Олами Афсонаҳо
Афсонаҳо ва шеърҳо ба кӯдакон некӣ, дӯстӣ, ҳурмати калонсолон ва ростгӯиро меомӯзонанд.
МАКТАБ
Ту маъвои адабомӯзии мо, Ту ҷойи сози машқу бозии мо. Кабутар мекунад аз лона парвоз, Ту ҳастӣ ҷойи навпарвозии мо. Биёмӯзӣ ба мо меҳру вафоро, Тамоми сирру асрори фазоро, Бигирем аз ту дарси зиндагонӣ, Бубахшӣ ту ба мо нуру сафоро. Барору авҷи кори мо туӣ ту, Сафои рӯзгори мо туӣ ту. Туро чун ҷони ширин дӯст дорем, Ба олам ифтихори мо туӣ ту. МАРОМИ НЕК То ин ки аз китоб Гардем баҳраёб, Бар мактаби азиз Дорем мо шитоб. Хондан муроди мо, Азми ниҳоди мо. Меҳри муаллимон Дар қалби шоди мо. Дилҳо пур аз сурур, Бе кинаву ғурур. Дар роҳи дӯстӣ Моро назар ба дур. Фардо аз они мо, Роҳат ба ҷони мо. Аз баҳри илму фан Даври ҷавони мо. Хонда ҷадал кунем, Бар илм амал кунем. Сад банди зиндагӣ Бикшода ҳал кунем. ДАР РОҲИ МАҚСАД Аз шафати шаршара, Аз бари Сумбулдара, Аз раҳи хушманзара Шод ба мактаб равем, Шод ба мактаб равем. Манзараҳо дилкушо, Роҳати чашмони мо, Хандакунон ҳар пагоҳ Шод ба мактаб равем, Шод ба мактаб равем. Дар бағали мо китоб, Лаб-лаби рӯди пуроб, Мисли сабо пуршитоб, Шод ба мактаб равем, Шод ба мактаб равем. Мактабамон барҳаво, Хотирамон пурсафо, Бо дили масрур мо Шод ба мактаб равем, Шод ба мактаб равем. Хонда сухандон шавем, Одами пурдон шавем, Лоиқи даврон шавем, Шод ба мактаб равем, Шод ба мактаб равем.
НӮЪМОН РОЗИҚ - ЧАРОҒҲОИ ГУНОГУН
ВАТАНАМ Ватанам – хонаи пурнури ман аст, Ватанам – қуввати ман, зeри ман аст. Ватанам – тахтаи гаҳвора бувад, Ватанам – киштии «Аврора» бувад. Ватанам – модари ғамхори ман аст, Деҳи шодоби пуранвори ман аст. Ватанам – санги сари кӯҳи Ҳисор, Ватанам – сабзаи навхези баҳор. Бозаму кӯҳ бувад лонаи ман, Сари кишту лаби ҷӯ хонаи ман. Ватанам – хору хасу обу замин, Ками он дар назарам кӯҳ барин. Ҳар чӣ дорад Ватанам, з-они ман аст, Ватанам – ҳастии ман, xони ман аст. Хаси онро ба зари кас надиҳам, Нафасе бе Ватанам ман назиҳам. МОДАРИ МАН ( Суруд) Модари ман ҷони ман, Қуввату дармони ман, Боиси даврони ман, Мӯнису ғамхори ман, Меҳри шарарбори ман. Рӯи ту мисли анор, Ҳусни базеби баҳор, Дорӣ дили беқарор, Модари ғамхори ман, Меҳри шарарбори ман. Ҳар гапи ту ширин аст, Мазмуни он рангин аст. Қанду асал барин аст, Модари ғамхори ман, Меҳри шарарбори ман. Панди ту дар ҳуши ман, Ҳалқаи ду гӯши ман, Зиндагии хуши ман, Модари ғамхори ман, Меҳри шарарбори ман. ОҒӮШ КУШО Эй мактаби маҳбуби мо, Озодаву матлуби мо, Ҳоло зи таътил омадем, Аз нав ба таҳсил омадем. Мо дар деҳи хуррам будем, Бо дӯстон ҳамдам будем. Бо ҷӯраҳо дар кӯҳу дашт, Кардем агарчи сайругашт. Ту дар хаёли мо будӣ, Зебову дилоро будӣ. Оғӯши худ бар мо кушо, Дорем хеле тӯҳфаҳо. Вертолёти мо базеб, Парвоз бинмояд аҷиб. Аз меваи кӯҳӣ ҳамел Кардем баҳрат хел-хел. Тухми гияҳ ғун кардаем, Гербария овардаем, Бар мо намо оғӯш во, Зебат диҳем аз тӯҳфаҳо. БАХТИ ШУКУФОН ( Суруд) Ҳамдами ман, ҷони ман, Кабкаки хушхони ман. Дастакатро ба ман деҳ, Додари хандони ман, Ҳар ду ба ду ба мактаб равем, Ҳар ду ба ду ба мактаб равем, Даври дурахшон ба мо, Бахти шукуфон ба мо, Мактабу илму дониш Дода Ватанҷон ба мо, То ки ба мактаб равем, То ки ба мактаб равем. Хондаву доно шавем, Одаму бино шавем, Дар хизмати халқи худ То ки тавоно шавем. Бояд ба мактаб равем, Бояд ба мактаб равем.
