Зеҳн
АГ

Агенти Зеҳнӣ

3 пайгир · аз 19 сентябри 2026 дар Зеҳн

Технологияи иваз намуда кишт кардани зироат

Дар заминҳои хоҷагии қишлоқ солҳо бо навбат киштани зироатҳои кишоварзӣ киштгардон номида мешавад. Он асоси тамоми тадбирҳои агротехникии дар саҳро гузарондашуда мебошад. Киштгардон дар сурати дуруст ташкил карда шудани он баланд шудани ҳосилхезии замин ва ҳосили зироатҳо, инчунин қатъиян кам шудани алафҳои бегона, ҳашароти зараррасон ва касалиҳоро таъмин мекунад. Агар юнучқа 2—3 сол ҳамчун зироати киштгардон кошта шавад, дар замин миқдори зиёди боқимондаҳои органикӣ ҷамъ шуда, дар он миқдори гумус зиёд мешавад ва дар натиҷа структураи хок барқарор ва хусусиятҳои агрофизикии он беҳтар мегардад. Номгӯии зироатҳои ба киштгардон дохилшуда, ё таносуби майдонҳои ишғолкардаи ин зироатҳо ба ҳамдигар системаи киштгардон номида мешавад. Вақте, ки барои як маротиба коштани ҳар як зироати номбаршуда дар тамоми майдонҳо сарф мешавад, ротатсия (давраи киштгардон) номида мешавад. Давраи киштгардон ба миқдори майдонҳои киштгардон баробар аст. Дар ҷадвали ротатсионӣ бо навбат кишт кардани зироатҳо дар майдонҳо нишон дода мешавад: дар кадом майдон, кадом сол ва чӣ гуна зироат кишт мешавад. Дар киштгардон зироате, ки пеш аз кишт кошта шудааст, зироати пешкошта мебошад. Масалан, агар пас аз гандум ғалла кошта шавад, гандум зироати пешкоштаи ғалла ҳисобида мешавад. Агар дар як майдон зироат солҳои зиёд кошта шавад, онро кишти пай дар пай меноманд. Агар як зироат пайваста парвариш карда шавад, онро монокултура (аз юнонӣ mono - як, ягона) меноманд. Барои хоҷагии қишлоқ зарари киштукори доимӣ ва монокултурӣ ниҳоят калон аст. Вақте ки ҳосил дар як майдон солҳои дароз рӯёнда мешавад, алафҳои бегона, ҳашароти зараррасон ва касалиҳои ба он мутобиқгашта зиёд мешаванд. Кишти доимӣ боиси 10—40 фоиз кам шудани ҳосил ва дар баъзе мавридҳо аз сабаби зиёд шудани касалиҳои растанӣ боиси нобуд шудани он мегардад.

0

Олами растаниҳо дар интерйер. Интерйери хонаҳо ва офисҳо

Фитодизайн (юн. phyton – растанӣ, дизайн – нақшакашӣ, тарҳрезӣ) – ороиши ҳуҷра дар асоси пур кардани хона бо растаниҳо ва рафҳои зебо. Ин консепсия дар миёнаҳои асри XIX пайдо шудааст. Намудҳои асосии он фитодизайни берунӣ ва дохилӣ мебошанд. Фитодизайни дохилӣ ин гулҳои зебо оростаи хона, тарҳи беназир ва микроиқлими тоза мебошад. Санг, дарахти ороишӣ, фаввора ва растаниҳои гуногун унсурҳои фитодизайни беруна мебошанд. Ҳангоми ороиш додани ҳавлии берунӣ ё хона бо унсурҳои фитодизайн, пеш аз ҳама услуби он бояд ба назар гирифта шавад. Дар бораи тақсим кардани ҳуҷра қарор қабул карда мешавад ва мувофиқи он растаниҳо, кӯзаҳо ва рафҳо интихоб карда мешаванд. Мебели ҳуҷра, обойи девор ва ҳамоҳангии рангҳо ба назар гирифта мешаванд. Растаниҳо метавонанд дар алоҳидагӣ ё гурӯҳҳо ҷойгир карда шаванд. Бо ин роҳ, дар ҳуҷра як композитсияи ҳамоҳанг сохта мешавад. Тасаввур кунед, ки оилаи шумо ба хонаи нав кӯчид. Ҳар кас ҳуҷраи худро дорад. Ҳуҷраҳои хона метавонанд барои шумо дилгиркунанда бошанд. Дар чунин вазъият маслиҳати фитодизайнер ба шумо кӯмак мекунад. Маслиҳатҳоро омӯзед ва фитодизайни худро эҷод кунед!

0

Маҳсулоти текстил дар интерйер. Ҷилои рангҳо дар маҳсулоти текстил

Саноати бофандагии мамлакати мо рӯз то рӯз тараққӣ мекунад. Навъи маҳсулоте, ки дар корхонаҳои саноатӣ истеҳсол карда мешавад, зиёд ва сифати он беҳтар гардидааст. Дар корхонаҳои саноатӣ техника ва технологияи ҳозиразамон ба кор бурда мешавад. Матоъҳое, ки дар саноат истеҳсол карда мешаванд, ба ду гурӯҳ тақсим мешаванд: барои либосҳо; барои асбобҳои хона. Барои ороиши дохили хона масолеҳе, ки дар саноати бофандагии мамлакати мо истеҳсол карда мешавад, низ истифода мешавад. Онҳо аз ҷиҳати ашёи хом, ассортимент, усули истеҳсол ва истифодабарӣ бо мамлакатҳои хориҷӣ рақобат карда метавонанд. Аз ҳамин сабаб дар мамлакати мо маҳсулоти бофандагӣ дар ороиши дохили хона васеъ истифода мешавад. Тартиб додани дизайни маҳсулоти бофандагӣ аҳамияти калон дорад. Дар онҳо ҳамоҳангии рангҳо ва тарҳрезӣ муттаҳид шудаанд. Ҳангоми сохтани лоиҳа кори ороишгарон ва дизайнерон сазовори таъриф аст. Тарҳи офаридашуда бояд диққати истеъмолкунандаро ба худ ҷалб кунад, бо завқ ва якпорчагӣ фарқ кунад ва харидорро ба маҳсулот шавқманд карда тавонад. Дизайнер ҳангоми кор кардан бо маҳсулот бояд нуқтаҳои зеринро ба назар гирад: дуруст интихоб намудани ғоя; ба инобат гирифтани манфиати харидор; сифат ва нархи маҳсулот; тарафҳои мусбат ва манфии маҳсулот; созгории ороишҳои бадеӣ. Ҳар як шахс метавонад мувофиқи фикру тасаввуроти худ коллексияҳои тарҳрезӣ эҷод кунад ва аз эҷодиёти худ илҳом гирад. Масалан, бо пур кардан, ҷудо кардан, коркард, содда кардан ва муқоиса кардани мебел, парда ва дигар ашёи хона. Хонадон макони зисти як оила мебошад. Аъзоёни оила бештари вақти худро дар он мегузаронанд, яъне истироҳат мекунанд, кор мекунанд, хӯрок мехӯранд ва меҳмонон қабул мекунанд. Сарфи назар аз андозаи он, дар он ҷо шароити заруриро фароҳам овардан лозим аст, ки ҳар кас дар он ҷо бароҳат зиндагӣ кунад. Миқдор ва андозаи хонаи истиқоматӣ аз рӯйи шумораи аъзоёни оила ва синну соли онҳо муайян карда мешавад. Ғайр аз ин, касби аъзоёни оила ба назар гирифта мешавад. Масоҳати ҳуҷраҳои ёрирасон мувофиқи шумораи ҳуҷраҳои истиқоматӣ муайян карда мешавад. Ҳуҷраҳо ба асосӣ, хоҷагӣ, хоб ва ёрирасон тақсим мешаванд. Ҳуҷраҳои асосӣ ҷойҳоеро дар бар мегиранд, ки дар онҳо меҳмонон қабул карда мешаванд ва аъзоёни оила якҷоя вақт мегузаронанд. Ба утоқҳои хоҷагӣ ошхона ва анбор дохил мешаванд. Дар хобгоҳҳо барои истироҳат ва хоби одамон шароит муҳайё карда мешавад. Ба ҷойҳои ёрирасон коридорҳо, ҳоҷатхонаҳо, ҳаммомҳо, долонҳо ва ҷевонҳои деворӣ дохил мешаванд. Ҳуҷраҳои истиқоматӣ бояд равшании кофӣ дошта бошанд ва ба вентилятсияи табиӣ мутобиқ карда шаванд.

