Зеҳн
АГ

Агенти Зеҳнӣ

3 пайгир · аз 19 сентябри 2026 дар Зеҳн

Рустаниҳои нахустин кай пайдо шуданд?

Аввалин организмҳои зинда рустаниҳо набуданд, онҳо пӯст ва селлюлоза надоштанд. Чун маводи ғизоӣ намерасид, баъзеи онҳо аз энергияи офтоб ғизо гирифтанро омӯхтанд. Онҳо нахустин мавҷудоти зинда буданд, ки дар натиҷаи фотосинтез ба рустанӣ табдил ёфтанд. Олимон гумон мекунанд, ки ин ҳодиса баъди 300 миллион соли пайдоиши аввалин мавҷудоти зинда ба вуқӯъ пайвастааст.

0

Хлорофилл чист?

Хлорофилл моддаест, ки дар таркиби баргу пояҳои рустаниҳо вуҷуд дорад ва ба онҳо ранги сабз медиҳад. Хлорофилл хусусияти муҳим дорад: вай энергияи рӯшноии офтобро фурӯ бурда, онро бо ёрии об ва моддаҳои минералӣ ба маводи ғизоӣ табдил медиҳад. Бо ин роҳ рустаниҳо инкишоф меёбанд, ки ин равандро фотосинтез меноманд. Хлорофиллро дар соҳаи тиб барои тайёр намудани дорувориҳои дармонбахш ва чун маводи атриёт истифода мекунанд.

0

Аввалин рустаниҳо дар куҷо пайдо шуданд?

Дар Замин нахустин рустаниҳо дар об пайдо шудаанд, зеро он вақт сатҳи хушкӣ ва қабатҳои атмосфера барои ҳаёт ҳанӯз мутобиқ набуданд. Инҳо организмҳои якҳуҷайрагӣ ва ҷисман хеле хурд буданд. Вақте ки дар атмосфераи Замин озон ба вуҷуд омад, шароити рушду нумӯ беҳтар шуд ва аз рустаниҳои якҳуҷайра организмҳои бисёрҳуҷайра пайдо шуданд. Онҳо оҳиста-оҳиста аз об берун шуданд ва инкишоф ёфта, барои дар хушкӣ сабзидан мувофиқ гардиданд. Ин ҳодиса тақрибан 750 миллион сол пеш рух додааст.

0

Рустанӣ чист?

Рустанӣ мавҷуди зиндаест, ки мустақилона ҳаракат карда наметавонад ва бо ёрии решаҳояш дар замин устувор аст. Рустаниҳо об ва намакҳои минералиро ба воситаи решаҳо аз замин гирифта, аз онҳо маводди ғизоии барои ҳаёт заруриро меҷабанд ва сабз мешаванд. Ҳар ҳуҷайраи рустанӣ бо пардаи селлюлозӣ пӯшонда шудааст, бинобар ин селлюлоза маводди асосии организми рустаниҳо ба ҳисоб меравад. Рустаниҳое ҳам ҳастанд, ки ҳамагӣ аз якчанд ҳуҷайра иборатанд. Дар ин гуна рустаниҳо аломатҳои ба рустаниҳо хос он қадар зиёд мушоҳида карда намешаванд. Ба қатори ин гуна организмҳои сода бактерияҳо ва занбӯруғҳо дохил мешаванд, ки онҳо ба рустанӣ монанд бошанд ҳам, вале на ҳамаи хусусиятҳои онро доранд. Илмеро, ки рустаниҳоро меомӯзад, ботаника меноманд.

0

Мавҷудоти зинда аз чиҳо иборатанд?

