ИСТИҒФОР

Ҳар як амали инсон дар фазои ҳастӣ асаре боқӣ мегузорад. Гуноҳҳо ва хатоҳое, ки инсон содир мекунад, воқеияти зиндагии ӯро тағйир медиҳанд.

Аммо Худованди Мутаол ба инсонҳо василаи нодир ва муассире ато кардааст. Мо имконият дорем, ки аз гуноҳҳои худ пушаймон шавем, тавба кунем ва аз Парвардигорамон омурзиш бихоҳем.

Истиғфор — рамзи квантии тавба ва покшавӣ.

Таърихи башарият на аз хато, балки аз дарки хато оғоз ёфтааст.

Ҳангоме ки ҳазрати Одам (алайҳиссалом) ва ҳамсараш Ҳавво амале анҷом доданд, ки ҳамоҳангии биҳиштро халалдор сохт, онҳо бо аввалин ихтилоли иттилоотӣ дар таърихи башарият рӯ ба рӯ шуданд.

Аммо Худованди Мутаъол бо раҳмати бепоёни Худ онҳоро дар ин ҳолат танҳо нагузошт. Ӯ ба онҳо калимаҳои тавба ва истиғфорро омӯзонд.

Ҳазрати Одам (алайҳиссалом), ки ҳамчун халифа ва ҷонишини Худованд дар замин офарида шуда буд, ба замин фуруд оварда шуд. Ӯ маҷбур гардид, ки биҳиштро тарк кунад.

Аммо ҳазрати Одам ноумед нашуд.

Ӯ ба воситаи истиғфор ба сӯи Парвардигораш бозгашт ва пайванди маънавии худро бо Ӯ барқарор намуд.

Ин яке аз бузургтарин паёмҳои умедбахши ислом аст:

Ҳар хатое метавонад ислоҳ шавад, агар инсон самимона тавба кунад.

Худованди Мутаъол тавбаро ҳамчун василаи покшавӣ ба мо ато кардааст, то битавонем аз бори сангини гузашта раҳо шавем ва зиндагии худро идома диҳем.

Ҳазрати Одам (алайҳиссалом) бо гуфтани ин суханон:

«Парвардигоро! Мо ба худ ситам кардем. Ва агар Ту моро наомурзӣ ва бар мо раҳм накунӣ, ҳатман аз зиёнкорон хоҳем буд».

(Сураи Аъроф, ояти 23)

масъулияти хатои худро пазируфт.

Истиғфор барои ӯ ба калиди тиллоие табдил ёфт, ки оғози болоравии маънавии ӯро фароҳам сохт.

Ин ҳодиса нишон медиҳад, ки дар ислом хато ҳукми ниҳоӣ нест, балки метавонад оғози рушду такомули инсон гардад, ба шарте ки пас аз он бозгашти самимона ба сӯи Офаридгор сурат гирад.

Гуноҳ аз нигоҳи илм чист?

Дар ин ташбеҳ гуноҳ ҳамчун як навъ «садои ғавғоии иттилоотӣ» тасвир мешавад.

Гуфта мешавад, ки дар ҷаҳони квантӣ ҳар як амали мо дар майдони эҳтимолиятҳо асаре боқӣ мегузорад.

Хато гӯё инсонро бо рӯйдодҳои манфӣ пайваст мекунад, дар ҳоле ки тавба ин пайвандро аз байн мебарад.

Ҳангоме ки мо бо самимият мегӯем:

«Астағфируллоҳ» — яъне «Аз Худованд омурзиш мехоҳам», гӯё рамзи харобиовареро аз сохтори ояндаи худ пок мекунем.

Дар матн гуфта мешавад, ки пажӯҳишҳои муосири асабшиносӣ нишон медиҳанд: эҳсоси гунаҳкорӣ ва андешаҳои манфӣ метавонанд ба робитаҳои асабии мағзи сар таъсири харобиовар расонанд.

Истиғфор ва дархости омурзиш гӯё мағзи сарро аз ҳолати мубориза барои зинда мондан ба ҳолати барқароршавӣ мегузаронанд.

Сатҳи гормони кортизол коҳиш меёбад ва фаъолияти қишри пешонии мағзи сар фаъолтар мегардад.

Тавбаи самимона дар назди Худованд ба инсон имконият медиҳад, ки ба ҳолати шукргузорӣ, оромӣ ва осудагии ботинӣ бирасад.

Ҳамчунин гуфта мешавад, ки пажӯҳишҳои муосир дар соҳаи равонтанӣ (психосоматика) нишон медиҳанд: одамоне, ки метавонанд гузаштаи худро раҳо кунанд ва самимона бахшиш бихоҳанд, камтар ба бемориҳои дилу рагҳо гирифтор мешаванд.

Донишмандони гузашта, аз ҷумла Имом Ғазолӣ, қалби инсонро ба оина ташбеҳ додаанд.

Истиғфор раванди сайқал додани ин оина аст.

Ҳар боре ки мо аз Худованд омурзиш мехоҳем, гӯё занги ғуруру худхоҳиро аз қалби худ пок месозем.

Моҳияти истиғфор на танҳо дар талаффузи калимаҳо, балки дар ҳолати самимонаи бозгашт ба сӯи Худованди Мутаъол аст.

Ин бозгашти инсон ба покии фитрӣ — ҳамон фитрате мебошад, ки Худованд ӯро бар асоси он офаридааст.