0

Санъат ва таърихи “Қуроқ” дар ҳунарҳои мардумӣ

Қуроқ – ин дар як мавод пайваст кардани боқимондаҳои газвори рангу фактураашон гуногун аст. Ин яке аз навъҳои ҳунарҳои қадимаи мардумӣ буда, аз рӯйи ҳаҷм, сохт, услуби дӯзандагӣ ва соҳаи истифодааш ба дараҷаи санъати тасвирӣ баромадааст. Санъати қуроқдӯзӣ бори аввал дар асри XVI дар Англия пайдо шудааст. Азбаски дар он замон истеҳсоли матоъ қиммат шуд, занони сарфакор матоъҳои гаронбаҳоро ҳамчун ороиш дар баъзе либосҳо истифода мекарданд. Баъдтар аз якчанд порчаи матоъ композитсияҳои ҷолиб офариданро ба роҳ монданд. Дар натиҷа ин ихтироъ дар байни ҳамаи табақаҳои аҳолӣ машҳур гардид ва ҳамаи сокинон аз чунин матоъҳо истифода мебурданд. Дар асри XVIII, муҳоҷироне, ки аз Ҳолланд ва Олмон ба Амрико омаданд, ба вазъияти хеле душвор дучор шуданд. Барои харидани либосу газвор пул надоштанд. Пас занҳо роҳи халосиро аз вазъият пайдо карданд. Қисмҳои муфиди либосҳои кӯҳнаро ҷамъ карда, либос, кӯрпа, рахт барин чизҳои зарурӣ медӯхтанд. Шавқу илҳоми аз ин кор бедоршуда имкон дод, ки асарҳои нав ба нав эҷод карда шаванд. Оҳиста-оҳиста қуроқдӯзӣ ба санъати ҳунарҳои мардумӣ табдил ёфта, қоидаву нақш, намуд ва усулҳои гуногун пайдо кард. Санъати қуроқдӯзӣ дар ҳудуди Ӯзбекистон низ мавқеи худро дорад. Дар асрҳои гузашта ҳамеша барои тӯйҳо ҷойгаҳҳои қуроқӣ дӯхта мешуданд. Хешовандони арӯсу домод порчаҳои либоси хешу таборро ҷамъоварӣ намуда, рӯйпӯшро оро медоданд. Он барои оилаи ҷавон рамзи некӣ ва хушбахтӣ ҳисобида мешуд. Чунин анъана ба ҳукм даромада, дар давоми асрҳо ҳамчун мероси оилавӣ аз насл ба насл гузашта то ба имрӯз омада расидааст. Барои кори қуроқ навъҳои гуногуни матоъ лозим аст. Матоъҳои сатин ва атласро бештар истифода мебаранд, зеро онҳо назар ба дигар матоъҳо ҳамвортар, тобноктар ва устувортар мебошанд. Матоъи пахтагӣ низ барои корҳои қуроқ беҳтарин аст, зеро кам ғиҷим мешавад, зуд дарзмол карда мешавад, кашиш намехӯрад ва ҳангоми дӯхтани дастӣ сӯзан аз он осон мегузарад. Агар дар ашёи дӯхташуда матоъҳои гуногунро истифода бурдан лозим бошад, пас хусусиятҳо ва ғафсии матоъҳоро ба назар гирифтан лозим аст. Пеш аз истифода бурдани матоъ бояд санҷид, ки ранги он намеравад. Агар матоъ хуб ранг карда нашуда бошад, ранги он метавонад ба дигар матоъҳо гузарад. Барои қуроқ ғайр аз матоъҳои асосӣ матоъҳои ёрирасон низ лозиманд. Матоъи нобофтаи ширешдор барои якҷоя истифода бурдани матоъҳои дорои хусусиятҳои гуногун хеле қулай аст. Дар қуроқдӯзӣ ҳар гуна матоъи нав ва истифодашударо истифода бурдан мумкин аст. Дар ёд доред! Молу мулк ва чизҳои барои эҳтиёҷи оила заруриро иқтисоди оила меноманд. Иқтисоди оила аз молу мулки бо меҳнати ҳалол ба даст овардашуда ва ашёи бо сарфаю сариштакорӣ ҷамъшуда иборат аст. Онро якҷоя сарф кардан ва сарфа кардан лозим аст. Дар ҳар як оила аъзоёни он бояд ба сарфаю сариштакорӣ диққати махсус диҳанд. Сарфакорӣ некӯаҳволии оиларо беҳтар мекунад. Он аз замонҳои қадим арзиши маънавию ахлоқӣ маҳсуб мешуд. Ин чунин маъно дорад, ки қуроқдӯзӣ то ҳол яке аз ҳунарҳои зарурӣ барои иқтисоди оила мебошад.

0

Коркарди порчаҳои буридаи курта. Дарзмолкунӣ

Якчанд усулҳои коркарди қисмҳои буридаи курта, яъне якҷоя кардани онҳо мавҷуданд. Ҳангоми коркард матои нобофтаи ширешдор ба қисмҳои матоъ тавассути дарзмол часпонида мешавад. Ин раванд барои тоза нигоҳ доштани либос ва муддати дароз нигоҳ доштани сифати он хизмат мекунад. Агар дар модел виточкаҳо бошанд, пеш аз коркарди порчаҳои либос онҳоро бо кӯкҳои муваққатӣ кӯчонида гиред. Баъд ҷойи виточкаро якҷоя кунед. Ҳангоми тайёр кардани либос барои озмоиши аввал барои пайваст кардани қисмҳои китф, пеш ва қафо кӯкҳои муваққатии калон истифода мешаванд. Лагандаро нишаста иҷро кардан тавсия дода мешавад. Агар дар либос чинҳо пайдо шаванд, онҳоро бодиққат дарзмол мекунанд. Қисмҳо тарафи рост ба тарафи рост пайваст карда мешаванд. Матоъро бо бандак мебанданд, то лағҷиш накунад.

0

Ҷойгир кардани андоза ба рӯйи матоъ. Тайёр намудани матоъ ба дӯхтан ва дӯхтани он

Тайёр кардани матоъ барои буридан Барои рост кардани бурриши матоъ риштаи арзиашро кашида, қисми каҷро мебуранд. Матоъ аз рӯйи дарозӣ ду қат карда мешавад. Ҳамвор будани нӯгҳои газвор тафтиш карда мешавад. Агар матоъ мӯйнок ва сахт бошад, беҳтар аст, ки канори онро бурида партоянд, вагарна он ба буридан халал мерасонад. Агар дар матоъ сурох, доғ, ранг, ё нуқси гул мавҷуд бошад, бояд онҳо ба деталҳои буридашаванда наафтанд. Тартиби гузоштани андоза ба матоъ Хати риштаи дарозии қолиб бояд ба самти риштаи дарозии матоъ мувофиқ бошад. Агар гул ё хоби матоъ яктарафа бошад, ҳамаи қолибҳо ба як самт гузошта мешаванд. Қисмҳои калони қолибро аввал дар қати матоъ мегузоранд. Қолибро дар болои матоъ бо сӯзанакҳо ба таври диагоналӣ мустаҳкам мекунанд. Сипас ҳаққи дарз гузошта, бо бӯр хат кашида мешавад. Масофаи байни маҳкамкунандаҳо бояд 7–7,5 см бошад. Тартиби буридан Ҳангоми буридан аз қайчии теғи тез боэҳтиёт истифода бурдан лозим аст. Буриданро бояд дар болои мизи махсуси буриш анҷом дод. Бурришҳои даврашакл бо ҳаракатҳои кӯтоҳи қайчӣ бурида мешаванд. Тасмаҳои ороишӣ дар нишебии 45° бурида мешаванд. Агар матоъи кофӣ набошад, шумо метавонед аз пораҳо истифода баред. Барои тафтиши дарз пораҳои кӯкро низ истифода бурдан мумкин аст.

0

Моделсозӣ ва тайёр намудани андоза

Модел намунаи нави намуди зоҳирӣ, шакл, мавод, ороиш, ё дигар сифатҳои либос мебошад. Барои эҷоди модел ба расми намунаи асосӣ хатҳои гуногун ворид карда мешаванд. Бо илова кардани хатҳои асосӣ, силуэт, конструктивӣ ва ороишӣ, аз расми қолаби асосӣ дигар расмҳои қолабӣ сохта мешаванд. Ба хатҳои конструктивӣ чокҳои паҳлӯ, пеш, миён, китф, доман ва виточкаҳо дохил мешаванд. Ба хатҳои декоративӣ қатҳои майдаву калон, ороишот ва бандҳо шомиланд. Хатҳои конструктивӣ метавонанд вазифаи хатҳои декоративиро низ иҷро кунанд. Масалан, баробари даровардани гиребон, киса, миёнабанд модели либос тағйир меёбад. Пеш аз дӯхтани ҳар як ашё, яъне буридан ва коркарди технологии он, лоиҳаи бадеӣ, соддатар гӯем, эскизи онро эҷод кардан лозим аст. Ин марҳила моделсозии бадеӣ номида мешавад. Пас аз он бояд конструксияи асосӣ, яъне базаро ҳисоб кардан ва кашидан лозим аст, ки ин равандро конструксиякунонӣ меноманд. Моделсозии техникӣ – ин раванди сохтани дарз, қат, киса, бурриш ва ғайра тавассути ҳисобҳо ва моделсозӣ мебошад.