НӮЪМОН РОЗИҚ - ГУЛБОҒ
ЛОЛА Лола, лола, ҳай лола, Булбул омад ба нола, Қаҳ-қаҳа зад кабки маст Аз сари кӯҳу ёла. Мавсими навбаҳор аст, Авҷу барори кор аст, Корвони турнаҳо Рӯ фазо қатор аст. Кӯҳу даман пурлола, Боғу чаман пурлола. Сӯи хона меоям, Ду дасти ман пурлола. Дар дашту кӯҳу саҳро Шуд базми лола барпо. Ҳай-ҳай, чӣ хуш баҳор аст Ҳай-ҳай, чӣ лола зебо. БОБОМ ХУРСАНД Бобои ман боғбон аст, Пирамарди кордон аст. Ба ҳар ниҳолаки боғ, Чун ба мо меҳрубон аст. Ман ҳам хурд не, калонам, Шогирди бобоҷонам. Ҳамроҳи ӯ ҳар баҳор Ниҳолҳо мешинонам. Дар боғи мо ангур аст, Навъи ноки машҳур аст. Зардолуи маҳтобӣ Ҳам себи орухӯр аст. Аз кори худ масрурам, Бо қайчию токбурам. Шохчаи нодаркорро Оҳистакак мебурам. Мекунам бо оби қанд, Ниҳолчаҳоро пайванд. Бобо дида корамро Мешавад аз ман хурсанд. ГУЛБОҒ Гулбоғи зебои мо Ҷои сайру тамошо. Биҳию анор дорад, Гелоси бисёр дорад. Себу олучабандак Ҳам зардолуи қандак. Шафтолую нокаш ҳаст, Толорҳои нокаш ҳаст. Ҷойи хубу тамошо Гулбоғи мактаби мо, Ба ин боғи пур аз гул Кӯчида омад булбул. ДУ НИҲОЛ Пеши суфаро Намудам шудгор Шинондам ба он Ду бутта анор. Ба бузи шохзан Нишон надодам, Ба баррача ман Нишон надодам. Нагуфтам ҳатто Ба Абдусаид, Хурд аст, мабодо Канда партояд. Обаки ҷӯро Бурдам ба он ҷо, Ниҳолҳои ман Дар нашъунамо. ОЛУЧАБАНДАК Олучабандак Беҳад фаровон, Пухтаст дар боғ Ба ранги алвон. Олучабандак Ниҳоли хушбар, Аз меҳнати мо Медиҳад самар. Мисли гӯшвора Хӯшаҳои он, Ба гӯши навда Гашта овезон. АНОР Қад-қади девор Шинондем анор, Анори Норак Сабзад қаторак. Мо ниҳолҳоро Андар тирамоҳ Намудем сархам, Пӯшондем маҳкам. Аз хоб анорон Хеста баҳорон, Рӯи ҳавлиро Аз меҳнати мо. Гулбез карданд, Мева оварданд. Ҳар кадомашон Лаъли дурахшон. ҲУЛУЛ Қад-қади девори боғ, Бар ивази хори боғ, Чанд ниҳолеро мо Шинондем ҷудо-ҷудо. Ниҳолҳо зебо шуданд, Баланду боло шуданд. Гул карда бор оварданд, Бори бисёр оварданд. Тамъашон созу нордон, Рангашон ранги марҷон. Аз таги ин ниҳолон, Гузар кунӣ ҳар замон. Аз доманат медорад, Наздат мева меорад, Меваи он басо мӯл, Номи ин мева – ҳулул. ГӮСОЛА Гӯсолаи зардаки ман, Зардаки бедардаки ман. Маъос мазан ту ин қадар, Очата гум кардӣ магар? Очаякат рафт пагоҳ Домани пушта бар чаро, Алаф хӯрад дар лаби ҷӯ, Шир биёварарад ба ту. Гӯсолаи зардаки ман, Зардаки бедардаки ман. Ба роҳи ӯ маъос мазан, Бихӯр алаф зи дасти ман. Очат, ки омад аз чаро, Ба пешвози ӯ баро. СЕРКА Бузғолаи ҳушёри ман, Ҳушёри кокулдори ман, Кори ту ҷасту хезу дор, Як дам намегирӣ қарор. Мӯи сиёҳат махмалин, Ду шохи ту наштар барин. Бузғолаи нотарси ман Чобуки манн, ҳам чарси ман, Бозӣ биё, бо барра кун, Сайре ба сӯи дара кун. Вақте ки гардидӣ калон, Он гаҳ диҳам бар подабон. Ҳар сӯ марав, ҳар сӯ мадав, Саркаш барои пода шав. Ёрӣ бидеҳ бар подабон, Аз пеши пода шав равон. ОҲУБАРРА Роҳ рафтему роҳ рафтем, Пушти теппаҳо рафтем. Дидем, ки дар лаби ҷӯ, Оҳубарраи хушрӯ. Рамида чаро мекард, Ба ҳар сӯ нигоҳ мекард. Оҳубарра