Фарқи истиғфор ва тавба дар чист?

Бисёриҳо мафҳумҳои «истиғфор» ва «тавба»-ро бо ҳам омехта мекунанд.

Аммо ин ду мафҳум, бо вуҷуди робитаи наздик доштан, ҷанбаҳои гуногуни бозгашти маънавии инсон ба сӯи Худовандро ифода мекунанд.

Истиғфор — талаби омурзиш ва муҳофизат аст.

Ҳангоме ки шумо мегӯед: «Астағфируллоҳ», аз Худованд мехоҳед, ки гуноҳи шуморо бибахшад, шуморо аз оқибатҳои бади он ҳифз кунад ва осори харобиовари онро аз зиндагиятон дур созад.

Тавба бошад, аз ин ҳам фаротар аст.

Тавба бозгашти воқеӣ ва тағйири самти зиндагист.

Худи калимаи «тавба» маънои «бозгаштан»-ро дорад.

Агар истиғфор ба пок кардани осори роҳи пешина монанд бошад, пас тавба интихоби роҳи нав аст.

Ин тасмими ҷиддии инсон аст, ки дигар ба амалҳои нодурусти гузашта барнагардад.

Маънои луғавии истиғфор

Калимаи «истиғфор» аз решаи арабии «ғафара» гирифта шудааст, ки маънои пӯшондан, ниҳон доштан ва муҳофизат карданро дорад.

Дар забони арабӣ калимаи «миғфар» ба маънои кулоҳи ҷангии муҳофизаткунандаи сар аст.

Ҳангоме ки шумо истиғфор мекунед, гӯё аз Худованди Мутаъол хоҳиш менамоед, ки шуморо бо сипари раҳматаш муҳофизат кунад, аз оқибатҳои бади гуноҳҳоятон эмин дорад ва айбҳоятонро аз дигарон бипӯшонад.

Калимаи «тавба» бошад, аз решаи арабии «таваба» гирифта шудааст, ки маънои бозгаштанро дорад.

Ин ба он монанд аст, ки инсон самти ҳаракати худро 180 дараҷа тағйир диҳад.

Ӯ пештар ба сӯи торикӣ мерафт, аммо хатои худро дарк кард ва аз ҷиҳати маънавӣ ва амалӣ ба сӯи рӯшноӣ бозгашт.

Чаро мо бояд ҳамеша истиғфор кунем?

Истиғфор метавонад хусусияти пешгирикунанда низ дошта бошад.

Мо ҳатто барои хатоҳое, ки аз онҳо огоҳ нестем, аз Худованд омурзиш мехоҳем.

Ҳамчунин истиғфор мекунем, то қалбамонро пок нигоҳ дорем.

Паёмбари Ислом, ҳазрати Муҳаммад (саллаллоҳу алайҳи ва саллам), бо вуҷуди мақоми баланди маънавӣ ва покии худ, ҳар рӯз 70 ё 100 бор истиғфор мекарданд.

Тавба бошад, одатан ба амали муайяне вобаста аст.

Масалан, инсон кори нодурусте анҷом медиҳад, баъд вазнинии гуноҳи худро дарк мекунад, аз он самимона пушаймон мешавад ва бо нияти қатъии дигар такрор накардани он ба сӯи Худованд бозмегардад.

Калимаҳо ва дуоҳои истиғфор

Кӯтоҳтарин ва осонтарин шакли истиғфор, ки қариб ҳар мусалмон онро медонад, ин аст:

Астағфируллоҳ.

Маъно: «Аз Худованд омурзиш мехоҳам».

Дуои дигаре, ки истиғфор ва тавбаро дар худ муттаҳид мекунад, чунин аст:

Астағфируллоҳал-лазӣ ло илоҳа илло ҳувал-ҳайюл-қайюм ва атубу илайҳ.

Маънояш:

«Аз Худованди Бузург, ки ҳеҷ маъбуде ҷуз Ӯ нест, омурзиш мехоҳам. Ӯ Зинда ва Поянда аст ва ман ба сӯи Ӯ тавба мекунам».

Истиғфор — имконияти оғози зиндагии нав

Истиғфор ҷазо барои заъфу нотавонии инсон нест, балки ҳадяест барои самимият ва бозгашт ба сӯи Худованд.

Ин нишонаи он аст, ки раҳмату муҳаббати Худованд нисбат ба бандагонаш аз тасаввури мо ҳам фаротар аст.

Муҳим нест, ки шумо то чӣ андоза аз роҳи дуруст дур шудаед.

Роҳи тавба ва омурзиши Худованд ҳамеша ба рӯятон боз аст, то даме ки фурсати тавба боқист.

Истиғфор имконияти шумо барои оғози зиндагии нав аст.

Ҳангоме ки мегӯед: «Астағфируллоҳ», шумо танҳо омурзиш намехоҳед.

Шумо ба сӯи Парвардигоратон бозмегардед.

Ба сӯи он паноҳгоҳи маънавие рӯ меоред, ки дар он раҳмати бепоёни Худованд ҳаст ва инсон метавонад аз дарду ранҷ, азоби виҷдон ва сангинии гуноҳҳои гузашта раҳоӣ ёбад.

Зеро ҳар қадар гуноҳи инсон бузург бошад ҳам, раҳмати Худованд аз он бузургтар аст.

Ва Худованди Мутаъол беