Душанбе – пойтахти Тоҷикистон

Аҷаб шаҳри дилороӣ, Душанбе,
Хаёлам, зеби дунёӣ, Душанбе!
Душанбе шаҳри зебо, пойтахт ва калонтарин шаҳри Тоҷикистони азизамон аст. Пеш аз Инқилоби Октябр он деҳаи хурду камаҳолӣ буд. Бо вуҷуди ин, дар Бухорои Шарқӣ бо бозори худ шуҳрат дошт. Мардум аз гирду атроф ва кӯҳистони дурдаст ба ин ҷо омада, молу маҳсулоташонро мефурӯхтанд ва чизҳои зарурии рӯзгорашонро харида бармегаштанд.
Аз сарчашмаҳои таърихӣ маълум аст, ки дар охири асри XIX ва аввали асри XX дар Душанбе қалъаи мир, қозихона, дорухона, шифохона ва чойхонаҳо мавҷуд буданд. Мардум ба кишоварзӣ, аз ҷумла пахтакорию боғдорӣ, инчунин чорводорӣ ва ҳунарҳои оҳангарӣ, кулолгарӣ, чармгарӣ ва ғайра машғул буданд.
Соли 1924 Душанбе пойтахти Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон гардид. Аз он вақт шаҳр тадриҷан рушд карда, ба маркази иқтисодӣ, сиёсӣ ва фарҳангии тоҷикон табдил ёфт. Барои пешрафти пойтахт бунёди роҳҳои мошингард, роҳи оҳан, фурудгоҳ ва ташкили робитаҳои ҳавоӣ зарур буд.
Мардуми заҳматкаши Душанбе ва ноҳияҳои атроф бо ҳамкории намояндагони халқҳои дигар дар ободонии шаҳр саҳм гузоштанд. Биноҳои боҳашамат, корхонаҳои саноатӣ ва марказҳои фарҳангӣ бунёд шуданд. Душанбе дар давраи Ҳукумати Шӯравӣ аз деҳаи хурд ба шаҳри бузургу зебои саноатӣ табдил ёфт. Заводу фабрикаҳо, комбинатҳо ва иншооти гуногун қомат афрохтанд.
Дар шаҳр муассисаҳои бузурги илмию фарҳангӣ, аз ҷумла Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон, Академияи илмҳои Тоҷикистон, Театри опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ ва Театри академии драмавии ба номи Абулқосим Лоҳутӣ таъсис ёфтанд. Мактабҳои нав, донишгоҳҳо ва донишкадаҳо бунёд гардиданд. Ин муассисаҳо ҳазорон мутахассиси баландихтисосро тарбия карда, ба хизмати халқ равона намуданд. Ҳамин тавр, Душанбе ба яке аз марказҳои асосии илму фарҳанги мамлакат табдил ёфт.
Душанберо шаҳри ҷавонӣ низ меноманд, зеро ҷавонони бонангу номус дар бунёду ободонии он саҳми арзанда гузоштаанд. Дар давраи ҷанги шаҳрвандӣ шаҳр низ зарар дид, аммо бо азму талош ва заҳмати сокинонаш тадриҷан барқарор гардид. Биноҳои нави баландошёна қомат афрохта, симои шаҳрро боз ҳам зебову дилоротар карданд.
Бо ба даст омадани истиқлол Тоҷикистон робитаҳои дипломатии худро бо кишварҳои ҷаҳон густариш дод. Дар Душанбе сафоратхонаҳо, намояндагиҳои созмонҳои байналмилалӣ ва марказҳои илмию фарҳангӣ ба фаъолият шуруъ карданд. Ин робитаҳо ба рушди ҳамкориҳои сиёсӣ, иқтисодӣ ва фарҳангӣ мусоидат намуданд.
Ба муносибати ҷашни 80-солагии пойтахт гардидани Душанбе низ корҳои ободонӣ анҷом дода шуданд. Биноҳои нав, гулгашту хиёбонҳои зебо бунёд гардида, ба ҳусни шаҳр таровати тоза бахшиданд. Сазовори унвони «Шаҳри сулҳ» гардидани Душанбе низ мояи ифтихори сокинони он аст.
Ҳангоми сайругашт дар кӯчаҳои Душанбе гулгашту хиёбонҳои шукуфон ба дил шодию фараҳ мебахшанд. Сокинон барои ободонӣ ва тозагии шаҳр пайваста кӯшиш мекунанд. Ҳар баҳор дар кӯчаю хиёбонҳо ниҳолҳои ороишӣ ва гулҳои рангоранг мешинонанд, то пойтахт боз ҳам зеботару дилчасптар гардад.
Дар фазои сулҳу ваҳдат Душанбе рӯз аз рӯз ободу зебо мешавад. Биноҳои замонавӣ, боғҳои сабзу хуррам ва кӯчаҳои озода ба ҳусни он меафзоянд. Пойтахти Тоҷикистон барои мардуми тоҷик рамзи давлатдорӣ ва яке аз марказҳои муҳими робитаҳои фарҳангии тоҷикону форсизабонони ҷаҳон аст. Ҳифзи тозагӣ ва ободии ин шаҳри азиз вазифаи ҳар яки мост.