(Фарғона, Ҳафтрӯд ва ғ.), балки дар тамоми роҳҳои шарқии Шоҳроҳи Абрешим то Муғулистон ва долони Гансуи Чин нақши муҳим бозиданд. Фаъолияти фаъолонаи тиҷоративу иқтисодии онҳо ба табдил ёфтани забони суғдӣ ба забони муоширати байналмилалии (lingua franca) на танҳо Варорӯд, балки дар Ҳафтрӯд ва ҳавзаи Тарим мусоидат намуда, инчунин ба дигар минтақаҳои ҳамсоя (Хуросон, Ҳиндустон, Муғулистон ва ғ.) паҳн гардид. Омили паҳншавии забони суғдӣ боз он буд, ки уйғурҳои туркзабон, ки дар воҳаҳои ҳавзаи Тарим иқомат мекарданд, забони онҳоро аз худ карданд. Аз уйғурҳо бошад ин забонро ҳамсояҳои шарқии онҳо, яъне муғулҳо, ки самти навиштанро то андозае дигар карданд (аз уфуқӣ аз рост ба чап ба амудӣ аз боло ба поён), қабул намуданд. Баъдтар, манчжурҳо навиштаҷоти номаро ба забони муғулӣ нигоҳ дошта, аз уйғурҳо забони суғдиро қабул карданд. Дар ниҳоят, низоми хаттии суғдӣ (бо решаҳои оромӣ), ки аз низоми Эрони миёна сарчашма мегиранд, аз соҳили Амударё то соҳили Уқёнуси Ором паҳн шуданд (сулолаи Тсини манчжурҳо охирин империяи Чин аст). Аз ин рӯ, мо тақсимоти минтақа ва таркиби забони суғдиро пеш аз ҳамлаи арабҳо (бо ташаккул ёфтани забони ягонаи тоҷикӣ) муфассалтар баррасӣ хоҳем кард. Ин забони ҳоло мурдаи аҳолии қадимаи Суғд дорои якчанд маъхазҳои дар саросари ҷаҳон паҳншуда мебошад.
Адабиёти фаровони суғдиро барои ошноӣ бо он метавон ба қисматҳои зерин тақсим кард:
6.1. Дастнависҳои суғдии мундариҷаи дунявиро шартан ба қисмҳои зерин тақсим кардан мумкин аст:
6.1.1. Муҳимтарин маводҳои забони суғдӣ (бо хусусияти дунявӣ) ҳуҷҷатҳо аз кӯҳи Муғ мебошанд. Боиси хушнудист, ки сарчашмаҳои арзишмандтарин (ҳуҷҷатҳои ҳуқуқӣ (аз ҷумла,