Ҳикмат
Суоле, ки бо нияти нек ва дар шакли зебо пурсида мешавад, барои посухдиҳанда сарчашмаи илҳом ба шумор меравад. Пурсида тавонистан маҳорат, ҷавоби қонеъкунанда додан мазият (афзалият) аст.
ДОНИСТАН КОФӢ НЕСТ, АМАЛ БОЯД КАРД
– Бале, хандаи кас меояд, аммо дар асл бояд ба ҳоли касоне, ки ин мавзӯъҳоро дар вақташ наомӯхтаанд, раҳм кунем. Дар ин бобат шумо хушбахтед, ки фурсати омӯзиш доред. Ҳеҷ набошад, масъалаҳои асосиро аз худ мекунед. Албатта, танҳо донистан кифоят намекунад, зеро амал кардан, ба ҷо овардан ва дар ҳаёт татбиқ намудани асосҳои дин зарур аст. Мутаассифона, касоне ҳам ҳастанд, ки ин масъалаҳоро хуб медонанд, вале амал кардан он тараф истад, баръакси донистаҳояшонро анҷом медиҳанд. Ин гуна касон, ки нисбат ба фармудаҳои дин бепарво ҳастанд, худро ринд меҳисобанд. Онҳо бисёр медонанд, аммо аз рӯйи донистаашон амал намекунанд. Боре як сарватманд аз чунин ринду айёш мепурсад: – Ҷаноб, шарти ислом чанд аст? Мегӯяд: – Як аст. Сарватманд ҳайрон шуда, дубора мепурсад: – Чӣ хел як? Магар ислом панҷ шарт надорад? Ринди сармаст сир бой надода, ба сарватманд мегӯяд: – Бубин, ки намозу рӯзаро мо бардоштем. Закоту ҳаҷро бошад, шумо бардоштед. Дигар инҳоро касе ба ҷо намеорад. Пас, чӣ боқӣ монд? Танҳо калимаи шаҳодат! Акнун биёед андеша кунем. Ин сухани риндона ҳақиқат надорад магар? Дар рӯзгори мо касоне ҳам ҳастанд, ки ҳатто калимаи шаҳодатро намедонанд ва ё онро дар моҳу солҳо боре ҳам ба забон намеоранд. Магар чунин касон нестанд? – Бисёранд, - тасдиқ намуданд бачаҳо. – Агар ин шартҳои дин дар амал татбиқ нашаванд, чӣ тавр метавонем мавҷудияти онҳоро тасдиқ намоем?! Барои маълум будани ин шартҳо онҳоро бояд иҷро намуд, то ки вуҷуд доштанашон эҳсос шавад ва дар қалбу рӯҳи одамон ҷой гирад.
ОҚИБАТИ БЕСАВОДӢ
Марде дар айёми камолоти умраш аз нодонию бесаводӣ пушаймон шуда, ба омӯзиши асосҳои дин рӯ овард. Ӯ аз деҳа ба шаҳр омада, аз донишманде хоҳиш намуд, ки ба ӯ сабақ омӯзад. Ҳанӯз дар рӯзи аввали ба шаҳр омадан аҳволи мискинонааш аз назари миршаб дур намонд ва аз ҷониби ӯ мавриди бозпурсӣ қарор дода шуд. Марди ғариб ҳангоми пурсуҷӯ аз ғояти тарс гап зада ҳам натавонист. Миршаб аз ӯ пурсид: – Ту мусулмонӣ?! Марди бечора гуфт: – Ҳа, мусулмонам. Миршаб ӯро сарзаниш карда, фармуд: – Танҳо «мусулмонам» гуфтан дуруст нест, бояд бигӯӣ, ки «Алҳамдулиллоҳ, мусулмонам!». Чаро барои мусулмон буданат Худоро шукр намегӯӣ?! Вақте миршаб дид, ки марди ғариб одитарин масъаларо ҳам намедонад, шубҳааш зиёдтар шуд ва пурсид: – Хуб, модоме ки мусулмон ҳастӣ, канӣ бигӯ шарти ислом чанд аст? Аз як тараф тарси ҷон, аз тарафи дигар таъсири афсонаҳои шунидааш мардро водор намуд, ки посухи фаврӣ диҳад. Ӯ гуфт: – Шарти ислом чил аст! Миршаб аз посухи мард дар ғазаб шуда, фармуд: – Ин мард моро фиреб медиҳад. Даъвои мусулмонӣ дорад, аммо шартҳои исломро ҳам намедонад. Дарҳол ҷазо дода шавад! Ҳар ду пойи мардро баста, ба кафи пойҳояш чанд дарра заданд, то ҳадде ки дигар мадори роҳ гаштан накард. Ӯ гирёну нолон ба назди донишманд омад. Аҳволи парешони ӯро дида, пурсиданд: – Ба ту чӣ шуд? Мард саргузашташро нақл карда, гуфт, ки шарти исломро пурсиданд. Дар миёни сухан донишманд дарҳол пурсид: – Баъд нагуфтӣ, ки панҷ аст. Мард гуфт: – Оҳо, муаллим, агар панҷ мегуфтам, намедонам чӣ мешуд. Бо чил гуфтан ин қадар дарра хӯрдам, агар панҷ мегуфтам, маро мекуштанд.
Барномасозӣ
Олами Афсонаҳо
Ахбор
Дунё