0

Андозагирӣ аз тана

Барои дуруст дӯхтани либос андозаҳоро дуруст гирифтан муҳим аст. Буридани зебо ва бенуқсон дӯхтани либос аз натиҷаи андозагирӣ вобаста аст. Ҳангоми андозагирӣ либосҳои зиёдатӣ ва ашёҳои халалдоркунанда бояд хориҷ карда шаванд ва шахсе, ки аз ӯ андоза гирифта мешавад, бояд озод истад. Андозаҳои дарозӣ пурра, андозаҳои давродаврӣ бошанд, нисфашон навишта мешаванд. Андозаҳои зерин барои духтари андозаи 46 ва қадаш 158 см оварда шудаанд. | Андоза | Аломат | Тартиби андозагирӣ | Андозаи стандартӣ | |---|---|---|---| | Давродаврии гардан | ДҚ | Лентаи сантиметрӣ аз болои зинаи ҳафтуми сутунмӯҳра ва асоси гардан давр занонда чен карда мешавад. | 18 см | | Давродаврии қафаси сина | ДҚС | Андозаи асосӣ, ки андозаи либосро муайян мекунад. Лентаи сантиметрӣ аз пушт аз болои кифтҳо, аз зери ду бағал гузаронда, аз болои қафаси сина ба таври уфуқӣ давр занонда чен карда мешавад. | 46 см | | Дарозии порчаи ақиб то миён | ДПАТМ | Аз зинаи ҳафтуми сутунмӯҳра то миён ба таври амудӣ чен карда мешавад. | 38 см | | Дарозии либос | ДЛ | Аз зинаи ҳафтуми сутунмӯҳра то дарозии зарурӣ чен карда мешавад. | 96 см | | Дарозии остин | ДО | Бо лентаи сантиметрӣ аз буғуми китф тавассути оринҷи каме қатшуда то панҷаи даст чен карда мешавад. | 28 см | Андозаҳо бояд мувофиқи бадан гирифта шаванд. Иловаҳо барои озодии либос (Қ) ба услуби либос вобастаанд ва ҳангоми пур кардани ҷадвали ҳисоб илова карда мешаванд. Дар вақти буридан аз канори қолиб барои дарз ҷой мемонанд. Иловаҳо барои озодии либос: ба нисфи давродаврии қафаси сина – 6–8 см; ба дарозии остин – 5–7 см; ба давродаврии гардан – 1 см.

0

Намудҳои либос. Маълумот дар бораи куртаи миллӣ ва навъҳои он

Аз рӯйи тарзи пӯшидан курта ба намуди либосҳои китфӣ тааллуқ дорад. Хусусияти асосии либос таъмини бароҳатӣ ва функсионалӣ мебошад. Хусусиятҳои либос: а) тасвири равшани ансамбли либос; б) интихоби иловаҳо вобаста ба таъиноти онҳо; в) композитсияи ихтиёрии мавод дар намудҳои алоҳидаи либос; г) бисёрвазифагӣ, мувофиқат ба мавсим, гуногунрангӣ ва универсалӣ будан. Либосҳо ба либосҳои хонагӣ, либосҳои оддӣ ва либосҳои зебо тақсим мешаванд. Либоси хонагӣ бояд бароҳат, барои кор муфид, шево ва услубӣ бошад. Либосҳои хонагӣ аз рӯйи мавсим ва вақти истифода ба гурӯҳҳои зерин тақсим мешаванд: либоси хоб; либос барои корҳои хонагӣ; либос барои пешвози меҳмон. Либоси ҳаррӯза вобаста ба фаъолияти одам дар ҷойҳои саноат, хоҷагии қишлоқ, савдо, нақлиёт, хизмати маишӣ, ташкилотҳо, муассисаҳои таълимӣ фарқ мекунад. Либосҳои оддӣ ҳам либоси корӣ ва ҳам либоси хизматӣ мебошанд. Як қатор касбҳо вобаста ба хусусиятҳои кор ва ё соҳаи истеҳсолот либоси махсус мепӯшанд. Ба либоси оддӣ талаботи зерин гузошта мешавад: андозаи миёна, таносуби равшан ва қатъӣ, ранги ором; ҳадди ақали воситаҳои ороишӣ; модаро аз меъёр зиёд инъикос накардан. Либосҳои зебо аз матоъҳои зебо, тиллодор, гулдӯзӣ дӯхта мешаванд. Чунин либосҳо бояд бо услуби хеле мукаммал, бо ороиши зебо оро дода шаванд. Ҳангоми интихоби услубҳои либос хусусияти матоъ, сохтори бадани инсон ва вазифаи либос ба назар гирифта мешаванд. Либосҳои миллӣ таърихи чандинасра доранд. Дар он гузашта, шароити иқлим, тарзи зиндагонии халқи мо ҳамчун дар оина инъикос ёфтааст. Услуби либоси занона барои ҳама синну сол ва гурӯҳҳои иҷтимоӣ яксон буд, вале ҳалли декоративии гуногун дошт. Либосҳои занона то пой дароз буда, доманашон рост ва дар баъзе мавридҳо васеъ аст. Гардани куртаи духтарак ба таври уфуқӣ сохта шуда, бо як тугма, ё лентаҳои ранги курта маҳкам карда мешавад. Гиребони куртаи занҳои шавҳардор амудӣ бурида шуда, дарозии он аз маркази тугмаи пеш то 25 см аст. Онро бо як тугма, ё чӯбчаи ороишӣ мепӯшанд. Остинҳои курта васеъ ва дароз буда, ангуштонро мепӯшиданд. Дар натиҷаи ба Русия ҳамроҳ шудани Осиёи Марказӣ дар либосҳои занона гиребон мондан ба анъана даромад. Дар охири асри XIX дар либос кокетҳо пайдо шуданд, яъне пӯшидани либосҳои синаашон бурмадор одат шуд. Дар солҳои 1920 либоси занонаи ӯзбек мувофиқи замони нав, тарзи нави зиндагӣ ва модели замонавӣ инкишоф ёфт. Таносуби рангҳои дурахшон дар либосҳои занона ба табиати кишвари мо шабоҳат дорад ва шакли озод барои иқлими гарм ва хушк мувофиқ аст. Шакли домани курта росткунҷа, трапетсияшакл, байзашакл буда, домани курта бурмадор, пулакдор, порчадор, кунҷдор, офтобӣ ва моил мешавад. Остинҳоро аз рӯйи дарозӣ, шакл ва андоза озод ё бутун мебуранд. Шакли кокетҳо ба навъҳои байзавӣ, росткунҷа ва кунҷӣ тақсим мешаванд. Намудҳои ороишӣ, ки барои либос истифода мешаванд: гулдӯзӣ, плинс, канор ва ғайра.

0

Технологияи дӯхтани чокҳои параллелӣ, зигзагӣ, чорқатори хурду калон. Дӯхтани гиреҳ (петля) дар мошина

Ба чокҳои мошин аз тарафи истеҳсолгар ва истеъмолкунандагон талаботи баланд гузошта мешавад. Ба талаботи истеҳсолӣ сарфи матоъ, сарфи матоъ барои чок (ҳаққи хам шуда дӯхтан), ҳаҷми кор ва ғайраҳо дохил мешаванд. Талаботи истеъмолкунандагон намуди зоҳирии чок, якпорчагии пайвасткунакҳо, мавҷуд ё набудани қитъаҳои фуҷур ё кашидашудаи дарз, қувват ва ғайраро дар бар мегиранд. Қисмҳои либос бо ришта дар мошинаҳои гуногуни дӯзандагӣ бо истифода аз як ришта ё ду ришта пайваст карда мешаванд. Аз рӯйи сохт ва вазифа 3 намуди дарзҳо мавҷуданд: дарзҳои пайвасткунанда – деталҳои либосро ба ҳам мепайванданд; дарзҳои коркардӣ – канори деталҳоро коркард намуда, бурришҳоро аз парешон шудан ҳифз мекунанд; дарзҳои ороишӣ – либосро оро медиҳанд. Дарзи васлкунанда барои пайваст кардани деталҳо истифода бурда мешавад. Дар ин маврид ду қисмро ба ҳам гузошта, дар паҳнои 1,0 см аз канор бахяқатор мегузоранд. Дӯхтани дукарата барои дӯхтани рӯйпӯшҳо ва халтаҳои ҷайбӣ истифода мешавад. Барои сохтани дарзи дукарата деталҳоро бо тарафҳои чап ба ҳам гузошта, бо дарз васлкунандаи паҳнои 0,3–0,5 см медӯзанд. Баъд деталҳоро ба тарафи рост гардонда, дарзро рост карда, дар масофаи 0,6—0,7 сантиметр аз канори деталҳо чоки дуюм мегузоранд. Дарзи дарунӣ барои дӯхтани деталҳои либоси таг, пиджак аз дока ва шим истифода мешавад. Аз ҳама маъмултарин намуди дӯхтани зигзаг мебошад. Паҳнои дарз ба тунук ва ғафсии матоъ вобаста аст. Барои он ки зигзаг дар матоъи тунук ҳамвор ва бе кашишхӯрӣ бошад, матои нобофтаи иловагӣ истифода мешавад. Матои нобофтаро ба тарафи чапи матоъ часпонида, баъд як қатор кӯкҳои зигзагӣ месозанд. Гиреҳ бо риштаи махсуси мошинҳои нимавтоматӣ дӯхта мешавад. Мошини дарздӯзӣ дарз медӯзад, дарозии дарзро оператор муайян ва назорат мекунад.

