Тоҷи Бармакӣ

Достони нави таърихию тахайюлиеро оғоз кардам. Умедворам, ки ин достон ба шумо писанд меояд.

Бахши нахуст — Лашкаркашӣ ба Ҳирот

Подшоҳи ҷавони Эронзамин, сеюмин султон аз силсилаи Бармакиён, Султон Фахруддин Муҳаммадшоҳи Бармакӣ, бо ҳашт ҳазор тан аз сипоҳиёни хеш аз пойтахти худ — Ҳамадон — ба сӯйи Ҳирот раҳсипор шуд, то хони шӯришгари он диёрро ба банд кашида, ба пойтахт бозгардонад.

Сипоҳи Бармакиён пас аз паймудани роҳи дароз ва гузаштан аз шаҳру даштҳои бисёр, баъди чандин рӯз ба Машҳад расид. Султон ва ҳамроҳонаш дар он ҷо ба зиёрати ҳарами Алӣ ибни Мусо ар-Ризо рафтанд ва пас аз зиёрат роҳи Ҳиротро пеш гирифтанд.

Саранҷом сипоҳи Бармакиён ба Ҳирот расид.

Султон Фахруддин Муҳаммад, ки ҳамагӣ бисту ду сол дошт, ба сардорони сипоҳ фармон дод, то лашкариёнро ба барафрохтани хаймаҳо ва саропардаҳои ҷангӣ водор кунанд.

Дере нагузашт, ки хаймаҳо ва саропардаҳои бузургу бошукӯҳи сипоҳи подшоҳ дар наздикии қалъаи мустаҳками Ҳирот барафрохта шуданд — ҳамон қалъае, ки Фарибурзхони Афғон, хони шӯришгари Ҳирот, дар он паноҳ гирифта буд.

Шабонгоҳ Султон Фахруддин Муҳаммади Бармакӣ аз садои шиҳаи аспон ва ба ҳам бархӯрдани шамшерҳо аз хоб бедор шуд.

Ҳамин ки чашм кушод, фармондеҳи аршади сипоҳ — Абумансур ибни Саидро ҳамроҳи чанд тан аз сарбозони муҳофиз дар назди бистари худ дид.

Подшоҳ саросема ва ҳайратзада ба Абумансур рӯ оварда пурсид:

— Ба мо бигӯ, эй пешоҳанги сипоҳ, Абумансур ибни Саид, ин чӣ садову ғавғост? Сабаби ба ҳузури мо омаданат чист?

Сардор ин суханро шунида, ба расми адабу эҳтиром зону зад ва гуфт:

— Шоҳо, умратон дарозу пурифтихор бод! Чандсад тан аз саворони Фарибурзхони Афғон ба мо шабохун задаанд.

Шоҳ бо шунидани ин хабар аз хашм барошуфт. Ба сардор рӯ оварда гуфт:

— Пас шумо чӣ мекунед? Биравед! Биравед ва бо саворони душман биҷангед! Ононро аз дами теғ гузаронед ва ҳар касеро, ки метавонед, асир бигиред!

Абумансур ибни Саид фармони шаҳриёри Бармакиро шунида, бедиранг шамшер аз ғилоф кашид ва аз саропарда берун рафт.

Фахруддини ҷавон низ мулозимони хешро фаро хонд.

Нахуст дасту рӯйи худро шуст, то хоб аз сараш бипарад. Сипас мулозимон либоси разми ӯро оварданд — либосе, ки саросар аз оҳану пӯлод сохта шуда буд.

Зиреҳи шоҳ ду қабат дошт: қабати беруниаш аз пӯлоди сахт ва қабати даруниаш аз чарми мустаҳкам сохта шуда буд. Сари китфҳои зиреҳро бо нақшу нигори зарҳал оро дода буданд. Камарбанди он аз нуқраи холис буд ва нигини онро алмосҳои гаронбаҳое аз кӯҳистонҳои Эронзамин зинат медоданд.

Шоҳ либоси разми вазнин, вале бошукӯҳи хешро ба бар карда, савори асп шуд ва бо ҳамроҳии бист тан аз саворони муҳофизи худ ба сӯйи саропардаи фармондеҳӣ раҳсипор гардид.

Чун сардорон ва пешоҳангони сипоҳ шаҳриёри Бармакӣ — Фахруддиншоҳро дар даромадгоҳи саропарда диданд, ҳама ба эҳтиромаш аз ҷо бархоста, нидо карданд:

— Дуруди Худованд бар подшоҳи бузурги Эрон! Умри шаҳриёри кабири Бармакӣ дарозу боиззат бод!

