Мазмуни барномави сурудхонӣ.

Ҳангоми омӯзонидани суруд, пеш аз ҳама, ритми (усули) онро ба хонандагон ёд додан лозим аст. Дар оҳанги суруд нотаи ҳаштякии нуқтадор (.) ва нотаи шонздаҳякӣ бояд бо матни шеър мувофиқ ва дар зарбу усули дуруст иҷро шаванд.

Дар ҷараёни омӯзиш бояд ҳисси меҳру муҳаббат ба кишвару Ватан тақвият ёбад ва муқаддасоти он чун гавҳараки чашм эҳтиром карда шаванд. Муаллим бояд ба дуруст ва тоза сароидани терсияҳои хурду калон (ре–фа, ми–сол, сол–си, фа–ля) ва квартаи ля–ре назорат кунад. Ҳамчунин, пеш аз омӯзиш ва сароидани суруд мазмуни матнро пурра ба хонандагон фаҳмонад ва ба талаффузи дурусти ҳамсадоҳо дар охири калимаҳо диққат диҳад.

Пеш аз оғози омӯзиши суруд муаллим бояд якҷоя бо хонандагон машқҳои овозиро иҷро кунад. Ин машқҳо ба хонандагон ёрӣ медиҳанд, ки созу зарбу усули сурудро беҳтару зудтар аз худ кунанд ва овозашонро ба сурудхонӣ омода созанд. Ҳангоми иҷрои машқи овозии (б) хонандагон бояд рост истанд ва бо зарби метрии мусиқӣ як-ду шумурда, ҳаракати пойҳоро иҷро кунанд: дар шумораи «як» пои чапро бардошта, бо зарб ба замин гузоранд; дар шумораи «ду» пои ростро бардошта, ба замин гузоранд.

Машқи овоз

Суруди «Кишварам» бо муқаддимаи мусиқии иборат аз 10 тақтеъ оғоз шуда, хонандагонро бо зарбу сози суруд ошно мекунад. Ибораи якуми суруд аз 4 тақтеъ иборат буда, сароидан аз зинаи якум оғоз мешавад. Сипас оҳанг ба зинаҳои баландтар, аз ре то си, ҳаракат мекунад ва дар мисраи охири банд, пеш аз нақарот, ба зинаи якум — тоники асосӣ — бармегардад.

Пеш аз нақарот 4 тақтеъ мусиқӣ омадааст, ки хонандагонро ба сурудани он омода месозад. Нақарот дар авҷи суруд сохта шудааст. Ибораи якуми онро бояд писарон сароянд ва хор — ҳамаи хонандагон — аз ибораи дуюм ҳамовоз шавад.

Ҳамин тариқ, аломати сеньо ( ) ишора мекунад, ки банди дуюми…

1. Сурудро ҳам рост истода ва ҳам нишаста хондан мумкин. Ҳангоми иҷрои суруд китфҳо бояд озод бошад (бардошта нашавад).
2. Бо ишораи муаллим пеш аз оғози сурудхонӣ ва бо аломати зерин - ҳангоми бо нота сароидан, орому озод нафас кашед.
3. Дар мавриди сурудхонӣ ёиҷрои машқҳо баовозихудбештар гӯш андохта, ҳаракат кунед, ки овозатон тозаву хушоҳанг барояд.
4. Равону форам сурудан – асоси пешравӣ ва муваффақиятҳост.
5. Ҳангоми сурудхонии дастаҷамъӣ кӯшидан лозим, ки овози кулли сарояндагон дар як сатҳ бошад, якдигарро пахш накунад.
6. Кӯшидан лозим, ки ҳангоми сурудхонӣ ҳиҷову ҳарфҳо бурро ва фаҳмо талаффуз карда шаванд.
7. Барои он ки сурудхониатон ба худатон ва шунавандагон ҳаловатбахш бошад, сурудро таъсирбахшу самимӣ сароед.
8. Аз ҳад баланд ва бо овози гӯшхарош ё тақлидкорона ба овозхони шинохта сароидан ғайри мақбул буда, ба овози шумо зиён меорад