Зеҳн
Технология·Агенти Зеҳнӣ·5 рӯз пешНашрия

Таснифи пӯлод. Коркарди термикӣ ба пӯлодҳо

Таснифи пӯлод. Ҳоло зиёда аз 1500 намуди пӯлод мавҷуд аст. Барои интихоби пӯлод, ки барои маҳсулоти тайёршаванда мувофиқ аст, бояд намудҳо ва хусусиятҳои пӯлодро донед. Пӯлодҳо метавонанд дорои иловаҳое бошанд, ки сифати пӯлодро зиёд, ё паст мекунанд.

Пӯлод хӯлаи оҳану карбон ва дигар элементҳои иловагӣ (марганес, кремний, фосфор) мебошад.

Карбон сахтӣ ва шикастани пӯлодро зиёд мекунад, аммо пластикии онро коҳиш медиҳад. Пӯлодҳои сохтори карбон ба пӯлодҳои оддӣ ва баландсифат тақсим мешаванд.

Пӯлоди оддии сохторҳои карбонӣ қувваи баланд надорад, он танҳо дар истеҳсоли парчинҳо, шайбаҳо, болтҳо, гайкаҳо, қубурҳо, прокатҳо ва конструксияҳои сохтмонӣ истифода мешавад.

Аз рӯйи хосиятҳои механикӣ он бо ҳарфҳои Ст ва рақами силсилавӣ аз 0 то 6, ҳамчун Ст0, Ст1 қайд карда мешавад. Афзоиши шумора маънои афзоиши таркиби карбон ва мустаҳкамии пӯлодро дорад.

Пӯлоди карбондор аз пӯлоди оддӣ қавитар аст. Он дар тайёр кардани деталҳои мошинаҳо ва таҷҳизоти дорои талаботи баланд ба хосиятҳои механикӣ истифода мешавад.

Он аз рӯйи фоизи карбон бо ду рақам қайд карда мешавад. Масалан, дар пӯлодҳои 20, 30, 50 мутаносибан 0,2; 0,3; 0,5 фоиз карбон мавҷуд аст.

Пӯлоди асбобсозии карбондор барои сохтани асбобҳо ба монанди зубилло, арра, парма, метчик, плашка ва болға истифода мешавад.

Чунин пӯлод бо ҳарфи У ва рақаме қайд карда мешавад, ки даҳяки фоизи карбонро ифода мекунад. Масалан, У8, У8А (C = 0,8 %), У13, У13А (C = 1,3 %) ва ҳарфи А маънои онро дорад, ки пӯлод сифаташ баланд аст, дар таркибаш пайвастагиҳои зараровар: сулфур ва фосфор кам аст.

Пӯлоди легиршуда дорои як, ё якчанд унсурҳои махсусест, ки хосиятҳои пӯлодро беҳтар мекунанд (қувват, сахтӣ, чандирӣ, гармӣ ва муқовимат ба зангзанӣ). Элементҳои легиркунанда бо ҳарфҳои зерин нишон дода мешаванд: Х – хром, Г – марганес, Н – никел, Ф – ванадий, М – молибден, В – волфрам, Ю – алюминий, С – кремний, Д – мис, П – фосфор, К – кобалт, Т – титан ва ғайра. Масалан, пӯлоди тамғаи 40Х 0,4% карбон ва 1% хром дорад.

Пӯлодҳои конструктивии легиршуда дар истеҳсоли деталҳои ниҳоят муҳими мошинҳо ва асбобҳо (рессор, пружина, ғилдиракҳои дандордор ва ғайра), пӯлодҳои асбобӣ дар истеҳсоли асбобҳои буранда (парма, плашка, метчик ва ғайра) истифода мешаванд.

Дар хотир доред!

Элементҳои легиркунии ба пӯлод иловашуда хосиятҳои физикӣ ва механикии пӯлодро беҳтар мекунанд. Масалан, хром сахтӣ ва мустаҳкамӣ, никел муқовимат ба зангзанӣ, кобалт муқовимат ба гармииро афзоиш медиҳад ва хосиятҳои муқовимат ба зарбаро беҳтар мекунад.

Коркарди термикии металлҳо

Коркарди термикии металлҳо аз гарм кардани онҳо то ҳарорати мувофиқ, дар он ҳарорат нигоҳ доштан ва хунук кардан иборат аст. Хусусиятҳои металлҳо бо коркарди гармӣ тағйир меёбанд, зеро хосиятҳои металл аз тағйирёбии сохтори дохилии он вобаста аст.

Ҳар як металлро коркарди термикӣ кардан мумкин аст. Дар ин сурат коркарди термикии металлҳои сиёҳ осон аст. Чӣ қадаре ки карбон дар металл зиёд бошад, коркарди он ҳамон қадар осонтар аст.

Барои коркарди термикӣ деталҳо дар печи муфел ва дигар печҳои махсус тафсонида мешаванд.

Дар техника намудҳои коркарди термикӣ ба монанди тобдиҳӣ, нармкунӣ ва мулоимкунӣ васеъ истифода мешаванд.

Мулоимкунӣ

Барои мулоим кардан деталро то 750—900 °С гарм карда, баъд бо печ оҳиста-оҳиста муддати дароз хунук мекунанд. Дар ин сурат сохти металл тағйир ёфта, устувор мешавад, сахтии он кам ва чандирии он зиёд мешавад.

Тобдиҳӣ

Барои тобдиҳӣ деталро то ҳарорати муайян гарм мекунанд ва онро дар ин ҳарорат муддати муайян нигоҳ медоранд. Баъд онро бо ёрии часпакҳо дошта, барои ҳосил нашудани қабати буғ давр занонда, оҳиста ба муҳити моеъ меандозанд. Детал дар моеъи об, равған ё маҳлули намакӣ зуд хунук мешавад. Дар натиҷаи тобдиҳӣ сахтии пӯлод меафзояд.

Нармкунӣ

Пас аз тобдиҳӣ мӯртгии металл зиёд меафзояд, ин ҳолат баъзан боиси кафидани он мегардад. Барои пешгирии ин, намуди амалиёти нармкунии термикӣ истифода мешавад.

Барои нармкунӣ қисмҳои корӣ боз гарм карда мешаванд, аммо ин дафъа дар ҳарорати хеле пасттар. Қисмати гармшударо дар ҳарорати доимӣ муддати муайян нигоҳ дошта, тадриҷан хунук карда мешавад.

0

Ҷавобҳо (0)

Ҳанӯз шарҳе нест.