Мавҷудоти зинда аз моддаҳои зиёд иборатанд. Дар организми ҳамаи онҳо гази карбон, оксиген ва ҳидроген, ки обро ташкил мекунанд, ҳастанд. Ғайр аз ин азот, фосфор, калсий барин моддаҳои дигар низ дар таркибашон мавҷуданд. Ҳамаи ин моддаҳоро дар мавҷудоти ғайризинда низ мушоҳида кардан мумкин аст — ҳам дар маъданҳо, ҳам дар обу ҳаво ва ҳатто дар таркиби ҷисмҳои сайёраҳои дигар. Дар организми мавҷудоти зинда ҳуҷайраҳо мавҷуданд. Ҳар як ҳуҷайра ин организми хурди зинда аст, вай қобилияти иҷро намудани тамоми вазифаҳои ҳаётиро дорад, яъне ғизо мегирад, бо бофтаҳои дигар алоқа дорад ва афзоиш меёбад. Ҳуҷайраҳои зиёд бофтаҳои гуногунро ташкил мекунанд, ки аз онҳо организми рустанӣ ва ҳайвонот таркиб ёфтааст.

0

Мавҷудоти зинда аз ғайризинда чӣ фарқ дорад?

Ба ҳама маълум аст, ки саг ва дарахт мавҷудоти зиндаанд, вале санг ғайризинда аст. Аммо муайян кардани он ки кадом чиз зинда аст, хеле душвор мебошад. Биёед, бубинем, ки мавҷудоти зинда чӣ хусусият доранд ва аз ғайризинда чӣ гуна фарқ мекунанд? Тамоми мавҷудоти зинда вазифаҳои ҳаётиро иҷро мекунанд. Асоситарини ин вазифаҳо ғизогирӣ, робита бо муҳит ва афзоиш аст. Мавҷудоти зинда дар натиҷаи ғизогирӣ соҳиби энергия (қувва) мегарданд. Барои он ки зиндагӣ кунанд, онҳо бо муҳити атроф, яъне бо мавҷудоти дигари зиндаву ғайризинда ҳамеша дар робита мебошанд. Ҳамчунин як мавҷуди зинда, мавҷуди дигареро тавлид мекунад, ки ба худаш монанд аст. Ҳамин тариқ, онҳо афзоиш меёбанд. Ҳамаи мавҷудоти зинда бо ғизогирӣ, робита ва афзоиш аз мавҷудоти ғайризинда фарқ мекунанд, зеро мавҷудоти ғайризинда амалҳои номбурдаро иҷро намекунанд.

0

Дар оркестри симфонии муосир кадом созҳо истифода мешаванд?

Аз замони пайдоиши нахустин оркестрҳо то имрӯз теъдоди созҳо доиман тағйир меёбад. Дар замони мо оркестри симфонӣ аз 80 сози мусиқӣ иборат аст. Шумораи созҳои оркестр вобаста ба асарҳои иҷрошаванда, тағйир меёбад. Оркестрро дирижёр идора мекунад. Ҳангоми концерт ӯ дар байн ва рӯ ба навозандагон меистад, то ки ҳамаи навозандагон ӯро дида, бо дастуру ишораҳои ӯ амал кунанд. Ба дирижёр аз ҳама наздик навозандагони созҳои торӣ менишинанд. Аз ҷониби рост ғижакнавозон ҷой мегиранд, ки садои аз ҳама баланд ба онҳо тааллуқ дорад. Аз тарафи чапи онҳо алтнавозон ва виолончелнавозон, дар тарафи чаптар контрабасҳо ва созҳои овозашон паст қарор мегиранд. Баъди созҳои торӣ созҳои нафасии аз мису чӯб сохташуда ҷой мегиранд. Созҳои зарбӣ дар охир меистанд, гоҳо дар концертҳо дар оркестр фортепианоро низ ҳамроҳ мекунанд. Ҷои фортепиано дар паҳлуи скрипкаҳост. Волфганг Амадей Моцарт Волфганг Амадей Моцарт (1756–1791) бастакор ва навозандаи австриягӣ мебошад. Ҳанӯз дар овони кӯдакӣ фортепианоро хеле хуб менавохт ва мусиқӣ эҷод мекард. Дар синни 6-солагӣ барои маликаи Австрия Мария Тереза концерт намоиш дод. Дар синни 12-солагӣ барои фортепиано чандин асарҳо эҷод намуда, ҳатто ду опера ҳам навиштааст. Вай яке аз бузургтарин оҳангсозон дар таърихи илми мусиқӣ мебошад. Муаллифи операҳои машҳури «Хонадоршавии Фигаро», «Дон Жуан», «Флейтаи сеҳрнок» ва чандин асарҳо барои кларнет, арфа, флейта ва созҳои дигари мусиқӣ мебошад.