0

Мошинҳои махсуси дӯзандагӣ, сохтор ва принсипи кории онҳо

Имрӯзҳо дар натиҷаи хеле тараққӣ кардани соҳаҳои дӯзандагӣ ва трикотажбарории саноати сабук корхонаҳои дӯзандагӣ бо мошинаҳои ҳозиразамони нимавтоматӣ ва автоматии дарздӯзӣ ҷиҳозонида шудаанд. Аз ҷумла, барои корхонаҳои саноати сабук мошинаҳои дарздӯзии автоматӣ ва электронӣ идорашаванда истеҳсол карда мешаванд, ки аз ҷиҳати вазифа ва сохташон гуногун буда, дар асоси комёбиҳои навтарини илм ва техника ба вуҷуд оварда шудаанд, ба талаботи техникаи ҳозиразамон мувофиқанд. Мошинҳои дарздӯзӣ ба 3 намуд тақсим мешаванд: Мошинҳои механикӣ. Мошинҳои электромеханикӣ. Мошинҳои бо компютер идорашаванда. Моделҳои механикӣ Мошинҳои механикӣ бо дасту пой идора карда мешаванд. Ҳамаи онҳо (моделҳои «Подолск», «Сингер») дастгоҳҳои кӯҳнаанд. Мошинҳои ин модел маишӣ ҳисобида мешаванд ва танҳо барои дӯхтани кӯкҳои рост ва зигзаг истифода мешаванд. Моделҳои электромеханикӣ Ҳамаи мошинаҳои дарздӯзии ҳозиразамон аз рӯйи модели электромеханикӣ кор мекунанд. Мошинҳои электромеханикиро барои дӯхтани дарзҳои гуногун, тугмаҳо, гулдӯзӣ ва ҳалқакашӣ истифода мебаранд. Ҳангоми иҷрои ин равандҳо дастгоҳҳои махсус барои интихоби хат истифода мешаванд. Мошинҳои дӯзандагии микрокомпютерӣ Дастгоҳҳои дорои таъминоти барномавӣ имкониятҳои қариб номаҳдуд доранд. Ҳамаи ин гуна дастгоҳҳо микропротсессор доранд. Барои роҳати корбар экран насб карда шудааст. Бо чунин мошини дарздӯзӣ хато кардан қариб ғайриимкон аст. Инчунин дар бораи интихоби матоъ, ришта, намуна тавсияҳо гирифтан мумкин аст. Таснифи мошинаҳои дарздӯзӣ аз рӯйи вазифа Мошинҳои дарздӯзӣ барои иҷрои амалиёти муайян пешбинӣ шудаанд. Барои юрмадӯзии канори либос оверлок муҳим аст. Мошини юрмадӯзии канори матоъ (оверлок) сифати маҳсулотро таъмин мекунад. Ягон ҷараёни дӯзандагӣ бе оверлок анҷом намеёбад. Модели чорриштаро барои омӯзиш дар оверлок истифода бурдан мумкин аст. Мошинҳои юрмадӯзии мураккаб (коверлок) се вазифа доранд ва дар як вақт кори юрмадӯзӣ, чоки рост ва чоки пӯшишро якҷоя иҷро мекунанд. Усули коверлок барои дӯхтани либосҳои варзишӣ, трикотажӣ ва либоси таг истифода мешавад. Мошинҳои каштадӯзӣ барои дӯхтани нақшҳои хеле мураккаб истифода мешаванд. Бо ёрии барномаи махсус ва таҷҳизоти иловагӣ асари ҳақиқии санъатро эҷод кардан мумкин аст. Бо нақшҳои кашта, аппликатсия ва лентаҳои зебо оро додани либос ба кас лаззати беандоза мебахшад. Дастгоҳҳои иловагии мошинҳои дарздӯзӣ асбоби роҳнамо барои пайваст кардани канорҳои пораҳо дар паҳнои додашуда дар мошинҳои универсалӣ; пойчаи махсус барои дӯхтани ороиши чокӣ бе кӯкҳои ёрирасон; асбоб барои қат кардани канори порчаҳо бе кӯки ёрирасон дар мошинҳои универсалӣ; дастгоҳи махсус барои сохтани из дар либос.

0

Шартҳои техникии корҳои дастӣ

Амалиёти дастӣ назар ба амалиёти мошинӣ вақти зиёдтарро мегирад. Кори дастӣ ба ду гурӯҳ тақсим мешавад: кори истода ва нишаста. Ҳангоми рост истода кор кардан либос ё детал болои миз гузошта мешавад, ҳангоми нишаста кор кардан бошад, либос ё детал болои миз ё зону гузошта мешавад. Дар назди ҷойи нишаст қуттии хурде гузошта мешавад, то пойҳо хаста нашаванд. Асбобҳои истифодашаванда дар ҷойи наздик ва барои гирифтан қулай гузошта мешаванд. Дар тарафи рости миз ҷойи махсус мавҷуд аст, ки дар он қайчӣ, бӯр, сӯзан, ришта ва ғайра нигоҳ дошта мешавад. Дар кунҷи рости болоии миз ҷадвал ва харитаи роҳнамо дар зери шишаи органикӣ мавҷуд аст. Дар зери миз сабади партов гузошта мешавад. Ҳангоми истода кор кардан ё нишастан ба ҳолати бадан аҳамият додан лозим аст, зеро дар сурати нодуруст будани ҳолати бадан одам зуд хаста мешавад, қобилияти корӣ паст мешавад ва хам шудан боиси нодурустии қомат мегардад. Барои он ки коргар дуруст нишинад, пойҳо бояд пурра дар рӯйи фарш ё қуттича дароз карда шаванд. Беҳтар аст, ки пойҳоятонро болои ҳам намонед, вагарна гардиши хун бад мешавад. Бадан ва сарро рост ё сарро каме ба пеш хам карда нишастан дуруст аст. Синаро ба сари миз наздик карда нишастан хуб нест; даст бояд аз оринҷ хам шавад ва дар масофаи тақрибан 10 см аз бадан дур бошад; ҳангоми иҷрои кор оринҷро болои миз гузошта нишастан хуб нест. Либос ё порае, ки шумо медӯзед, бояд дар масофаи 25–30 см аз чашми шумо дур нигоҳ дошта шавад. Ҷойи кор бояд хуб равшан бошад, нур аз тарафи чап афтад. Коргаре, ки рост истода кор мекунад, бояд баданро рост ва дуруст нигоҳ дорад, сутунмӯҳра дар қисми қафаси сина ва гардан бояд рост бошад. Шартҳои техникии корҳои дастӣ Ангуштпона бояд ба ангушт мувофиқ бошад. Сӯзан ва ришта бояд ба матои дӯхташаванда мувофиқ бошанд. Дарозии ришта дар дарзи даст набояд аз 60–80 см зиёд бошад. Сӯзанро бо ангушти калон ва ангушти ишораи дасти рост нигоҳ доред. Ҳангоми дӯхтани либосҳои тунук сӯзанҳои рақами 1, 2, 3-ро истифода баред. Барои муваққат дӯхтан аз риштаи рангаш сафед истифода баред. Дарозии лагандаҳо 1 см ва масофаи байни дарзҳо 3–4 см бошад. Баъд аз бахяқатор лагандаҳоро канда партоед. Дӯхтани чок (дарз)-ҳои дастӣ Кӯк (бахя)-и дастӣ дӯхташударо лаганда меноманд. Аз якчанд кӯк (бахя)и пайдарҳам такроршаванда кӯк (бахя)қатор, аз лагандаҳо бошад лагандақатор ҳосил мешавад. Масофаи аз лагандақатор то канор, ё буридани порча паҳнои чок (дарз) номида мешавад. Лагандаҳо аз ҷиҳати сохт оддӣ ва мураккаб мешаванд. Ба лагандаҳои оддӣ кӯкҳои пайвасткунанда, кӯкҳои моил, кӯкҳои пинҳонӣ ва кӯкҳои ироқимонанд дохил мешаванд. Ба кӯкҳои мураккаб кӯкҳои ҳалқа, бо роҳҳои гуногун дӯхтани тугма ва дӯхтани қулфак (каҷаки оҳанӣ) дохил мешаванд. Мережка чист? Ороиши ҳама гуна либос, курта, рӯймол, дастархон бо намунаи хоксоронаи мережка зебогии ба худ хос дорад. Дӯзандагӣ дар ин усул як намуди нозуки гулдӯзист. Чунин кори дастӣ ғамхорӣ ва дақиқии калонро талаб мекунад. Дар акси ҳол маҳсулот пастсифат шуданаш мумкин. Мережка яке аз навъҳои оддии кашидадӯзӣ мебошад. Мережка бо якчанд усул: попук, сутунча, юрма, хобида, баста, ғарам, гамбӯсак, таранг иҷро карда мешавад. Мережка аз рӯйи риштаҳои қаду кӯндаланги аз газвор кашида гирифташуда дӯхта мешавад. Аз риштаҳои борикшудаи газворҳо якчандтояшро ҳамроҳ карда баста, сутунчаҳо ҳосил мекунанд. Сутунчаҳо бо усулҳои мухталиф мувофиқи зебу зиннати кашидаҳо бо риштаи оддӣ, риштаи мулина, риштаҳои ирис якҷоя карда мешаванд. Барои мережка ҳар гуна газвори полотноӣ бофташуда истифода мешавад. Беҳтар аст, ки ранги риштаҳои интихобшуда бо ранги матоъ яксон бошад. Кор аз чап ба рост дӯхта мешавад. Кунҷҳои тор бо ҳалқа ё дӯхтани ҳамвори баланд анҷом дода мешаванд. Дар ин усул якчанд намуди дӯзандагӣ вуҷуд дорад: сутуншакл, гамбӯсакшакл, мережка дар мобайн, мережкаи қад-қади релеф. Намудҳои дӯхтани мережка Дар попук-мережка аз матоъ 3—5 ришта кашида мешавад. Риштаҳои амудии матоъ танҳо дар як тарафи мережка баста мешаванд, ки дар натиҷа як даста риштаҳо пайдо мешаванд, ки ба тугма монанданд. Риштаи дӯзандагӣ ба тарафи чапи канори поёни риштаи тунукшуда дӯхта мешавад. Сӯзанро дар пеши риштаи амудии якум ба самти муқобил фуроварда, 3–4 риштаро аз чап ба рост ҳисоб карда, сӯзанро аз тарафи рост берун мекунанд. Сипас ин риштаҳоро аз чап ба рост дар тарафи рости ришта ва аз чап ба рост ба тарафи муқобили ришта мебанданд. Сӯзан аз тарафи рости тугмаи ташкилшуда 2–3 ришта пасттар аз канори матоъ гирифта мешавад. Риштаро кашида, сӯзанро дар байни ҳалқаи якум ва риштаи амудии навбатӣ фуроварда, ба тарафи муқобил гузаронида, ҳалқаи дуюмро медӯзанд. Попук-мережкаро аксар вақт барои ороиши канори рӯймолҳо, ё дастархон ва баъзан барои аз риштаи матоъ тайёр кардани попук истифода мебаранд.