маро дид, Аз ҷояш як қад парид. Мехост аз он ҷо равад, Паси қӯҳ пинҳон шавад. – Оҳубарраи чарс, Ту ҳаргиз аз мо матарс. Биё, бо баррачаҳо Кунем туро ҳам парво. МӮРЧА Мӯрчаи доно Дона мебарад, Донаро сӯйи Хона мебарад. Бигрез аз роҳ, Нарас ба дона, Мӯрчаяк онро Барад ба хона. СӮЗАНАК Сӯзанаки сабзи ман, Сӯзанаки нағзи ман. Аз баландӣ, аз ҳаво Ту рӯи баргу гулҳо Вертолёт барин шинӣ, Шояд маро бубинӣ! Рӯи дастам як дамак, Биё, нишин сӯзанак. Аз қаноатат бидорам, Гирифта ҳавлӣ орам. Ҳай тохту тозе кунем, Вертолётбозӣ кунем. АЛЛАИ МОДАР ФОРАМ Гаҳвораҷунбони сабз, Гаҳвораҷунбони нағз. Дар гӯшаи боми мо, Дар болои болорҳо, Пойҳоро монда маҳкам, Овезон шуда маҳкам. Гаҳвора меҷунбонӣ, Ту бача мехобонӣ. Бачаҳои ту хушрӯ, Бачаҳои ту дилҷӯ. Алла гӯ, онҳо хобанд, Камтарак ором ёбанд. Аз ҳама чизи олам, Аллаи модар форам! ОЛАМ ДАР ОҒӮШИ ӮСТ. Тортанакуи чиликдор, Дар тӯринақшу нигор Баччаашро хобонид, Ба парпечак печонид. Арғунчакро ки ҷунбонд, Ба гӯшаш аллае хонд: «Хушрӯякам, аллаё, Дилҷӯякам, аллаё. Чунин бачаи зебо Кӣ дорад дар ин дунё?» Баччааш аҷаб хушрӯст, Олам дар оғӯши ӯст. АБР Ҷунбон-ҷунбон абр омад, Гирён-гирён абр омад. Дар рӯи деҳа истод, Чодари худро кушод. Борони майда борид, Ҳар қатрааш марворид. Рӯи заминро тар кард, Деҳаро хушрӯтар кард. Дашту даман тоза шуд, Боғу чаман тоза шуд. Лола шуд мисли алав, Майса шуд гандуму ҷав. НАВРӮЗӢ Хушо айёми Наврӯз аст, Ба як мизон шабу рӯз аст. Канори кӯчаҳо хуррам, Лаби ҳавзу лаби ҷӯ ҳам. Сари ҳар шох гулбез аст, Тамоми боғ гулбез аст. Чу булбул дидаро во кун, Гулистонро тамошо кун. Дили кас дар хурӯш ояд, Чу дарёҳо ба ҷӯш ояд. Насими форами саҳро, Ки дорад накҳати гулҳо, Ба ҳар ҳавлию дар омад, Зи наврӯзӣ хабар омад: «Ба деҳқони саховатманд, Чӣ хуш соли зафар омад». ГУЛИ СИЯҲГӮШ Нахустин гул сияҳгӯш аст. Баҳори нав дар оғӯш аст. Гули хушрӯ, гули хушбӯ, Гули сегӯшаи худрӯ. Ба пушти гӯши духтарҳо, Ба кокулҳои духтарҳо, Ба тоби саллаи чӯпон, Ба зери тоқии деҳқон, Гӯли сияҳгӯш қатор омад, Баҳори файзбор омад. Баҳор омад, баҳор омад, Тракторчӣ савор омад. Баро, додар, сари майдон, Хабар аз кишту кор омад. Ба деҳқонони мулкобод, Баҳори нав муборак бод! ТИРУКАМОН Ба як сӯ резаборон аст, Ба як сӯ шамси тобон аст. Бубин тирукамонеро, Замину осмонеро. Гирифт акнун дар оғӯшаш, Замину осмон дилкаш. Ба мисли духтари қадрас. Ки дорад куртаи атлас. Саломи навбаҳор овард, Ҷаҳоне дар канор овард. ХОЧ Садое аз дур омад. Овози тундур омад. Мо тундури хоч гуфтем, Ҷангал пури хоч гуфтем. Баъди овози тундур, Баъди чароғаки зӯр. Омад борони найсон, Баромад тирукамон. Ҳар сари тирукамон Гӯё дорад ягон кон. Гуфтем: «Аҷаб зебо шуд, Кони тилло пайдо шуд». Баромадем ба ҷангал, Ба тори теппаю тал. Мо ҷои конро кофтем, Донӣ кони чӣ ёфтем? Дар назди ҳар тобасанг, Дар таги фарку заранг, Дар бехи кундаи коч, Рӯида сап-сафед хоч! Онҳо ниҳода ба сар, Сап-сафед як хел лапар, Дар ҳар қадам хоч чидем, Доман-доман хоч чидем.