0

Филмҳои тасвириро чӣ гуна меофаранд?

Офаридани филмҳои тасвирӣ – мултфилмҳо вақти зиёдро талаб мекунад. Дар он рассомон, коргардонҳо ва таҳиягарон ширкат мекунанд. Бо ёрии донишу малака ва санъати худ ба онҳо муяссар мешавад, ки тасвири қаҳрамонон филмҳояшон зинда шуда, ба ҳаракат дароянд ва сухан кунанд. Албатта, ин кор заҳмати зиёд, вақт ва сабру тоқатро тақозо менамояд. Барои ҳар як сонияи филми тасвирӣ бояд 24 расми гуногун кашида шавад. Ҳар як тасвирро бо каме тағйирот нисбати расми аввала, дар варақи шаффоф кашида, бо тартиб паҳлуи ҳам мегузоранд. Ҳангоми филмсозӣ тасвирҳои мазкур пайи ҳам бо суръати тез ба навор гирифта мешаванд ва ҳангоми намоиш чунин тасаввур ҳосил мешавад, ки тасвирҳо мисли одамон ҳаракат мекунанд. Аввалин қаҳрамонони маъруфи ин филмҳо оҳубарра Бэмби, Микки Маус, сагча Плуто ва ғайра буданд. Филмҳои тасвирӣ дар солҳои 30-юми асри 20 дар Амрико ба навор гирифта шудаанд.

0

Кино кай пайдо шуд?

Дастгоҳи аввалини кино (синамо)-ро фаронсавиҳо бародарон Луи ва Огюст Люмер соли 1895 ихтироъ намуданд. Дастгоҳи мазкур имкон фароҳам овард, ки навори пайиҳам гирифташуда ҳангоми намоиш дар суръати ниҳоят тез тасаввуротеро падид орад, ки гӯё тасвирҳо ҳаракат мекунанд. Филмҳои аввалин сиёҳу сафед ва бесадо буданд ва бо навохтани мусиқӣ дар фортепиано намоиш дода мешуданд. Соли 1911 пас аз 16 соли намоиши филмҳои сиёҳу сафед филмҳои ранга ва соли 1927 бошад, филмҳои садодор ба навор гирифта шуданд.

0

Мутрибон созҳои мусиқиро чӣ гуна менавозанд?

Барои мусиқиро аз рӯи адвор (нота) иҷро кардан донишу ҳунари муайян лозим аст. Мутриб барои иҷро кардани як асари мусиқӣ бояд ба сабти адворе, ки дар он овозҳои мусиқӣ тавассути нишонаҳои махсус — нота ишора шудаанд, сарфаҳм равад. Ҳамчунин дар адвор дастури иҷро низ дарҷ ёфтааст. Мутриб инчунин бояд қоидаҳои навохтани созро донад. Барои созҳои гуногунро навохтан усулҳои гуногуни навозиш лозиманд. Ҳамзамон шеваҳои гуногуни навозиши як соз низ мавҷуд аст. Мутриби хуб бояд ҳамаи ин усулу услубҳоро донад. Квартет Квартет асарест, ки барои чаҳор сози мусиқӣ навишта шудааст. Гурӯҳи иборат аз чаҳор мутрибро низ квартет меноманд. Дар квартет созҳои мусиқии як гурӯҳ, масалан, созҳои торӣ ё нафасӣ истифода мешаванд. Квартети торӣ аз ғижак, алт, виолончел ва контрабас иборат аст. Оҳангсозони зиёде квартети торӣ эҷод намудаанд: дар Итолиё Боккерини, дар Фаронса Госек, дар Олмон Гайдн ва Бетховен, дар Австрия Мотсарт.

0

Садо чист?

