Сабабҳо пардаанд

Дар зиндагӣ инсон ҳар рӯз бо сабабҳои гуногун рӯ ба рӯ мешавад. Аз дарахт мева мегирад, аз гов шир, аз занбӯр асал ва аз мурғ тухм. Азбаски мо натиҷаро ҳамеша аз роҳи ҳамин сабабҳо мебинем, баъзан гумон мекунем, ки худи сабаб офарандаи натиҷа аст.

Аммо оё воқеан чунин аст?

Барои фаҳмидани ин масъала метавон дунёро ба як имтиҳон монанд кард. Дар имтиҳон саволҳо пеши инсон гузошта мешаванд ва ӯ бояд ҷавоби дурустро интихоб кунад. Дар зиндагӣ низ инсон бо ҳодисаҳои гуногун рӯ ба рӯ мешавад ва бояд бифаҳмад, ки пушти ҳамаи ин сабабҳо Қудрати Офаридгор қарор дорад.

Масалан, ба инсон мепурсанд:

Ширро кӣ ба вуҷуд овард?

Гуфтан мумкин аст:

• гов;

• табиат;

• худ аз худ пайдо шуд;

• Худованд офарид.

Гов воситаи расидани шир аст, аммо худи гов на таркиби ширро медонад, на онро бо илму иродаи худ месозад. Пас гов сабаб аст, на офарандаи ҳақиқии шир.

Ҳамин тавр, вақте инсон себро аз дарахт мегирад, дар зоҳир чунин менамояд, ки дарахт себро додааст. Вале дарахт на инсонро мешиносад, на эҳтиёҷи ӯро медонад ва на худ метавонад таркиби чунин меваеро бо шуур тарҳрезӣ кунад.

Дарахт танҳо воситаест, ки неъмати Худованд ба воситаи он ба инсон мерасад.

Ҳамин маъноро метавон дар асал низ дид. Занбӯр аз гулҳо гарди гул ҷамъ мекунад ва асал ҳосил мешавад. Аммо оё занбӯр медонад, ки асал барои инсон ғизо ва шифо мешавад? Оё таркиби мураккаби онро бо ҳисобу китоб месозад?

Не. Занбӯр низ як восита аст.

Аз ҳамин ҷо се мафҳуми муҳим пайдо мешаванд:

Сабаб — воситае, ки натиҷа аз роҳи он ба вуҷуд меояд.

Натиҷа — чизе, ки ба воситаи сабаб ба мо мерасад.

Мусаббиб — Зоте, ки сабаб ва натиҷаро офарида ва онҳоро бо ҳам пайванд додааст.

Масалан:

• Дарахт — сабаб, мева — натиҷа, Худованд — Офаридгор.

• Занбӯр — сабаб, асал — натиҷа, Худованд — Офаридгор.

• Гов — сабаб, шир — натиҷа, Худованд — Офаридгор.

• Мурғ — сабаб, тухм — натиҷа, Худованд — Офаридгор.

• Падару модар — сабаб, фарзанд — натиҷа, Худованд — Офаридгор.

Яъне сабабҳо дар зоҳир «диҳанда» менамоянд, аммо диҳандаи ҳақиқӣ Худованд аст.

Чаро Худованд неъматҳоро ба воситаи сабабҳо медиҳад?

Зеро ин ҷаҳон ҷойи имтиҳон аст.

Агар ҳама чиз бе ҳеҷ парда ва сабаб мустақиман аз ҷониби Худованд ба инсон мерасид, ҳақиқат барои ҳама ошкор мешуд ва маънои имтиҳон хеле кам мегардид.

Аммо ҳоло инсон бояд андеша кунад:

Оё дарахт худаш мева месозад?

Оё занбӯр худаш асалро барои инсон омода мекунад?

Оё абр худаш қарор медиҳад, ки кай ва дар куҷо борон борад?

Оё гов медонад, ки шири он барои ғизои инсон лозим аст?

Вақте инсон ба ин саволҳо амиқтар менигарад, мебинад, ки сабабҳо худ қудрати мустақил надоранд. Онҳо танҳо воситаҳои иҷрои низоми офаринишанд.

Як мисоли сода

Мурғ тухм мегузорад. Мо ҳар рӯз тухмро гирифта, аз он ғизо омода мекунем. Аммо худи мурғ намедонад, ки инсон аз тухми ӯ чӣ истифода хоҳад кард. Ӯ на корхона дорад, на озмоишгоҳ, на илми ғизошиносӣ.

Бо вуҷуди ин, аз ҷисми ҳамин мавҷуди сода ғизое берун меояд, ки барои инсон бисёр муфид аст.

Инсон бояд аз чунин ҳодисаҳо ибрат бигирад.

Ба ҷои он ки танҳо ба мурғ, гов, дарахт ё занбӯр нигоҳ кунад, бояд аз сабаб гузашта, ба Офаридгори сабабҳо назар кунад.

Сабабро Худо шуморидан хато аст

Инсон набояд сабабҳоро инкор кунад. Дар зиндагӣ сабабҳо заруранд.

Барои ҳосил гирифтан замин кишт мекунем.

Барои табобат назди духтур меравем.

Барои дониш омӯхтан китоб мехонем.

Барои ризқ кор мекунем.

Аммо набояд гумон кунем, ки сабабҳо мустақилона натиҷаро ба вуҷуд меоранд.

Деҳқон мекорад, вале тухмро ӯ зинда намекунад.

Духтур табобат мекунад, вале шифои ҳақиқиро ӯ намеофарад.

Инсон кор мекунад, вале ҳамаи шароити ризқро худаш ба вуҷуд намеорад.

Пас вазифаи инсон истифода бурдани сабабҳост, вале дил бастан бояд ба Офаридгори сабабҳо бошад.

Хулоса

Ҷаҳон пур аз сабабҳост. Дарахт, абр, офтоб, замин, ҳайвонот ва ҳатто инсонҳо метавонанд воситаи расидани як неъмат ба мо бошанд.

Аммо сабаб — Офаридгор нест.

Дарахт мева медиҳад, вале Офаридгори мева нест.

Занбӯр асал меорад, вале Офаридгори асал нест.

Гов шир медиҳад, вале Офаридгори шир нест.

Падару модар сабаби таваллуди фарзанд мешаванд, вале Офаридгори фарзанд нестанд.

Ҳамаи инҳо пардаҳо ва воситаҳое ҳастанд, ки неъматҳои Худованд аз роҳи онҳо ба инсон мерасанд.

Инсон вақте аз пардаи сабабҳо гузашта, Мусаббиби ҳақиқиро мешиносад, ба маънои амиқтари тавҳид мерасад:

Сабабҳо воситаанд, аммо Офаридгор ва диҳандаи ҳақиқӣ танҳо Худованд аст.