НӮЪМОН РОЗИҚ - ГУЛБОҒ
ЛОЛА Лола, лола, ҳай лола, Булбул омад ба нола, Қаҳ-қаҳа зад кабки маст Аз сари кӯҳу ёла. Мавсими навбаҳор аст, Авҷу барори кор аст, Корвони турнаҳо Рӯ фазо қатор аст. Кӯҳу даман пурлола, Боғу чаман пурлола. Сӯи хона меоям, Ду дасти ман пурлола. Дар дашту кӯҳу саҳро Шуд базми лола барпо. Ҳай-ҳай, чӣ хуш баҳор аст Ҳай-ҳай, чӣ лола зебо. БОБОМ ХУРСАНД Бобои ман боғбон аст, Пирамарди кордон аст. Ба ҳар ниҳолаки боғ, Чун ба мо меҳрубон аст. Ман ҳам хурд не, калонам, Шогирди бобоҷонам. Ҳамроҳи ӯ ҳар баҳор Ниҳолҳо мешинонам. Дар боғи мо ангур аст, Навъи ноки машҳур аст. Зардолуи маҳтобӣ Ҳам себи орухӯр аст. Аз кори худ масрурам, Бо қайчию токбурам. Шохчаи нодаркорро Оҳистакак мебурам. Мекунам бо оби қанд, Ниҳолчаҳоро пайванд. Бобо дида корамро Мешавад аз ман хурсанд. ГУЛБОҒ Гулбоғи зебои мо Ҷои сайру тамошо. Биҳию анор дорад, Гелоси бисёр дорад. Себу олучабандак Ҳам зардолуи қандак. Шафтолую нокаш ҳаст, Толорҳои нокаш ҳаст. Ҷойи хубу тамошо Гулбоғи мактаби мо, Ба ин боғи пур аз гул Кӯчида омад булбул. ДУ НИҲОЛ Пеши суфаро Намудам шудгор Шинондам ба он Ду бутта анор. Ба бузи шохзан Нишон надодам, Ба баррача ман Нишон надодам. Нагуфтам ҳатто Ба Абдусаид, Хурд аст, мабодо Канда партояд. Обаки ҷӯро Бурдам ба он ҷо, Ниҳолҳои ман Дар нашъунамо. ОЛУЧАБАНДАК Олучабандак Беҳад фаровон, Пухтаст дар боғ Ба ранги алвон. Олучабандак Ниҳоли хушбар, Аз меҳнати мо Медиҳад самар. Мисли гӯшвора Хӯшаҳои он, Ба гӯши навда Гашта овезон. АНОР Қад-қади девор Шинондем анор, Анори Норак Сабзад қаторак. Мо ниҳолҳоро Андар тирамоҳ Намудем сархам, Пӯшондем маҳкам. Аз хоб анорон Хеста баҳорон, Рӯи ҳавлиро Аз меҳнати мо. Гулбез карданд, Мева оварданд. Ҳар кадомашон Лаъли дурахшон. ҲУЛУЛ Қад-қади девори боғ, Бар ивази хори боғ, Чанд ниҳолеро мо Шинондем ҷудо-ҷудо. Ниҳолҳо зебо шуданд, Баланду боло шуданд. Гул карда бор оварданд, Бори бисёр оварданд. Тамъашон созу нордон, Рангашон ранги марҷон. Аз таги ин ниҳолон, Гузар кунӣ ҳар замон. Аз доманат медорад, Наздат мева меорад, Меваи он басо мӯл, Номи ин мева – ҳулул. ГӮСОЛА Гӯсолаи зардаки ман, Зардаки бедардаки ман. Маъос мазан ту ин қадар, Очата гум кардӣ магар? Очаякат рафт пагоҳ Домани пушта бар чаро, Алаф хӯрад дар лаби ҷӯ, Шир биёварарад ба ту. Гӯсолаи зардаки ман, Зардаки бедардаки ман. Ба роҳи ӯ маъос мазан, Бихӯр алаф зи дасти ман. Очат, ки омад аз чаро, Ба пешвози ӯ баро. СЕРКА Бузғолаи ҳушёри ман, Ҳушёри кокулдори ман, Кори ту ҷасту хезу дор, Як дам намегирӣ қарор. Мӯи сиёҳат махмалин, Ду шохи ту наштар барин. Бузғолаи нотарси ман Чобуки манн, ҳам чарси ман, Бозӣ биё, бо барра кун, Сайре ба сӯи дара кун. Вақте ки гардидӣ калон, Он гаҳ диҳам бар подабон. Ҳар сӯ марав, ҳар сӯ мадав, Саркаш барои пода шав. Ёрӣ бидеҳ бар подабон, Аз пеши пода шав равон. ОҲУБАРРА Роҳ рафтему роҳ рафтем, Пушти теппаҳо рафтем. Дидем, ки дар лаби ҷӯ, Оҳубарраи хушрӯ. Рамида чаро мекард, Ба ҳар сӯ нигоҳ мекард. Оҳубарра