Стратегия яъне интихоб, на суръат ё арзонӣ

Нигоҳи Портер ва низоми фаъолиятҳо: чаро бисёре аз тиҷоратҳо «стратегия» надоранд?

Дар бисёр ташкилотҳо, вақте сухан аз стратегия меравад, одатан чанд ҷумлаи такрориро мешунавем:

• Бояд зудтар амал кунем.
• Бояд хароҷотро кам кунем.
• Бояд сифатро баланд бардорем.
• Бояд самараноктар кор кунем.

Аммо воқеият ин аст, ки ҳеҷ кадоми инҳо стратегия нестанд.

Инҳо талаботи рақобатанд: заруранд, вале кофӣ нестанд.

Майкл Портер, яке аз таъсиргузортарин андешамандони соҳаи идоракунӣ, мегӯяд:

Агар ташкилот танҳо фаъолияти амалиётии худро беҳтар кунад, «рақобатпазиртар» мешавад, аммо аз дигарон «фарқкунанда» намегардад.

Маҳз ҳамин фарқият бартарии устувор ба вуҷуд меорад.

Фарқи муҳим: самаранокии амалиётӣ стратегия нест

Портер ҷумлаи машҳуре дорад, ки қариб тамоми ин баҳсро ҷамъбаст мекунад:

Аъло кор кардан ҳанӯз стратегия нест.

Самаранокии амалиётӣ яъне:

• Беҳтар анҷом додани ҳамон корҳое, ки дигарон низ мекунанд.
• Зудтар, дақиқтар ва бо хароҷоти камтар кор кардан.
• Беҳтар иҷро кардани равандҳо ва корҳои амалиётӣ.

Аммо стратегия яъне:

• Огоҳона интихоб кардани он ки кадом кор анҷом дода шавад.
• Ва муҳимтар аз он: кадом кор анҷом дода нашавад.

Маҳз ҳамин таваҷҷуҳ ба «интихоб» чизест, ки бисёре аз тиҷоратҳо аз он ғофил мемонанд.

Дар натиҷа, онҳо бо рақибонашон ба мусобиқаи фарсоянда ворид мешаванд:

Нархи пасттар, суръати бештар, имкониятҳои нави маҳсулот…

Мусобиқае, ки одатан ғолибе надорад.

Стратегия яъне ҳамоҳангии дохилӣ: вақте интихобҳо якдигарро тақвият медиҳанд

Портер бар ин назар аст, ки бартарии рақобатӣ вақте устувор мешавад, ки ташкилот:

• Арзиши мушаххасе ба муштарӣ пешниҳод кунад.
• Тамоми фаъолиятҳо, равандҳо, қарорҳо ва захираҳои худро дар атрофи он созмон диҳад.
• Корҳоро тавре ба роҳ монад, ки ҳар фаъолият фаъолияти дигарро тақвият диҳад.

Ӯ инро низоми фаъолиятҳо — Activity System меномад.

Ба забони сода:

Стратегия як ҷумлаи зебо нест; он маҷмуаи ҳамоҳанги интихобҳо аст.

Агар стратегияи ширкат «сифати бартар» бошад, бояд:

• Мушаххас бошад, ки маҳсулот барои кадом муштариён пешбинӣ шудааст.
• Равандҳои корӣ барои таъмини сифати баланд тарҳрезӣ шаванд.
• Нарх ин интихобро инъикос кунад.
• Гурӯҳ, фарҳанги корӣ, навъи маҳсулот ва ҳатто роҳи тақсимоту фурӯш ин интихобро дастгирӣ кунанд.

Дар акси ҳол, стратегия танҳо дар рӯи коғаз мемонад.

Мисоли равшан: Southwest Airlines

Портер ширкати ҳавопаймоии Southwest-ро ҳамчун намунаи маъруф меорад.

Интихоби асосии ширкат парвозҳои арзон ва сода, бидуни хизматрасониҳои нолозим буд. Аз ин интихоб қарорҳои зерин бармеомаданд:

• Истифодаи ҳавопаймоҳои як навъ — Boeing 737.
• Истифодаи фурудгоҳҳои хурдтар.
• Омодасозии зудтари ҳавопаймо барои парвози навбатӣ.
• Пешниҳод накардани хӯроки пурра.
• Нархи паст.
• Самаранокии баланди амалиётӣ.
• Сохтори хароҷоти ҳадди ақал.

Нуктаи асосӣ чист?

Агар яке аз ин фаъолиятҳо бардошта шавад, қисмҳои дигари низом заиф мешаванд.

Маҳз ҳамин ҳамоҳангии дохилӣ стратегияро қавӣ ва тақлид кардани онро душвор мекунад.

Чаро ин масъала барои тарҳрезии маҳсулот ва арзиши пешниҳодӣ муҳим аст?

Агар арзиши пешниҳодии мо равшан накунад, ки:

• Барои кадом муштарӣ кор мекунем.
• Ба ӯ барои расидан ба чӣ натиҷае кумак мекунем.
• Ба ӯ чӣ гуна таҷрибаро ваъда медиҳем.

Пас наметавонем муайян кунем:

• Кадом кор бояд анҷом дода шавад.
• Кадом кор набояд анҷом дода шавад.
• Кадом фаъолиятҳо бояд якдигарро тақвият диҳанд.

Бе ин равшанӣ гурӯҳи таҳияи маҳсулот одатан ба давраи хатарноке ворид мешавад:

• Ба маҳсулот имкониятҳои ба мақсад номувофиқ илова мекунад.
• Мекӯшад ҳамаи муштариёнро розӣ кунад.
• Афзалиятҳоро бе ҳамоҳангӣ муайян мекунад.
• Бо дигарон танҳо аз рӯйи суръат, нарх ё шумораи имкониятҳои маҳсулот рақобат мекунад.

Маҳз дар ҳамин ҷо ҷойи стратегия холист.

Хулоса

Дар ин бахш дидем, ки:

• Беҳтар кардани амалиёт худ аз худ стратегия нест.
• Стратегия яъне интихобҳои равшан ва огоҳона.
• Арзиши пешниҳодшаванда ба муштарӣ бояд нуқтаи оғози ин интихобҳо бошад.
• Фаъолиятҳои дохили низом бояд якдигарро тақвият диҳанд, то бартарии устувор ба вуҷуд ояд.

Дар бахши оянда ба яке аз равишҳои дигаргунсози чанд даҳсолаи охир мепардозем:

Муштарӣ маҳсулотро намехарад; ӯ шуморо барои анҷом додани як кор «ба кор мегирад».

Нигоҳе ба равиши Jobs-to-Be-Done — «Коре, ки бояд анҷом дода шавад» ва қиссаи машҳури нӯшокии ширии Кристенсен.