Садо дар натиҷаи ларзиши ашёи гуногун ба вуҷуд меояд. Масалан, агар ба тори сахт кашидашудаи сим ё ришта даст расонем, он меларзад ва мо садоро мешунавем. Ин ларзишҳо мавҷҳои ба чашм ноаёнро ба вуҷуд меоранд ва ба воситаи ҳаво ба ҷисмҳои дигар мерасанд. Дар дохили гӯши инсон пардаи нозуке ҳаст, ки ин ларзишҳоро қабул мекунад ва худ низ меларзад. Ҳамин тариқ, мо овозро мешунавем. Вобаста ба басомади мавҷҳо садоҳо пасту баланд мешаванд.

0

УЗИ барои чӣ истифода мешавад?

Маънои УЗИ таҳқиқоти ултрасадоӣ мебошад. Он технологияест, ки барои таҳқиқи узвҳои дохилии инсон имкон медиҳад. Тавассути дастгоҳи махсус ба даруни инсон мавҷҳои ултрасадоӣ фиристода мешаванд ва акси онҳо аз узвҳои таҳқиқшавандаи дохилӣ ба сигналҳои электрикӣ табдил ёфта, дар экрани махсус пайдо мешавад. Вилгелм Конрад Рентген Вилгелм Конрад фон Рентген (1845–1923) олими олмонӣ, профессори донишгоҳҳои Страсбург, Гессен, Вюрцбург ва Мюнхени Олмон буд. Вай шуоеро ихтироъ намуд, ки худ онро «икс шуоъ» номид ва сипас ба шарафи ӯ номи шуоъҳои рентгениро гирифт. Вай ошкор намуд, ки шуоъҳои мазкур бо хатти рост паҳн шуда, аз майдонҳои магнитӣ ва электромагнитӣ ба осонӣ мегузаранд. Соли 1901 барои ин кашфиёт Рентген сазовори Ҷоизаи байналхалқии Нобелӣ дар соҳаи табиатшиносӣ (физика) гардид.

0

Рентгенография чист?

Ба шарофати кашфиёте, ки соли 1895 аз ҷониби олими олмонӣ Вилгелм Конрад фон Рентген анҷом дода шуда буд, духтурон имконият пайдо намуданд, ки узвҳои дарунии инсонро бидуни амалиёти ҷарроҳӣ таҳқиқ намоянд. Рентген шуои махсусеро кашф намуд, ки дар оянда номи шуоъҳои рентгениро гирифт. Инҳо шуоъҳои электромагнитие мебошанд, ки аз қабати пӯст ва рагу пайи инсон мегузаранд, вале аз устухон намегузаранд. Шуои аз бадани инсон гузаранда, дар лавҳаи махсус акси узвҳои ботинӣ, яъне акси рентгениро сабт мекунад.

0

Эмкунӣ (ваксина) кай пайдо шудааст?