маро дид, Аз ҷояш як қад парид. Мехост аз он ҷо равад, Паси қӯҳ пинҳон шавад. – Оҳубарраи чарс, Ту ҳаргиз аз мо матарс. Биё, бо баррачаҳо Кунем туро ҳам парво. МӮРЧА Мӯрчаи доно Дона мебарад, Донаро сӯйи Хона мебарад. Бигрез аз роҳ, Нарас ба дона, Мӯрчаяк онро Барад ба хона. СӮЗАНАК Сӯзанаки сабзи ман, Сӯзанаки нағзи ман. Аз баландӣ, аз ҳаво Ту рӯи баргу гулҳо Вертолёт барин шинӣ, Шояд маро бубинӣ! Рӯи дастам як дамак, Биё, нишин сӯзанак. Аз қаноатат бидорам, Гирифта ҳавлӣ орам. Ҳай тохту тозе кунем, Вертолётбозӣ кунем. АЛЛАИ МОДАР ФОРАМ Гаҳвораҷунбони сабз, Гаҳвораҷунбони нағз. Дар гӯшаи боми мо, Дар болои болорҳо, Пойҳоро монда маҳкам, Овезон шуда маҳкам. Гаҳвора меҷунбонӣ, Ту бача мехобонӣ. Бачаҳои ту хушрӯ, Бачаҳои ту дилҷӯ. Алла гӯ, онҳо хобанд, Камтарак ором ёбанд. Аз ҳама чизи олам, Аллаи модар форам! ОЛАМ ДАР ОҒӮШИ ӮСТ. Тортанакуи чиликдор, Дар тӯринақшу нигор Баччаашро хобонид, Ба парпечак печонид. Арғунчакро ки ҷунбонд, Ба гӯшаш аллае хонд: «Хушрӯякам, аллаё, Дилҷӯякам, аллаё. Чунин бачаи зебо Кӣ дорад дар ин дунё?» Баччааш аҷаб хушрӯст, Олам дар оғӯши ӯст. АБР Ҷунбон-ҷунбон абр омад, Гирён-гирён абр омад. Дар рӯи деҳа истод, Чодари худро кушод. Борони майда борид, Ҳар қатрааш марворид. Рӯи заминро тар кард, Деҳаро хушрӯтар кард. Дашту даман тоза шуд, Боғу чаман тоза шуд. Лола шуд мисли алав, Майса шуд гандуму ҷав. НАВРӮЗӢ Хушо айёми Наврӯз аст, Ба як мизон шабу рӯз аст. Канори кӯчаҳо хуррам, Лаби ҳавзу лаби ҷӯ ҳам. Сари ҳар шох гулбез аст, Тамоми боғ гулбез аст. Чу булбул дидаро во кун, Гулистонро тамошо кун. Дили кас дар хурӯш ояд, Чу дарёҳо ба ҷӯш ояд. Насими форами саҳро, Ки дорад накҳати гулҳо, Ба ҳар ҳавлию дар омад, Зи наврӯзӣ хабар омад: «Ба деҳқони саховатманд, Чӣ хуш соли зафар омад». ГУЛИ СИЯҲГӮШ Нахустин гул сияҳгӯш аст. Баҳори нав дар оғӯш аст. Гули хушрӯ, гули хушбӯ, Гули сегӯшаи худрӯ. Ба пушти гӯши духтарҳо, Ба кокулҳои духтарҳо, Ба тоби саллаи чӯпон, Ба зери тоқии деҳқон, Гӯли сияҳгӯш қатор омад, Баҳори файзбор омад. Баҳор омад, баҳор омад, Тракторчӣ савор омад. Баро, додар, сари майдон, Хабар аз кишту кор омад. Ба деҳқонони мулкобод, Баҳори нав муборак бод! ТИРУКАМОН Ба як сӯ резаборон аст, Ба як сӯ шамси тобон аст. Бубин тирукамонеро, Замину осмонеро. Гирифт акнун дар оғӯшаш, Замину осмон дилкаш. Ба мисли духтари қадрас. Ки дорад куртаи атлас. Саломи навбаҳор овард, Ҷаҳоне дар канор овард. ХОЧ Садое аз дур омад. Овози тундур омад. Мо тундури хоч гуфтем, Ҷангал пури хоч гуфтем. Баъди овози тундур, Баъди чароғаки зӯр. Омад борони найсон, Баромад тирукамон. Ҳар сари тирукамон Гӯё дорад ягон кон. Гуфтем: «Аҷаб зебо шуд, Кони тилло пайдо шуд». Баромадем ба ҷангал, Ба тори теппаю тал. Мо ҷои конро кофтем, Донӣ кони чӣ ёфтем? Дар назди ҳар тобасанг, Дар таги фарку заранг, Дар бехи кундаи коч, Рӯида сап-сафед хоч! Онҳо ниҳода ба сар, Сап-сафед як хел лапар, Дар ҳар қадам хоч чидем, Доман-доман хоч чидем.