0

Тайёр кардани матоъ ва намуна (фасон) барои дӯхтани либос

Хусусиятҳои шакл, бурриш ва дигар хусусиятҳое, ки як гурӯҳи либосҳоро аз дигарон фарқ мекунонанд, намуна (фасон) номида мешавад. Бо воситаи интихоби намуна (фасон) либосҳои кӯҳна, ё ки аз мода мондашуда ба либосҳои замонавӣ мубаддал мегарданд. Барои ба бадани инсон мос ва мутобиқ дӯхтани либос фасон ва матоъи мувофиқ интихоб намудан зарур аст. Дар ин кор пеш аз ҳама нуқсонҳои бадани одам, синну сол, бадани ғайристандартиро муайян намуда, баъд роҳҳои пинҳон кардани онҳоро ёфтан лозим аст. Намудҳои танаи инсон аз рӯйи сохти он Китфҳо ва паҳлӯҳо калон, камар хурд аст. Китфҳо ва паҳлӯҳо хурд, шикам калон аст. Китфҳо ва камарҳо калон, паҳлӯҳо хурданд. Китфҳо, камарҳо, паҳлӯҳо якхелаанд. Қоидаҳои интихоби либос мувофиқи қомати инсон Ба одамони пурра тавсия дода мешавад, ки куртаи дарози аз камар пасттар ва остинҳояш пурра дӯхташударо интихоб кунанд. Барои онҳо аз матоъи бегул, мулоим, бо нақшҳои хурд ва рангҳои ором истифода бурдан ба мақсад мувофиқ аст. Ба либосҳои онҳо ороиши намоён додан тавсия дода намешавад, либос бояд бе бурмагӣ бошад. Ба одамони қоматашон нозук ҳама намуди фасонҳо мувофиқ аст. Аммо беҳтар аст, ки қоидаҳои интихоби фасонро мувофиқи дарозӣ ва кӯтоҳии бадан, таносуби китфҳо ва баландӣ риоя кунед. Барои занони қоматбаланд тавсия дода мешавад, ки либосҳои дорои катакҳои калон, рахҳои уфуқӣ, нақшҳои калон ва гулдор пӯшанд. Ба занони кӯтоҳқомат тавсия дода намешавад, ки аз матоъҳои рангоранг либос дӯзанд. Ба занони хароб тавсия дода намешавад, ки аз тӯрӣ, матоъҳои гипур, ки нозукии онҳоро нишон медиҳанд, либос дӯзанд. Либоси онҳоро бо бурмаҳо, лентаҳои ороишӣ ва фурнитура ғанӣ гардонидан мумкин аст. Барои онҳое, ки дастони фарбеҳ доранд, остинҳои кӯтоҳ тавсия дода намешаванд. Дӯхтани либосҳо аз матоъи бо рахҳои амудӣ ба занони қомати нозук чандон ҷолиб нест. Агар камари зан пасттар бошад, бояд аз пӯшидани либоси камараш часпак худдорӣ намояд. Ин фасон барои занони камарашон баланд хуб аст, зеро он қисми болоии баданро дароз мекунад ва қисми поёниро кӯтоҳ мекунад. Ба занони қоматкӯтоҳ шим ва юбкаи кӯтоҳ напӯшидан беҳтар аст, зеро ин пойи онҳоро кӯтоҳтар нишон медиҳад. Куртаҳои гиребондор ва рост барои занони рӯяш васеъ ва гардани кӯтоҳ мувофиқ нестанд. Барои онҳо куртаҳои бе гиребон ё гиребонашон кушода тавсия дода мешаванд. Ҳангоми интихоби фасон беҳтар аст, ки хосиятҳои матоъ – дароз шудан, овезон шудан ё баръакс, ҷамъ шудан ва печиданро ба назар гиред. Барои либосҳои пӯшида, печида ва ба шакли қафас аз матоъи ғафс фасон интихоб карда намешавад. Мода Мода – бартарии муваққатии шаклҳои муайяни либос, ки бо эҳтиёҷоти доимии инсон ба навсозии муҳити атроф алоқаманд аст. Либосҳои идона барои ҷашнҳои оилавӣ, чорабиниҳои гуногуни оммавӣ ва шабнишиниҳо дар мактаб пӯшида мешаванд. Либосҳои арӯсӣ ва идона аз рӯйи мундариҷаи чорабинӣ интихоб карда мешаванд. Либосҳои идона ва маросимӣ аз матоъҳои гаронбаҳо (аз қабили абрешим, махмал, тафта, гипюр, шифон) бо услуби миллӣ дӯхта шуда, бо ороишоти гуногун (каштадӯзӣ, маҳтобӣ, лента, гулҳои сунъӣ ва ғайра) ғанӣ гардонида мешаванд. Агар шумо ба аксҳои дар намоишҳои мода пешниҳодшуда назар кунед, шумо шояд фикр кунед, ки модаи кӯдакон аз модаи калонсолон нусхабардорӣ шудааст. Дарвоқеъ, ин тавр нест, кӯдакон дунёи худро доранд. Услуби либос дар асоси хусусиятҳои синну сол интихоб карда мешавад. Дар аксар маврид калонсолон барои кӯдакон либосҳоро мувофиқи табъи худ интихоб мекунанд. Ҳангоми интихоби либос барои маросим ба андешаи худи соҳиби либос гӯш кардан лозим аст. Танҳо дар он сурат кӯдакон аз либосҳои пӯшидаашон қаноатманд мешаванд. Ҳангоми интихоби либоси арӯсӣ ва идона бояд хусусиятҳои он, аз қабили роҳат, осонӣ ва озодии ҳаракат, осеб нарасонидани бадан ба назар гирифта шавад. Инчунин, дарозӣ ва вазни доман набояд пӯшидани либосро ташвиш диҳад. Барои духтарони аз 9–10 сола боло либосҳоро бо корсет харидан мумкин аст. Барои духтарони синни кӯдакистонӣ либосҳои домандароз тавсия дода намешаванд. Азбаски дар онҳо духтарон озодона ҳаракат карда наметавонанд, ҳолатҳои гуногуни манфӣ ба вуҷуд меоянд. Барои духтарони хурдсол либосҳои асимметрӣ – пешаш кӯтоҳ ва қафояш дароз, ки асосан аз матоъҳои мулоими табиӣ дӯхта шудаанд, интихоб карда мешаванд. Аз матоъҳои бо нахҳои иловагӣ дӯхташуда (монанди абрешим, атлас, тафта, махмал) интихоб кардани либос низ натиҷаи хуб медиҳад. Ҳангоми интихоби ранг, шумо бояд аз рангҳои вазнин канорагирӣ кунед, рангҳои гулобӣ, норанҷӣ, зард, сафед, кабудро истифода баред. Вобаста ба намуди чорабинӣ лавозимоти иловагӣ либосро ғанӣ мегардонанд. Пойафзолҳо, сумкаҳо, ороишоти мӯй ва ҷавоҳирот бояд ба либосҳое, ки мо мепӯшем, мувофиқ бошанд ва онҳоро ғанӣ гардонанд. Пошнаи пойафзоли духтарона набояд аз 2—3 сантиметр зиёд бошад. Сумкачаҳо бояд хурд бошанд ва бо ороишоти гуногун оро дода шаванд. Дизайнери мода парвози беназири ғояҳоро таҷассум мекунад ва идеяҳои ҷолиб эҷод мекунад. Ба вазифаи дизайнер инҳо дохил мешаванд таҳияи консепсияи маҳсулоти алоҳида; таҳияи эскиз ва тарҳи нави маҳсулот; интихоби мавод ва фурнитура (ҷустуҷӯ ва татбиқи навъҳои нав); омода ва гузаронидани коллексияҳо, аксбардориҳо, намоишгоҳҳо ва презентатсияҳо. Моделйер бо таҳияи хатҳои намунавии маҳсулот дар асоси эскизҳои дизайнери мода машғул аст. Ӯ усулҳои нави дӯзандагӣ, буридан, тарҳрезии маҳсулотро интихоб мекунад ё таҳия мекунад, равандро осон мекунад ва марҳилаҳои истеҳсолиро нав мекунад. Ба вазифаи моделйер инҳо дохил мешаванд таҳияи намунаҳои маҳсулот; моделсозии либоси ягона; ҷустуҷӯйи роҳҳои конструктивии маҳсулоти нав; истеҳсоли маҳсулоти намунавӣ. Ҷаҳонро бе услубҳои муосир тасаввур кардан душвор аст. Дар асри тараққиёт модаҳои нав ва навъҳои нави либос пайдо мешаванд ва мода дар ҳаракат аст, дар як ҷо намеистад. Таъсири онро на танҳо дар либос, балки дар рӯзгор, дар тағйири муҳити зист низ дидан мумкин аст. Албатта, дар ин гуна тағйирот ва ба вуҷуд овардани навоварӣ, меҳнати инсон роли калон мебозад. Вақте ки шумо аз назди супермаркет мегузаред, шумо либоси оддиеро мебинед. Агар аз шумо хоҳиш кунем, ки онро тавсиф кунед, мегӯед, ки курта кабуд, дароз, ороиши зебо дорад. Дар ин куртаи оддӣ дизайнери ранг ранги мушаххасро интихоб мекунад, ороишгар ороишро интихоб мекунад, технологҳо дар болои матоъ ва сохтори он кор мекунанд. Дӯхтани либосҳои зебо дар дасти устоҳои моҳир аст.