Подшоҳи Бармакӣ низ бо шукӯҳу иқтидор бар тахти бузурги чӯбин нишаст, ки дар миёни саропарда қарор дошт ва бузургтарин нишастгоҳи он ҷо буд.

Бедиранг мушовири низомии подшоҳ — Иброҳимхони Мушовирбошӣ — харитаи минтақаро рӯйи мизи назди шаҳриёри Бармакӣ густурд.

Сардори ботаҷрибаву номдори Бармакӣ — Қутбуддинхони Фармондеҳ — аз ҷо бархоста, ба сӯйи шоҳ омад. Ангушт бар нуқтае аз харита ниҳода гуфт:

— Эй шоҳаншоҳи Бармакӣ, султони кабиру додгари Эронзамин! Ин нуқтае, ки ангушти мани ҳақир бар он аст, маҳалли ҷойгиршавии сипоҳиёни мост.

Сипас дасташро ба тарафи рости харита бурда гуфт:

— Дар ин ҷо қалъаи мустаҳками Ҳирот ҷойгир аст, ки Фарибурзхони Афғон, лаънати Худо бар ӯ бод, дар он паноҳ гирифтааст. Ӯ подшоҳи моро сахт озурдааст.

Он гоҳ дасташро ба тарафи чап бурд ва идома дод:

— Аммо шоҳаншоҳ ва сардорон бояд огоҳ бошанд, ки саворони афғон аз шарқ, яъне аз ҷониби қалъаи мустаҳками Ҳирот, ба мо ҳамла накарданд. Онҳо аз ғарби урдугоҳи мо, яъне маҳз аз тарафи муқобили қалъаи Ҳирот, ҳуҷум оварданд. Пас, натиҷа мегирем, ки саворони афғон муддатҳо мунтазири имшаб будаанд, то дар нахустин шаби иқомати мо дар Ҳирот ба мо шабохун бизананд. Ба ҳеҷ ваҷҳ наметавон гуфт, ки ин саворон аз қалъа берун омадаанд.

Аммо мушовири низомии подшоҳ — Иброҳимхони Мушовирбошӣ — бори дигар пеш омада гуфт:

— Эҳтимоли дигаре низ ҳаст: шояд савороне, ки ба мо ҳамла карданд, аслан аз лашкари Фарибурзхони Афғон набошанд, балки аз тоифаи дигари афғонҳои маҳаллӣ бошанд, ки дар ғарби ин ҷо сукунат доранд.

Яке аз сардорони ҷавони сипоҳ дасте бар риши кӯтоҳи худ кашида гуфт:

— Агар шоҳаншоҳи кабир иҷозат диҳанд, сухане бигӯям.

Подшоҳ ба нишонаи иҷозат сар ҷунбонд. Сардори ҷавон бедиранг гуфт:

— Яъне мегӯед, ки тоифаи дигаре қасд кардааст бар зидди мо бархезад ва ба ёрии Фарибурзхони Афғон, лаънати Худо бар ӯ бод, бишитобад? Ҳамон касе, ки ба ин кишвар зиён мерасонад ва шоҳи моро озурдааст?

Пеш аз он ки касе ба сухани сардор посух диҳад, Абумансур ибни Саид бо либоси разми хунолуд, вале бо чеҳраи шоду пирӯзманд, ҳамроҳи ду сарбоз ба саропарда даромад.

Нахуст он ду сарбоз ва сипас Абумансур ибни Саид дар баробари Султон Фахруддин Муҳаммади Бармакӣ зону заданд.

Абумансур гуфт:

— Агар шоҳ рухсат диҳанд, бигӯям, ки дар майдони ҷангу корзор чӣ гузашт.

Чун шоҳаншоҳ иҷозат дод, Абумансур гуфт:

— Ҳангоме ки афғонҳо мехостанд ба кӯҳсор бигурезанд, ҳамаи онҳоро муҳосира кардем. Саворонашонро яке пас аз дигаре бо тиру пайкон аз по меафкандем. Гурӯҳе аз онҳоро, ки тақрибан бист тан буданд, асир гирифтем. Боқимондаи саворон ё гурехтанд ё кушта шуданд.

Султон Фахруддин Муҳаммади Бармакӣ бедиранг аз шиддати шодӣ нидо кард:

— Марҳабо! Марҳабо, Абумансур! Офарин бар ту, ибни Саид!

Идома дорад…

---

Ҷаҳон ёдгор асту мо рафтанӣ,
Ба гетӣ намонад ба ҷуз мардумӣ.

Фирдавсӣ, «Шоҳнома»