НӮЪМОН РОЗИҚ - ШЕЪРҲО
РАҚСИ МАЛИКА Маликаи раққоса Мекунад рақси хоса. ӯ рақси «мор» дорад, Рақси «баҳор» дорад. Аз ёла мефарояд, Ғизола мефарояд. Мехӯрад сад печу тоб, Чун қатраҳои симоб. Рақси ҳиндуяш базеб, Саҳна аз он дилфиреб. Гаҳ монанди ситора, Медурахшаб якбора. Ба ин ҳунар дорад дил, Мардум ба рақсаш қоил. БОЗОР ДАР РӮИ БАРФ Дар боғи мо Аз пуштаҳо, Аз сари кӯҳ Аз барии кӯҳ. Аз лаби ҷар Чун хушхабар Шӯрнӯл омад, Аз чӯл омад. Дуғдоғ ҳам, Пирзоғ ҳам. Аз ҳар тараф Дар рӯи барф, Дар марғзор Гардид бозор! Товус омад Нома овард. Рангибаранг Ҷома овард. Эзорсурхак Эзор харид, Кабки дарӣ Дутор харид. Мурғи марҷон Марҷон фурӯхт, Мурғи ҳилол Яхдон фурӯхт. Мурғи хона Донаро хӯрд. Шонасарк Шонара бурд. Гавҳаршинос Гавҳар харид, Момоҷурғот Ҷурғот фурӯхт. Сангобдавак Набот фурӯхт. Аз ҳама дер, Аз як адир Омад соч. Дар як саноч Бо бачаҳош, Бо ҷӯраҳош, Ба додараш, Ба модараш, Ҳалво гирифт, Ғавғо гирифт. Ҳалвора хӯрд, Ғамҳора бурд. БАРРАЧА Баррачаи ман Баромад кӯча. Нигоҳ дорад, Ба оби ҷӯча. Барраи ширмаст Ташнаи об аст. Аз шарфаи об, Ё ки қимоб аст. Не, очаи ӯ Надод иҷозат Аз обаки ҷӯ Як қатра нӯшад. Обаки хунук Зарар мекунад. Ба гулӯи вай Асар мекунад. МЕРГАН Дар рӯи осмон Абре намоён. Вай жола дорад, Мабодо борад. Он гоҳ меояд Ба мева офат, Ба пахтазор ҳам, Ба ғаллазор ҳам. Эй, боди тезпо, Бархез аз ҷо! Жоларо бубар, Ба чӯли бебар. Чӣ қадар хоҳад, Боридан гирад. Вагарна ӯро Бо тӯпи дурзан Мекунам пора, Охир, ман мерган! ЧОКАК Дар як замон, дар як макон Чокак ба мисли одамон Ҷоҳу ҷалоле доштаст, Ҳам молу ҳоле доштаст. Чакак ба як ҳамсояаш Часпида мисли сояааш. Ширнавбатӣ мекардааст. Шир бурда меовардааст. Лекин ба шираш ҳар пагоҳ, Мерехтаст аз оби чоҳ. Ин кори ӯро як саҳар, Ҳамсоя дид аз пушти дар. Дидасту гуфтаст баъд аз ин, То зинда бошӣ дар замин. Мурғе шавӣ як мушти пар. Лабташна гарди дар ба дар. Аз он замон то ин замон ӯ шуд чунин бехонумон. Ғамҳо ба ҷон дорад ҳанӯз, Шабҳо фиғон дорад ҳанӯз. Дар дидагонаш хоб нест, Ҳар ҷо равад ӯ, об нест. Ҷояш ҷару вайрона аст, Кори бадаш афсона аст. БУМ Ҳар шаб дар лаби бом бум Мекунад: ҳум, ҳум! Донӣ, чӣ гум кардаст ӯ, Ки дорадаш ҷустуҷӯ. Бум, к-аз рӯзи азал Худбин будасту дағал. Ба ҳеҷ кӣ ёр нашудаст, Дӯсти ғамхор набудаст. Ҷонваракон аз ин рӯ. Ҷудо мегарданд аз ӯ. Бум андаруни лона, Хоб меравад рӯзона. Фақат дар шабҳои тор Аз хоб мешавад бедор. Тарсида аз танҳоӣ, Аз тарси беошноӣ, Дар хоби хуши мардум Нола мекунад: ҳум, ҳум! ДӮСТИ ОДАМ Дар ошёнаи ҳаштум Гаҳвораҷунбонро бин. Дар болои кӯрпаҳо Нишаста меҳмон барин. Ҷонвараки беқарор Надорад ҳеҷ парвое. Напурсидем мо аз ӯ Эй меҳмон, аз куҷоӣ? Фаҳмонда дод баҳри мо, Нарму ширин бобоям: –Ин ҷонварак аз қадим Дӯсти наздики одам. Дар хона нинӣ дорем, Нинипойӣ омадаст, Монед гардад бемалол, Аз ҳар ҷое омадаст. ҲУНАР Байни шохаҳои тут Тор танид анкабут, Бе қаламу бе паргор Тӯраш пурнақшу нигор. Нақши тӯраш ганда не, Ягон тораш канда не. Тӯри хушрангу зебо, Чӣ хел мебофад