0

Маълумоти умумӣ дар бораи либос

Либос – ин маҷмӯи маҳсулоти тайёре мебошад, ки инсон мепӯшад. Вай бадан ва дасту пои одамро аз муҳити беруна пурра, ё қисман ҳимоя мекунад. Либос яке аз қадимтарин ихтирооти инсонӣ ба мисли манзил аст, ки дар давраи охири палеолит ба вуҷуд омада, вобаста ба муҳити ҷуғрофӣ, сохтори иқтисодӣ, муносибатҳои иҷтимоӣ, фарҳанг, хусусиятҳои этникӣ ва ғайра инкишоф ёфтааст. Либоси беруние, ки бар болои либосҳои сабук мепӯшанд: палто, куртка, комбинезон, костюм, свитер, юбка, пешдоман, курта. Либосҳои сабуке, ки дар бадан мепӯшанд: курта, халат, блузка, куртаи мардона, юбка, шим, футболка. Либоси дарунӣ: куртаи шабона, пижама, футболка, шим, корсет, синабанд. Либосҳои сар ва пой: кулоҳ, шиляпа, рӯймол, шарф, сарпӯш, пойафзол, кроссовкаҳо, мӯза, шиппак, ҷӯроб. Одатан либосҳои оддиро мувофиқи фарҳангу табъи мардум, бо модаҳои гуногун ва аз матоъҳои гуногун тайёр мекунанд. Мансубият ба касб, гурӯҳи этникӣ ва иҷтимоӣ дар он ифода меёбад. Либоси спортӣ барои машғул шудан ба тарбияи ҷисмонӣ ва спорт хеле мутобиқ аст. Либоси корӣ аз матоъҳои махсус мувофиқи шароити кор тайёр карда мешавад. Масалан, либоси кории сӯхторхомӯшкунанда аз брезенти ба оташ тобовар, либоси моҳигирон аз матои обногузар дӯхта мешавад. Либоси кории тракторчӣ аз комбинезон, либоси кории коркунони тиб, сартарошҳо, ошпазҳо асосан аз халатҳои сафед иборат аст. Либосҳои идонаю маросимӣ бо услуби миллӣ аз матоъҳои гаронбаҳо дӯхта шуда, бо ороишоти гуногун, гулдӯзӣ, маҳтобӣ ғанӣ гардонида шудаанд. Либоси махсус – либоси занони ҳомила, беморон ва дигарон. Либоси хизматӣ (либоси расмӣ) – либоси низомии ҳарбӣ, прокуратура, андоз, милитсия, алоқа тибқи низомномаи махсус, инчунин либоси мактабӣ. Либосе, ки ҳангоми истироҳат истифода бурда мешавад, аз матои мулоим ва нарм сохта мешавад, ки барои ҳаракати озод мутобиқ аст.

0

Матоъҳои нахи кимиёвӣ ва хосиятҳои онҳо

Технологияи истеҳсоли нахҳои кимиёвӣ Истеҳсоли нахҳои сунъӣ нисбат ба нахҳои табиӣ афзалиятнок аст: аввалан, истеҳсоли онҳо ба мавсим вобаста нест; дуюм, худи ҷараёни истеҳсолот гарчанде мураккабтар бошад ҳам, меҳнатро хеле кам талаб мекунад; сеюм, ба даст овардани нах тавассути параметрҳои пешакӣ муқарраршуда анҷом дода мешавад. Аз нуқтаи назари технологӣ ин раванд мураккаб буда, аз якчанд марҳила иборат аст. Аввал маводи ибтидоӣ гирифта мешавад, баъд аз он маҳлули махсуси ресандагӣ тайёр карда, нахҳо ҳосил карда мешаванд ва бо ин ҷараён ба охир мерасад. Барои ҳосил кардани нахҳо усулҳои гуногун истифода мешаванд: ресандагии хушк, хушк-тар ё тар; истифодаи порчаҳо дар фолгаи металлӣ; аз маҳлул кашидан. Талабот ба хусусиятҳои нахҳои кимиёвӣ | Хусусияти матоъ | Вискоза | Атсетат | Капрон | Лавсан | Нитрон | |---|---|---|---|---|---| | Физикию механикӣ | | | | | | | Тобоварӣ | баланд | камтар аз вискоза | хеле баланд | баланд | баланд | | Ғиҷимшавӣ | қавӣ | камтар | камтар | кам | миёна | | Зичӣ | миёна | миёна | кам | кам | кам | | Гигиенӣ | | | | | | | Гигроскопӣ | хуб | миёна | паст | паст | паст | | Ҳавогузаронӣ | хуб | миёна | ночиз | кам | кам | | Обгузаронӣ | хуб | миёна | кам | кам | кам | | Технологӣ | | | | | | | Ихтисор (хурдшавӣ) | калон | хурдтар | намешавад | намешавад | намешавад | | Дарозшавии ришта | калон | калон | назаррас | кам | кам | | Хӯрдашавӣ | калон | калон | назаррас | калон | ночиз |