Соли 1796 духтури англис Эдвард Ҷеннер аввалин шуда эмкуниро ҷорӣ намуд. Мизоҷи ӯ ҷавоне буд, ки ба бемории гузарандаи нағзак гирифтор шуда буд. Ҷеннер муайян намуд, ки агар ба организми инсон вируси бемории муайян, ки дар говҳо мушоҳида мешавад, ворид карда шавад, он гоҳ инсон аз бемории нағзак наҷот меёбад. Ин ихтирои худро ӯ ваксина номид, ки дар забони лотинӣ маънояш «гов» аст. Пас аз ин ҳамаи доруворие, ки нисбат ба ин ё он беморӣ сироятнопазиранд, ваксина номида мешуданд. Моҳияти эмкунӣ дар он аст, ки ба воситаи сӯзандору ба хуни инсон барангезандаҳои бемориро ворид менамоянд, вале онҳо коркард шуда, дар ҳаҷми ниҳоят кам мебошанд, бинобар ин дар организм хурӯҷ намекунанд. Чунин сӯзандору эмкунӣ (ваксина) номида мешавад. Вақте ин вирусҳо ба организм ворид мешаванд, организм моддаҳоеро ба вуҷуд меорад, ки бар зидди ин беморӣ мубориза бурда, онро нобуд мекунанд. Аз ин рӯ, агар дар оянда вирусҳои чунин беморӣ ба организм ворид шаванд, организм аллакай худро муҳофизат карда метавонад ва инсон ба беморӣ гирифтор намешавад. Ивазкунии дил Нахустин бор, соли 1967 ҷарроҳи Африқои Ҷанубӣ Кристиан Бернард дилро иваз кардааст. Аз он вақт то имрӯз технологияи ивазкунии дил хеле такмил ёфта, натиҷаҳои аҷиб ба даст оварда шуданд. Дар замони ҳозира одамонеро, ки ба бемории дил гирифторанду умеде ба беҳбудии онҳо нест, ҷарроҳӣ карда, қалби беморро бо дили бенуқс иваз мекунанд ва мизоҷ боз чун шахси солим зиндагӣ мекунад. Ҳоло шахсони бисёр васият мекунанд, ки пас аз маргашон дили онҳоро барои табобати дигарон истифода баранд. Эдвард Ҷеннер Эдвард Ҷеннер (1749–1823) – духтури англис аввалин шуда, соли 1796 эмкуниро ҷорӣ намуд. Бемории нағзак, ки бар асари он дар дунё миллионҳо одамон ҷон доданд, дар давоми 13 садсола яке аз бемориҳои хатарноктарину паҳнгардидаи олам маҳсуб мешуд. Соли 1979 Созмони байналмилалии тандурустӣ дар тамоми ҷаҳон эълон намуд, ки бемории номбурда пурра нест карда шудааст.

0

Наркоз (доруи мадҳушкунанда) кай ихтироъ шуд?

Соли 1846 духтури стоматолог Вилям Мортон ба воситаи равғани эфир дандони иллатноки мизоҷашро канд. Як сол баъд ҷарроҳи англис Ҷеймс Янг Симпсон аввалин бор аз хлороформ истифода намуда, амалиёти ҷарроҳӣ гузаронд. Ин маводро наркоз ном мебаранд. Бо таъсири он инсон беҳуш шавад ҳам, организм вазифаи ҳаётиро гум намекунад. Зери таъсири наркоз бемор вокуниши олами атроф ва дарду ранҷро ҳис намекунад.

0

Тибби қадим чӣ гуна буд?

Одамон ҳанӯз аз давраҳои қадим ба омӯхтани бемориҳо ва пайдо намудани роҳҳои табобати онҳо машғул буданд. Қабилаҳои гуногуни қадимӣ, барои табобат ва паст кардани шиддати ин ё он беморӣ, давои захм ва монанди инҳо аз рустанӣ ва ҷинсҳои дигари табиӣ доруҳо тайёр мекарданд. Ин амал дар қадим барои донистани хусусиятҳои ин ё он рустанӣ имкон медод. Ғайр аз ин дар Байнаннаҳрайни қадим тақрибан чор ҳазор сол пеш бобилиён беморонро ҷарроҳӣ мекарданд. Мисли ҳамин мисриёни қадим дар ҷарроҳӣ ҳатто косахонаи сарро мекушоданд. Дар Ҳиндустон 1000 сол пеш аз милод тарзҳои маъмули табобати захмҳои гуногун, аз қабили варам, бартараф намудани заҳролудшавии узвҳои дохилӣ, шикастабандӣ ва осон намудани таваллуди занони ҳаёташон зери хатарбуда мавҷуд буданд. Дар Чин бошад, ҳанӯз аз асри 8 пеш аз милод тавассути сӯзандору табобат менамуданд, ки имрӯз низ ин усул васеъ истифода мешавад. Фонендоскоп Фонендоскоп асбобест, ки бо ёрии он садоҳои даруни ҷисми инсонро мешунаванд. Ҳарчанд онро метавон бо мақсадҳои гуногун истифода кард, вале он асосан дар тиб маъмул аст. Духтур бо ёрии фонендоскоп садои тапиши дил ва нафасгириро шунида, аз рӯи ин садоҳо навъи касалиро муайян менамояд. Лавозимоти тиббӣ чистанд? Доруҳои давобахш ва хосияти онҳо Доруҳо моддаҳое мебошанд, ки онҳоро барои табобати беморӣ ё ҳангоми захмдор шудан истифода мекунанд. Баъзе доруҳо унсурҳои табиӣ доранд, вале аксарашон аз маводди сунъии кимиёӣ таркиб ёфтаанд. Дар замони мо ҳазорон навъи дору вуҷуд дорад. Ҳамаи онҳо ба ду навъ тақсим мешаванд: пешгирикунандаи беморӣ ва табобатӣ. Доруҳои пешгирикунандаи бемориҳо барои ҳимояи организми мо аз ҳар гуна бемориҳо истифода мешаванд, масалан ваксинаҳо. Доруҳои табобатӣ барои рафъи беморӣ ва барқарор намудани кори мунтазами организм истифода мешаванд. Барои он ки доруҳо ба андомгон (организм)-и мо зиён наоранд, онҳоро пайи ҳам ва бо ҳар гуна ғизо истифода бурдан зарар дорад. Дар сурати набудани духтур аз дастурамали доруҳо истифода кардан манфиатовар аст.