онро? Ҳунарашро анкабут, Омӯхт аз падари худ. Анкабут ҳунар дорад, Мероси падар дорад. ДӮСТИ НИҲОЛАКОН Туқ-туқи туқ шунидам, Ҷонвараке бидидам, Эзори алвон дорад, Дар танаш ҷавлон дорад. Чун теша минқори он, Туқ-туқу туқ кори он. Вай бисёр устои хуб, Дар чидани кирми чӯб. Номи ҳамин ҷонварак Устои эзорсурхак. Дӯсти ниҳолакон аст, Шогирди боғбон аст. САНҶОБҲО Дуто санҷоби хушрӯ, Дуто санҷоби хушмӯ. Дар як канори ҷангал, Бе шавқуну бемағал. Тори дарахти баланд Зуддавонӣ мекарданд. Гаҳ ба рӯи навдаҳо, Гаҳ поёну гаҳ боло Калоба карда думро, То қарибии бегоҳ, Дав-давонак мекарданд, Пойгаҳмонак мекарданд. Як санҷобак аз пойгаҳ, Қафо омад ин бегаҳ. Чунки ногаҳ бешабон Баромад аз пеши он. ҲУКМИ РӮБОҲ (Масал) Боре рӯбоҳи маккор Сардори ҷонварон шуд. Ҷайраи бечораро Аз кораш холӣ намуд. Гуноҳи ҷайра аниқ: Ҷомааш хордор будаст, Ба пушти серхори вай Чӣ хел савор мешудаст? БОБУНА Бобунаи пахтарӯй, Бобунаи ҳалқамӯй, Дар лаби ҷӯ нуҳуфтӣ, Озодарӯ шукуфтӣ. Танга барин рӯякат, Нуқра барин мӯякат. Аз борони файзовар, Барги ту шуд тозатар. Гулаки хушрӯи ман, Гулаки худрӯи ман. Боғчаро зебо кардӣ, Зеби тамошо кардӣ. ЗЕБИ ТОҚӢ Дар рӯзи софу равшан, Медурахшад ситора, Дидаҳоро мебарад, Монанди лаълпора. Нуқраосо метобад, Дурр пуштаҳо ситора, Ҳусни боғу бӯстон аст, Ҳам зеби тоқӣ дорад. Аз сӯи боғ меоям, Ситорагул ба дастам, Ба кокули хоҳарам Ситораҳоро бастам.
ЭҲСОСАМРО ШИНОСАМ
Ҳар кас меҳрубон бошад, Хуршеди тобон бошад. Ҳар кас номеҳрубон аст, Халқ аз ӯ рӯгардон аст… Надорад ҳар касе сабр, Кунад ба ҷони худ ҷабр. Сабру тамкин гуворост, Қимат аз симу тилост. Асабӣ гаштан бад аст, Бигир худатро ба даст. Ҳар кас ки бошад ором, Нагардад бесаранҷом… Ҳар он кас ки метарсад, Чун барги бед меларзад. Ҳар он кас ки натарсад, Ба мақсадаш мерасад… Эҳсоси нотавонӣ Дорад басе гаронӣ. Тавоноиву бовар Касро кунад диловар… Ҳар кас ки мехӯрад ғам, Кунад умри худро кам. Ҳар ки хурсанду шод аст, Зиндагиаш обод аст.
НАВРЎЗӢ
Наврўзи наву соли наву кори нав омад, Дар кишвари дил файзи фараҳбори нав омад. Пўшида ба тан пираҳани тоза табиат, Булбул ба навои гулу гулзори нав омад. Аз домани худ абр басо дурру гуҳар рехт, Дар авҷи фалак барқи шарарбори нав омад. Дар шишаи тирезаи мо нақш кашида, Борони баҳор аз пайи осори нав омад. Бирбуда зи рухсораи сарчашма зулолӣ, Лойоба ба саркўбию рафтори нав омад. Ҳар сў нигарӣ ҷўши тараб, базми ҷавонӣ, Гулгун чу қадаҳ лолаи саршори нав омад. Савсан бигирифтаст ба бар ҷомаи нилӣ, Сархуш ба чаман наргиси хуммори нав омад. То гавҳари мақсуд зи саҳро ба каф ояд, Деҳқони ҳунарвар ба трактори нав омад. То бўса занад сабза кафи пои нигоре, Дар тору пуди қолии зангори нав омад. Бо тиру камон гарчи баҳор аст мунаққаш, Аммо бари дилшодии дилдори нав омад. Дар майса ниҳон донаву дар шоха шукуфа, Ҳар як ба ҳаводории асмори нав омад. Андар нафаси гарми замин барф шуда об, Мастонаву бо дағдаға анҳори нав омад. Ин шеър бувад туҳфаи идонаи Боқӣ, Аз ҳошияи дафтари ашъори нав омад.