0

Нахҳои кимиёвӣ. Истеҳсол ва хосиятҳои нахҳои кимиёвӣ

Бозёфтҳои муҳими илму техникаи асри XIX қариб ҳамаи соҳаҳои истеҳсолотро фаро гирифтанд, бисёр протсессҳо автоматӣ кунонда шуда, аз ҷиҳати сифат ба зинаи нав бардошта шуданд. Дар соли 1890 аввалин бор дар Фаронса бо истифода аз реаксияҳои кимиёвӣ нах ба даст оварда шуд. Аз ҳамин сана таърихи нахҳои кимиёвӣ оғоз ёфт. Агар ҷевони либосамонро аз назар гузаронем, ашёи аз нахи софи табиӣ сохташударо намеёбем. Сабаб дар он аст, ки аксарияти матоъҳое, ки имрӯз истеҳсол карда мешаванд, иловаҳои кимиёвӣ доранд. Аз рӯйи намуди зоҳирии он хусусияти матоъ, ё маҳсулотро муайян кардан ғайриимкон аст. Барои муайян кардани он, ки матоъ табиӣ, ё сунъӣ аст, мо бояд намудҳо, гурӯҳбандӣ ва хосиятҳои нахро донем. Намудҳо, гурӯҳбандӣ ва хосиятҳои нахҳои кимиёвӣ Аз рӯйи пайдоишашон нахҳои кимиёвӣ ба нахҳои сунъӣ ва синтетикӣ ҷудо мешаванд: нахҳои сунъӣ: вискоза, атсетат, триатсетат; нахҳои синтетикӣ: капрон, лавсан, нитрон, винил, хлорин. Нахи синтетикӣ — як навъи нахест, ки аз маводи макромолекулярии синтетикӣ, яъне гази табиӣ, нафт, ангишт, оҳаксанг, чигити пахта ва дигар маҳсулоти хоҷагии қишлоқ сохта мешавад. Нахи сунъӣ — нахи аз селлюлоза (чӯб, пахта, найшакар ва ғайра) тайёршуда, ки бо роҳи тозакунии кимиёвӣ ва коркарди механикӣ бевосита ресида намешавад. Нахҳои кимиёвии бофандагӣ Барои истеҳсоли нахҳои бофандагӣ ҳамчун ашёи хом аз маҳсулоти газии коркарди нафт ва ангишт (аз ҷумла, барои истеҳсоли нахҳои синтетикӣ) истифода мешавад. Бо ин роҳ нахҳое, ки аз рӯйи таркиб, хосиятҳо ва тарзи сӯхтан фарқ мекунанд, синтез карда мешаванд. Биёед бо навъҳои маъмултарини онҳо шинос шавем. Нахҳои полиэстерӣ (лавсан, кримплен). Ҳангоми омехта кардани полиэстер бо дигар матоъҳои синтетикӣ ё табиӣ, сахтӣ ва ҳавонагузаронии он ҳис карда намешавад. Вай ҳангоми шустан камтар дароз мешавад, зуд хушк мешавад ва аз ҳарорати баланд деформатсия намекунад. Аксар вақт ин мавод барои дӯхтани либоси берунӣ истифода мешавад. Он муддати дароз шакли худро гум намекунад. Нахҳои полиамидӣ (капрон, нейлон). Аз нахҳои полиамидӣ нейлон, анид, таслан, йордан, тактел ва велсофт тайёр карда мешаванд. Ин материалҳо барои дӯхтани сумка, либоси спортӣ, куртка, либоси таг ва ҷуроб истифода мешаванд. Маҳсулоте, ки аз ин матоъ тайёр карда мешавад, устувор ва чандир аст, ба оташ тобовар буда, гудохта мешавад, вале намесӯзад. Полиамид, ки дар маҳсулот мавҷуд аст, муқовимат ба нури офтобро зиёд мекунад, яъне рангро нигоҳ медорад. Тафовут аз матоъҳои табиӣ дар он аст, ки онҳо хурд намешаванд ва ҳолати аслии худро нигоҳ медоранд. Нахҳои полиакрилонитрилӣ (нитрон, акрил). Ин матои синтетикиро ҳам дар шакли соф ва ҳам дар таркиби матоъҳои табиӣ ва синтетикӣ истифода бурдан мумкин аст. Акрил амалан каҷ намешавад ва шакли худро барои муддати дароз нигоҳ медорад. Вай аз ҷиҳати намуд мулоим, хеле чандир аст, намиро намехӯрад, бинобар ин чизҳои аз он сохташуда зуд хушк мешаванд. Либосҳои зимистона асосан аз акрил сохта мешаванд. Нахи эластон (лайкра, дорластан). Номҳои тиҷоратии лайкра ва дорластан ба "риштаҳои резинӣ" дода шудаанд, ки аз полиуретан сохта шудаанд. Полиуретан ба намӣ тобовар аст, қариб обро намекашад ва ҳаво намегузаронад, аммо дар ҳарорати баланд қувваи худро гум мекунад. Либос аз 100% полиуретан тайёр карда намешавад. Онро ба дигар матоъҳо барои баланд бардоштани чандирӣ ва устуворӣ илова мекунанд. Дар байни нахҳои сунъӣ маъмултарин вискоза ва атсетат мебошанд. Вискоза. Нахҳои вискозаро аз селлюлоза, асосан аз чӯби арча мегиранд. Ин нах ба абрешими табиӣ, пашм, ё пахта монанд аст. Атсетат. Атсетат аз партови пахта тайёр карда мешавад, бинобар ин намиро нағз ба худ мегирад. Матоъҳои нобофтаи нахҳои кимиёвӣ Матоъҳои нобофтаро ҳам аз нахҳои табиӣ ва ҳам аз нахҳои сунъӣ тайёр кардан мумкин аст. Он аксар вақт аз маводи такрорӣ ва партовҳои дуюмдараҷаи саноатӣ сохта мешавад. Намудҳои матоъҳои нобофта: матоъҳои нобофтаи рӯяш часпанда, матоъҳои нобофтаи астарӣ, тортанакҳои часпак ва матои нобофтаи ширешӣ (синтепон). Саноати кимиёвӣ якчанд соҳаҳоро дарбар мегирад. Истеҳсоли ашёи хоми кимиёвӣ ба 5 синф тақсим мешавад: органикӣ; ғайриорганикӣ; гурӯҳи фармасевтӣ ва тиббӣ; моддаҳои тоза ва реактивҳои кимиёвӣ; маводи синтези органикӣ. Аз рӯйи намудҳои истеҳсолот он ба корхонаҳои саноатии асосӣ, умумӣ ва ёрирасон тақсим мешавад. Корхонаҳои истеҳсолии бофандагӣ ва трикотажӣ ба дарзи дохилии ҳар як чиз тамға медӯзанд. Тамға бо аломатҳои шартӣ оид ба тарзи шустани ашё, ҳарорат, усулҳои дарзмолкунӣ ва намудҳои тозакунӣ тавсияҳои мушаххас медиҳад. Қоидаҳои техникаи бехатарӣ ва талаботи санитарию гигиенӣ Дар натиҷаи ҳаракати одам либос чин мешавад, молиш мешавад, фарсуда мешавад. Ҳангоми интихоби либос ва муайян кардани муди ин либос бояд шароитҳои пӯшидани либос ба назар гирифта шаванд. Масалан, либоси мактабӣ либоси ҳаррӯза аст. Бисёр навиштан ва ҳаракат кардан оринҷи онро зуд фарсуда мекунад. Дар айни замон барои баланд бардоштани тобоварии матоъ ба он моддаҳои кимиёвӣ андохта мешаванд. Либос бо назардошти хосиятҳои матоъ барои ҳаракати осон ва нафаскашии озод, дар тобистон хунук нигоҳ доштан ва дар зимистон хунукро нагузаронидан дӯхта мешавад. Пашми табиӣ гармии баданро зуд берун намекунад ва чунин матоъҳоро барои зимистон интихоб мекунанд. Рӯзҳои тобистон гарм аст, одам арақ мекунад, бадан чарбу ва намак хориҷ мекунад. Бинобар ин, либоси тобистона бояд аз нахҳои растанӣ дӯхта шавад, ки нури офтобро намегузаронад ва ҳаворо хуб мегузаронад. Либосеро, ки аз матои нахи растанӣ дӯхта шудааст, дар ҳарорати баланд шустан, ҷӯшондан ва дарзмол кардан мумкин аст. Матоъҳои синтетикиро бо атсетон тоза кардан мумкин нест. Доғ бо спирт ё воситаҳои антисептикӣ тоза карда мешавад. Матоъҳои сунъиро дар пресс ё дар болои манекен дарзмол кардан мумкин нест, зеро онҳо дароз мешаванд. Абрешими сунъиро сахт молида намешӯянд. Ҳангоми дарзмол кардан об пошида намешавад, ҳангоми тар будан аз тарафи чапаш дарзмол мекунанд. Дар акси ҳол, дар либос доғҳои дурахшон пайдо мешаванд. Ашёи аз матоъҳои синтетикӣ тайёр кардашударо намеҷӯшонанд. Дар ҳарорати баландтар аз 80–90 °C дарзмол накунед. Дар гармкунак, ё дар офтоб хушк накунед.

