ОМИЛИ КАЛИДИИ РУШДИ ТАФАККУРИ ТЕХНИКӢ

Дар марҳилаи нави рушди устувори иқтисодӣ ва таъмини рақобатпазирии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар арсаи ҷаҳонӣ нақши илм ва тафаккури илмӣ дар ҳалли масъалаҳои иқтисодию иҷтимоӣ ва бунёдӣ ниҳоят муҳим мебошад. Рӯ овардан ба илмомӯзӣ, махсусан ба илмҳои табиатшиносӣ, дақиқ ва риёзӣ, қадами устувор ва боэътимод дар роҳи пешрафти кишвар ба ҳисоб меравад.

Зеро бидуни ташаккули ҷаҳонбинии илмии хонандагони соҳибистеъдод, омӯзонидани донишҳои муосир, ҷорӣ намудани таълими электронӣ, таъсиси озмоишгоҳҳо ва истифодаи технологияҳои нав ҷомеа наметавонад ба ҳадафҳои стратегии худ ноил гардад ва рушди сармояи инсониро таъмин намояд.

Асри XXI асри илм, технология ва инноватсия мебошад. Дар шароити ҷаҳонишавӣ ва рушди босуръати муносибатҳои иқтисодию иҷтимоӣ танҳо мутахассисони соҳибкасб ва ҷавобгӯ ба талаботи бозори меҳнат метавонанд дар пешрафти давлат ва ҳифзи арзишҳои миллӣ саҳми назаррас гузоранд.

Ҳамаи дастовардҳои бузурги инсоният натиҷаи омӯзиши амиқи қонуниятҳои табиат мебошанд. Аз ин рӯ, илмҳои табиатшиносӣ, дақиқ ва риёзӣ дар рушди ҷомеаи муосир мавқеи калидӣ доранд.

Дар шароите, ки ҷаҳон шоҳиди инқилоби илмию техникӣ мебошад, дур мондан аз омӯзиш ва рушди илмҳои табиатшиносӣ, дақиқ, риёзӣ ва техникӣ метавонад ба пешрафти иқтисодию иҷтимоии ҳар як кишвар монеа гардад. Ояндаи иқтисодиёти Тоҷикистон низ ба он вобаста аст, ки то чӣ андоза мо метавонем ба фазои илмии ҷаҳонӣ ворид шуда, дастовардҳои илмиро дар истеҳсолоти миллӣ самаранок истифода намоем.

Омӯзиш ва татбиқи дастовардҳои илмӣ ба рушди соҳаҳои гуногуни хоҷагии халқ мусоидат намуда, ҳамзамон ҷаҳонбинии илмӣ ва шахсияти соҳибандешаро ташаккул медиҳад. Илмҳои техникӣ барои истифодаи оқилонаи захираҳои табиӣ, офаридани дастгоҳу таҷҳизоти муосир ва рушди истеҳсолот аҳамияти бузург доранд.

Пешрафти илму техника дар баланд бардоштани маҳсулнокии меҳнат, беҳтар намудани сатҳи зиндагии мардум ва рушди устувори иқтисодиёт нақши муҳим мебозад. Аз ин рӯ, таваҷҷуҳи бештар ба омӯзиши илмҳои табиатшиносӣ, дақиқ ва риёзӣ яке аз шартҳои асосии рушди кишвар мебошад.

Бо мақсади тарбияи насли наврас ва дарёфти истеъдодҳо дар самти илмҳои табиатшиносӣ, дақиқ ва риёзӣ зарур аст, ки дар ҳамаи зинаҳои таҳсил — аз кӯдакистон то муассисаҳои таҳсилоти олӣ — воситаҳои муосири таълим, тарғиб ва ҳавасмандгардонии хонандагон васеъ истифода шаванд.

Ҷумҳурии Тоҷикистон дар раванди ҷаҳонишавӣ ба масъалаҳои саноатикунонӣ, рушди истеҳсолот ва иқтисоди миллӣ диққати махсус дода, барои баланд бардоштани сатҳи зиндагии аҳолӣ тадбирҳои муҳим амалӣ менамояд.

