БИОГУМУС — ИНҚИЛОБИ ЭКОЛОГӢ ДАР КИШОВАРЗИИ МУОСИР

Дар асри XXI масъалаи барқарорсозии ҳосилнокии хок ва ба даст овардани маҳсулоти аз ҷиҳати экологӣ пок ба яке аз вазифаҳои муҳимтарини соҳаи кишоварзӣ мубаддал гаштааст. Истифодаи беҳадду ҳисоби нуриҳои химиявӣ ва пеститсидҳо дар даҳсолаҳои охир боиси харобшавии сохтори биологии замин ва кам гардидани гумус дар таркиби он шуд. Дар чунин шароит, биогумус (вермикомпост) ҳамчун алтернативаи беҳамто ва табиӣ диққати мутахассисон ва деҳқононро ба худ ҷалб мекунад.

Мафҳум ва моҳияти биогумус

Биогумус — ин нурии органикии васеътаъсир ва босифатест, ки дар натиҷаи коркарди пайвастагиҳои органикӣ тавассути кирмҳои хокӣ (асосан кирми сурхи калифорнӣ) ва микроорганизмҳои муфид ҳосил мешавад. Муҳимтарин бартарии ин раванд дар он аст, ки маводи органикӣ (поруи чорво, боқимондаи растаниҳо ва партовҳои пурқиммати биологи) ба шакли комилан омода ва осонҷаббшаванда барои системаи решаи растаниҳо табдил меёбад.

Аз ҷиҳати сохтор ва таркиб, биогумус нисбат ба поруи муқаррарӣ ва компости алоҳида чанд маротиба бойтар аст. Дар таркиби он миқдори зиёди кислотаҳои гуминӣ, элементҳои азот, фосфор, калий, калсий ва маҷмӯи микроэлементҳо мавҷуданд, ки раванди афзоиш ва ҳосилдиҳиро метезонанд.

Хусусиятҳои беназир ва бартариҳо

Истифодаи биогумус дар деҳқонӣ ва боғдорӣ дорои як қатор афзалиятҳои стратегӣ мебошад:

• Ивазкунандаи пурраи Нуриҳои химиявӣ: Биогумус хокро бо микрофлораи фаъол бой намуда, сохтори сохтории онро ковак ва намигир мегардонад.

• Бехатарии пӯрраи экологӣ: Баркси поруи хом, биогумус дар таркиби худ тухми алафҳои ҳарза, микроорганизмҳои патогенӣ (касалиовар) ва металлҳои вазнинро надорад.

• Баланд бардоштани иммунитети растанӣ: Мавҷудияти фитогормонҳо ва антибиотикҳои табиӣ дар таркиби он муқовимати растаниро бар зидди касалиҳои занбӯруғӣ, камобӣ ва тағйирёбии ҳарорат афзун мегардонад.

• Беҳтар кардани сифати ҳосил: Таҷрибаҳо нишон медиҳанд, ки истифодаи биогумус ҳосилнокиро аз 30% то 50% ошир сохта, маза ва муҳлати нигоҳдории сабзавоту меваҷотро беҳтар менамояд.

Истифодабарӣ ва дурнамо

Биогумусро метавон ҳам дар шакли сахт (донагӣ) ҳангоми шудгори замин, шинондани кӯчатҳо ва дарахтон, ва ҳам дар шакли моеъ («чойи вермикомпостӣ») барои обдиҳӣ ва пуркардани барги растаниҳо истифода кард. Соддагии технологии парвариши кирмҳо ва истеҳсоли он ба хоҷагиҳо имкон медиҳад, ки партовҳои худро ба даромади иловагӣ ва манбаи нурии бепул табдил диҳанд.

Хулоса

Биогумус на танҳо як нурии муқаррарӣ, балки воситаи асосии барқарорсозии экосистемаи хок мебошад. Гузариш ба истифодаи вермикомпост кафолати саломатии замин, бехатарии озуқаворӣ ва гузариш ба кишоварзии пойдор дар оянда ба шумор меравад.