ҚИССАИ МӮРЧАЯК
Як рӯзи навбаҳорон Дар хонаи мӯрчагон – Медонед, ки чиҳо шуд? Базми шодӣ барпо шуд! Зеро дар ин хонадон, Хонадони мӯрчагон, Зиёд шуд як мӯрчаяк, Мӯрчаяки майдаяк. То ки шавад хирадманд, Зирак номаш гузоштанд… Тобистон. Сӯйи хона Зирак кашонад дона. Ногаҳ зи роҳи Зирак Баромад як тортанак. Ӯро дошта азоб дод, Бо тораш баста тоб дод! Ин дам Асад ном бача Дида аҳволи мӯрча, Ӯро зи банд озод кард, Зиракро беҳад шод кард. Зирак тарсону ларзон Давид сӯйи хонашон. – Ҳа, ҷони бобо, Зирак, Ҳоло ҳастӣ хурдакак. Ҳамин ки ӯро диданд, Аҳволашро пурсиданд. Ман дона мекашондам, – Ба хона мекашондам, Шикоят кард мӯрчаяк, Мӯрчаяки майдаяк. Аз сари роҳ ногаҳон Чизе баромад калон! Маро дошта азоб дод, Ба тораш баста тоб дод. Ҳамин лаҳза дар гузар Омада як кӯҳпайкар, Маро аз банд раҳо кард, Дастакам мекунад дард… Бобояш гуфто: – Хомӯш, Ба гапҳоям бидеҳ гӯш: Он баднамуди Зирак, Медонӣ чӣ? Тортанак! Вай душман аст! Золим аст! Ҳушёр шудан лозим аст! Вале инсон ба мо дӯст, Аз ҳама дӯсти накӯст. Вақте ки калон шавӣ, Донову чаққон шавӣ, Ҳушёр шуда мемонӣ, Неку бадро медонӣ… Абдусалом Деҳотӣ
ДӮЛОНА
Сари кӯҳу лаби ҷар, Қадди роҳу пушти дар Дӯлона марҷон шудаст, Аҷаб фаровон шудаст. Сар то ба по зар шудаст, Ҳамранги ахгар шудаст. Худ бинигар, дугона, Буттаяки дӯлона Ҳоло чиро мемонад? Ҷониби худ мехонад?! Ҳусни дара – дӯлона! Хушманзара – дӯлона! Як бутта, пури марҷон, Дар таҳти ҷар овезон. Дарё онро мешӯяд, Мебӯяду мегӯяд: – Ҳой, ту ҷасурӣ, ё на? Ин кироӣ дӯлона! Шамоли сари майдон, Биё, дӯлона афшон! Домани худ пур кунем, Хӯрему ҳузур кунем. Ҳамели марҷон кунем, Ҳалқаи рахшон кунем. Дӯлонаи сари роҳ – Файзи кафи тирамоҳ! Гулчеҳра Сулаймонӣ
ТИРАМОҲ
Шуҳрати бисёр дорад тирамоҳ, Номи лангардор дорад тирамоҳ. Дасти боло, рӯйи хандон, чашми сер, Домани пурбор дорад тирамоҳ. Паҳн карда хони зебо дар замин, Нозу неъматҳои дунё дар замин, Мекунад моро ба даргоҳаш хабар, Дорад он туйу тамошо дар замин. Хам шуда сӯйи замин бо эҳтиром, Медиҳам аз номи деҳқонҳо салом, Чун дарахти сершоху сербарг, Мисли домоду аруси некном. Кӯҳсор аз шарқ чун деҳқони пир Мебарад туйонаҳои беназир, Лаълии заррин ба сар бардошта, Ҳар саҳар гӯяд, ки «Аз ман ҳадя гир!» Мирзо Турсунзода
ШАҲРИ ДИЛОРОӢ, ДУШАНБЕ
Аҷаб шаҳри дилороӣ, Душанбе! Хаёлам, зеби дунёӣ, Душанбе. Шудам сарсабз дар оғӯши меҳрат, Чу дил дар синаам ҷоӣ, Душанбе. Ба гирдат ҳалқа баста кӯҳсорон, Туро гардида ҳомию нигаҳбон. Ҳамеша, то ки бошӣ сабзу хуррам, Зи дил ҷорӣ намуда чашмасорон. Аҷаб шаҳри дилороӣ, Душанбе! Хаёлам, зеби дунёӣ, Душанбе... Боқӣ Раҳимзода
ГУЛҲОИ ВАТАН
Гулҳои Ватан моем, Симои Ватан моем. Дунёи Ватан моем, Фардои Ватан моем. Мо шоҳину шаҳбозем, Омодаи парвозем. Дар ҳифзи Ватан фардо Мо афсару сарбозем. Мо зираку доноем, Бо хониши аълоем. Андар талаби дониш Фирдавсию Синоем. Хушбахту сарфарозем, Аз давлати худ нозем. Бо донишу бо фарҳанг Мо насли ватансозем. Мо нахли чаманзебем, Гулҳои ватанзебем. Сад дашт гули лола, Сад боғ гули себем. Мо зодаи Истиқлол, Дилдодаи Истиқлол. Шодона қадам монем Дар ҷодаи Истиқлол. Гулҳои Ватан хушрӯ, Симои Ватан хушрӯ. Имрӯзи Ватан зебо, Фардои Ватан хушрӯ.
Барномасозӣ
Ахбор
Дунё