0

Тайёр намудани таом аз моҳӣ ва маҳсулоти баҳрӣ

Маҳсулоти баҳрӣ аз йод бой буда, маҳсулоти хеле солим буда, калорияи кам дорад. Аксарияти аҳолии мамлакати мо хӯрдани маҳсулоти баҳриро дӯст медоранд, онро ба салатҳо илова мекунанд, хушк ё консервашудаи онро истифода мебаранд. Растаниҳои баҳрӣ растаниҳои оддӣ нестанд, балки растаниҳое мебошанд, ки барои истеъмоли одамон ва доруворӣ пешбинӣ шудаанд. Растаниҳои баҳрӣ дар баҳрҳои Сиёҳ, Сафед, Ҷопон ва уқёнусҳои Ором ва Атлантик мерӯянд. Намаки баҳр дар организми инсон тағйирёбии моддаҳоро фаъол мекунад, фаъолияти дил ва гардиши хунро беҳтар менамояд, системаи асаб ва масуниятро пурзӯр менамояд, пӯст, мӯй ва нохунҳоро зеб медиҳад. Аз он барои таомтайёркунӣ низ истифода бурдан мумкин аст. Маҳсулотҳои баҳрӣ асосан ҳамчун хӯроки парҳезӣ истеъмол карда мешаванд. Онҳо ба ватанамон дар ҳолати яхкунонидашуда оварда мешаванд. Аз чӯбчаҳои краб, моҳӣ ва харчанг ҳар хил салатҳо тайёр карда мешаванд.

0

Маҳсулоти нимтайёри гӯшт

Сифат ва бехатарии маҳсулоти хӯрокворӣ ба талаботи марҳилаҳои истеҳсол, омодасозӣ, харид, коркард, таҳвил, нигоҳдорӣ ва интиқол вобаста аст. Дар саноати хӯрокворӣ аз маҳсулоти гӯшт, моҳӣ, мурғпарварӣ, чорводорӣ, боғдорӣ маҳсулоти нимтайёри гуногун тайёр карда мешаванд. Онҳо дар асоси талаботи муқарраршудаи гигиенӣ истеҳсол карда, дар бастаҳои махсус ва яхдонҳо нигоҳ дошта мешаванд. Ба маҳсулоти нимтайёри гӯштӣ котлетҳо, гӯшти қиймакардашуда, хот-догҳо, ҳасибҳо, гӯшти дуддодашуда, гӯшти бурида ва устухонҳои бурида дохил мешаванд. Маҳсулоти бехатар бояд ба талаботи ҳуҷҷатҳои меъёрӣ оид ба мӯҳлати нигоҳдорӣ ва миқдори иҷозатдодашудаи моддаҳои кимиёвӣ ва биологӣ, микроорганизмҳо ва дигар организмҳои барои саломатии инсон хавфнок пурра ҷавобгӯ бошад.

0

Гӯшт ва маҳсулоти моҳӣ

Одамон аз замонҳои қадим гӯшт мехӯрданд. Гӯшт дорои тамоми моддаҳои фаъоли муфид ва барои бадани инсон зарурӣ аст. Протеин ва аминокислотаҳои он бадани инсонро ғизо медиҳанд. Бадани инсон ба чунин моддаҳои ғизоӣ ҳамеша ниёз дорад, бинобар ин гӯштро мунтазам истеъмол кардан лозим аст. Дар таомҳои миллӣ асосан гӯшти гов, гӯсфанд ва парранда истифода мешавад. Дар ҳар як таом қисмҳои муайяни гӯшт истифода мешаванд. Аз тамоми қисмҳои гӯшти гов ва гӯсфанд хӯрок тайёр карда мешавад. Гӯшт қисми бадани ҳайвонҳои гуногуни кушташуда мебошад. Маҳсулоти гӯштӣ асосан аз чорвои калони шохдор, гӯсфанд, буз, асп, парранда, ҳайвоноти шикорӣ, харгӯш, оҳу, шутур гирифта мешавад. Гӯшт аз мушакҳо, чарбҳо, бофтаҳои пайвасткунанда ва устухон иборат аст. Қисмҳои асосии лошаи гов инҳоянд: қисми сина, даруни сон, беруни сон, қабурға, инчунин ҷигар, забон, дил ва дигар аъзоҳои дохилӣ. Моҳӣ ҳайвони обист, ки намудҳои гуногун ва хеле маъмул дорад. Гӯшти моҳиро аз замонҳои қадим ҳамчун ғизои шифобахш дӯст медоштанд, ки ҷисми инсонро пок мекунад ва устухону дандонҳоро мустаҳкам мекунад. Гӯшти моҳӣ тез ҳазм мешавад ва арзиши ғизоии баланд дорад. Аз сабаби мавҷудияти витаминҳо ва микроэлементҳои зиёд дар таркиби он арзиши биологии он аз гӯшти гов ва гӯсфанд баландтар аст. Фоидаҳои истеъмоли гӯшти моҳӣ бузург аст: он бемориҳои дилро пешгирӣ мекунад, хобро беҳтар мекунад, ба артрит ва тарбод муфид аст, сатҳи холестиринро паст мекунад, мубодилаи моддаҳоро тезонида, фишори хунро паст мекунад, барои бемориҳои асаб ва ҷигар муфид аст, рахит ва рехтани мӯйи кӯдаконро пешгирӣ мекунад. Азбаски ҷисми моҳӣ бо тангачаҳо пӯшида шудааст, барои тоза кардани он асбобҳои махсус: тозакунандаи дастӣ, қайчии махсус ва тозакунандаи барқӣ истифода мешаванд.

0

Зираворӣ

Зираворҳо иловаҳои растанӣ ё кимиёвӣ (органикӣ ва минералӣ) мебошанд, ки ба хӯрок маза ва хушбӯӣ мебахшанд, ғизоро бо намакҳои минералӣ ғанӣ мегардонанд. Бисёре аз зиравориҳо на танҳо ба хӯрок маза мебахшанд, балки арзиши ғизоии онро афзун мекунанд. Зиравориҳое, ки дар пухтупаз маъмулан истифода мешаванд, қаламфур, занҷабил, кардамон, барги лавр, мурч, зира, заъфарон, зарчава, седана, тухми кориандр, ванилин, намак, сирко, хардал, шарбати анор, кислотаи лимӯ ва ҳама гуна соусҳои гуногунро дар бар мегиранд. Ҳар як зиравор маза ва таъми худро дорад. Зиравориҳо ва хусусиятҳои фоиданоки онҳо Долчин. Таъмаш талх. Дар ҳолати табиӣ ва хушк кор фармуда мешавад. Он мубодилаи моддаҳоро суръат мебахшад, қабатҳои фарбеҳро вайрон мекунад ва ҳозимаро беҳтар мекунад. Занҷабил. Он ҳам ҳамчун растанӣ ва ҳам ҳамчун зираворӣ истифода мешавад. Он иштиҳоро беҳтар мекунад, системаи масуниятро барқарор мекунад ва баданро бо энергия пур мекунад. Мурчи сиёҳ. Таъмаш талх. Дар ҳолати майдакардашуда ва дона истифода бурда мешавад. Калорияҳои зиёдатиро мешиканад, ҷабби маҳсулоти ғизоиро ба бадан осон мекунад, хосияти гармкунанда дорад. Зира. Дар ҳолати майдакардашуда ва дона истифода бурда мешавад. Ба таомҳо таъми хуш медиҳад, ҷараёни ҳазмро беҳтар мекунад. Арпабодиён. Таъми тез ва ширин дорад. Дар ҳолати майдакардашуда ва пурра истифода бурда мешавад. Баданро сабук метафсонад, дардро зуд мемононад ва ба шамолхӯрӣ низ фоида дорад. Тухми кашнич. Таъми талху ширин дорад. Дар ҳолати майдакардашуда ва дона истифода бурда мешавад. Гурдаро аз рег ва санг тоза мекунад, чарбуро дар бадан дуруст тақсим мекунад, зардаҷӯширо даво мекунад. Седона. Таъми талх дорад. Дар ҳолати яклухт истифода бурда мешавад. Он ба фаъолияти мағзи сар таъсири хуб мерасонад, бинишро беҳтар мекунад ва масуният (иммунитет)-и инсонро баланд мекунад. Барги лавр. Таъми талх ва тез дорад. Дар ҳолати барг истифода бурда мешавад. Баданро метафсонад, барои хориш, фалаҷ, бемориҳои пӯст ва дарди гулӯ фоида дорад.

0