Дар ин замина, Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар Паёми худ ба Маҷлиси Олӣ солҳои 2020–2040-ро «Бистсолаи омӯзиш ва рушди фанҳои табиатшиносӣ, дақиқ ва риёзӣ дар соҳаи илму маориф» эълон намуданд. Ин иқдоми муҳим барои рушди илмҳои муосир ва омода намудани мутахассисони баландихтисос заминаи мусоид фароҳам овардааст.

Ҳамчунин, бо мақсади дарёфти истеъдодҳои ҷавон, олимони навовар ва ихтироъкорон озмуни ҷумҳуриявии «Илм — фурӯғи маърифат» роҳандозӣ гардид. Мақсади асосии ин озмун ҷалби ҷавонон ба омӯзиши фанҳои математика, физика, химия, биология, география, информатика ва рушди ихтироъкориву навоварӣ мебошад.

Имрӯз дар тамоми муассисаҳои таълимӣ олимпиадаҳо, озмунҳо ва чорабиниҳои илмӣ мунтазам баргузор мегарданд. Ғолибон аз ҷониби давлат ва мақомоти маҳаллӣ қадрдонӣ шуда, барои рушди минбаъдаи фаъолияти илмии онҳо шароити мусоид фароҳам оварда мешавад.

Қабул ва татбиқи барномаҳои давлатӣ дар самти рушди илмҳои табиатшиносӣ, дақиқ ва риёзӣ ба таҳкими заминаи моддию техникӣ, таъсиси озмоишгоҳҳои муосир, омода намудани кадрҳои илмӣ ва густариши ҳамкориҳои байналмилалӣ мусоидат менамояд.

Дар доираи татбиқи «Бистсолаи омӯзиш ва рушди фанҳои табиатшиносӣ, дақиқ ва риёзӣ» Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон барномаҳои таълимиро такмил дода, таълими равиявиро аз синфи 7 ҷорӣ намудааст. Ин иқдом барои рушди қобилият, истеъдод ва ҷаҳонбинии хонандагон аҳамияти калон дорад.

Яке аз шартҳои муҳими баланд бардоштани сифати таҳсилот таъсиси кабинетҳои фаннӣ ва озмоишгоҳҳои муҷаҳҳаз мебошад. Кабинетҳои фанҳои математика, физика, химия, биология, география ва технологияҳои иттилоотӣ имконият медиҳанд, ки донишҳои назариявӣ бо корҳои амалӣ пайваст гарданд ва сатҳи дониши хонандагон баланд бардошта шавад.

Бо ин мақсад «Барномаи давлатии таъмини муассисаҳои таълимию илмии ҷумҳурӣ бо кабинетҳои фаннӣ ва озмоишгоҳҳои муҷаҳҳази таълимӣ ва илмӣ-таҳқиқотӣ» қабул гардида, барои ворид намудани усулҳои нави таълим ва мутобиқ намудани низоми таҳсилот ба меъёрҳои байналмилалӣ мусоидат менамояд.

Ҳамаи ин иқдомҳо барои рушди илмҳои табиатшиносӣ, дақиқ ва риёзӣ, густариши фаъолияти ихтироъкорӣ, рушди иқтисоди миллӣ ва баланд бардоштани рақобатпазирии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар арсаи байналмилалӣ заминаи мусоид фароҳам меоранд.

Тавре маълум аст, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон солҳои 2021–2026-ро «Солҳои рушди саноат» ва солҳои 2025–2030-ро «Солҳои рушди иқтисоди рақамӣ ва инноватсия» эълон намудаанд. Барои татбиқи муваффақонаи ин ҳадафҳо, пеш аз ҳама, зарур аст, ки мутахассисони соҳибдониш ва соҳибкасб омода карда шаванд. Маҳз ҳамин вазифа яке аз ҳадафҳои асосии «Бистсолаи омӯзиш ва рушди фанҳои табиатшиносӣ, дақиқ ва риёзӣ дар соҳаи илму маориф» мебошад.