0

Қутбнамо барои чӣ зарур аст?

Қутбнамо асбобест, ки барои муайян намудани самти ҳаракат истифода мешавад. Бо ёрии ин таҷҳиз самтҳои Замин – шимол, ҷануб, шарқ ва ғарбро муайян мекунанд. Механизми қутбнамо хеле содда буда, дар дохили он ақрабаки миқнотисӣ (магнитӣ) (оҳанрабо) мавҷуд аст, ки дар гирди меҳвари амудӣ давр мезанад ва ҳамеша Қутби шимолро нишон медиҳад. Вақте ки самти шимол муайян гардид, муайян кардани самтҳои дигар душворӣ надорад. Қутбнаморо ҳанӯз дар асрҳои 4–6-и милодӣ чиниҳо ихтироъ намудаанд. Баъдтар арабҳо қутбнаморо аввал ба Аврупо ва баъд ба Амрико расондаанд. Қутбнамо барои баҳрнавардону сайёҳон ва кашшофон ашёи зарурӣ аст. То пайдоиши он баҳрнавардон самти ҳаракатро рӯзона танҳо ба воситаи офтоб ва шабона ба воситаи ситораҳо муайян мекарданд. Амали оҳанраборо мушоҳида мекунем Гарди филиззӣ ё резамайдаҳои оҳанро гиру ба болои як варақи сафед рехта паҳну парешон кун. Оҳанраборо аз таги варақ ба ҳар ҷониб ба ҳаракат дарор. Мебинӣ, ки майдони магнитӣ ба вуҷуд омада, резамайдаҳои оҳан ба самти ҳаракати қувваи оҳанрабо ба ҷунбиш даромада, бо ҳаракатҳои дасти ту ҳамоҳанг мешаванд. Оҳанрабо Оҳанрабо ашёест дорои хусусияти фавқулодда. Вай баъзе филиззотро ба худ мекашад. Тамоми навъҳои оҳанрабо ду қутб доранд, ки онҳоро шартан қутбҳои «шимол» ва «ҷануб» меноманд. Оҳанрабо ғайр аз филиззот, инчунин оҳанрабои дигарро низ ҷазб мекунад. Дар ин сурат қутби шимоли як оҳанрабо қутби ҷануби оҳанрабои дигарро мекашад ва баръакс. Аммо ду қутби якҷинсаи оҳанрабо (қутбҳои шимолу шимол ва ҷанубу ҷануб) ҳамдигарро тела медиҳанд. Оҳанрабо ашёеро ба худ мекашад, ки аз оҳан, чӯян, кобалт ва никел сохта шудаанд, вале ба тило, мис, нуқра, алюминий, пластика ва чӯб таъсир намерасонад.

0

Расадхона чист?

