ, ба сафирони халифа, ки ба ӯ туҳфаҳо ва мактуб барои идораи давлати нав меовардаанд, гуфтааст: «ин вилоятро аз Исмоил гирифтан мумкин нест магар бо кӯмаки сад ҳазор шамшери бараҳнашуда», ки ба ин сафири халифа посух додааст: «ту инро орзу мекардӣ, акнун худат беҳтар медонӣ, ки чӣ бояд кард».
Дар ҷанги зидди амири Саффорӣ Амр, Амир Исмоил на танҳо малакаҳои роҳбарии худ, балки сифатҳои инсонпарварона ва ҳадафҳои стратегии худро низ нишон дод. Дар ибтидо амир Исмоил

пешина
аз 335
навбатӣ