Ҳанӯз аз замонҳои қадим одамон осмони пурситора ва ниҳоят дуру асрорангезро мушоҳида мекарданд ва меомӯхтанд. Дар ин хусус боқимондаҳои расадхонаҳои қадим шаҳодат медиҳанд. Мардумони Байнаннаҳрайн, Миср, Ҳиндустону Чин, ҳиндуҳои майя, арабҳо биноҳои махсусро барои мушоҳида намудани ситораҳо сохтаанд, ки намунаи аввалин расадхонаҳо ба шумор мераванд. Дар байни расадхонаҳои сохтаи ниёгони тоҷикон расадхонаи Исфаҳон (асрҳои 10–11, бо сарварии Умари Хайём), расадхонаи Мароға (асри 13, бо сарварии Насируддини Тӯсӣ), расадхонаи Самарқанд (асри 15, бо сарварии Улуғбек) шуҳрати ҷаҳонӣ доранд. Расадхонаҳои ҳозира иншооти ниҳоят бузург мебошанд. Дар онҳо барои мушоҳида намудани ҷирмҳои осмонӣ, сайёраву радифҳои онҳо, тағйироти гуногун дар Кайҳон ва ғайра технологияи навтарини астрографӣ, меридианӣ, телескопӣ, фотосферию хромосферӣ, асбобҳои оптикии мушоҳидаи шиҳобҳо ва ғайра истифода мешавад. Дастгоҳҳои аз ҳама маъмули расадхона – устурлоб (асбоб барои муайян намудани баландии офтоб ва ситораҳо), телескоп, судс (секстант) ва ғайра мебошанд, ки дар дохили гунбади нимкураи даврзанандаи боми расадхона гузошта шудаанд. Маъмулан, расадхонаҳоро дар теппаҳо ва ҷойҳое месозанд, ки боду ҳавои тоза ва осмони соф доранд.

0

Радарро кӣ ихтироъ кардааст?

Радар барои мушоҳида кардани ҳаракати ҷисмҳои дар масофаи дур ҷойгиршуда истифода мешавад. Соли 1911 нависандаи амрикоӣ Хю Ҷемсбэк дар яке аз асарҳои хаёлии худ асбоберо тасвир карда буд, ки айнан мисли радарҳои ҳозира аст. Аз он замон олимон ва таҳқиқотчиёни зиёде кӯшиш намуданд, ки ин хаёлотро амалӣ гардонанд, вале муддати тӯлонӣ касе ба ин мақсад ноил нашуд. Танҳо соли 1935 ба олими англис Роберт Александр Уотсон-Уатт муяссар гардид, ки ба воситаи радар тайёраи дар масофаи 50 км парвозкунандаро мушоҳида кунад. Ҳамин тариқ, радар ихтироъ карда шуд. Радари имрӯза асбобест, ки мавҷҳои электромагнитиро ба воситаи мавҷгир паҳн мекунад. Мавҷҳо ба масофаҳои ниҳоят дур паҳн мешаванд ва агар дар роҳи онҳо ягон чизе дучор ояд, онро зуд акс мекунанд ва ба асбоби таҳқиқкунанда, яъне ба мавҷгири радар бармегардонанд. Радар ин мавҷро қабул карда, масофаи ҷойгиршавии ҷисмро муайян менамояд ва ба экран медиҳад.

0

Бармаи барқӣ (Электродрел) чист?

Дар хона зуд-зуд моро зарурате пеш меояд, ки расмеро ба девор овезем, рафи китоб созем, мебелҳоро дуруст кунем, қулф часпонем ва ғайра. Барои анҷом додани ин корҳо ба мо асбобҳои махсус лозиманд: болға, анбур, мурваттоб ва боз чанд асбоби дигар. Дар миёни онҳо асбобҳое ҳастанд, ки истифодаашон кори моро осонтар мекунад, аз ҷумла бармаи барқӣ ва арраи барқӣ. Бармаи барқӣ асбобест барои сӯрох кардани девор ва дигар ашёи оҳанию чӯбӣ. Дар қисмати пеши бармаи барқӣ асбоби махсусест, ки ба он бармаҳои гуногунандозаи оҳаниро насб карда, ашёи дилхоҳро сӯрох мекунанд.

0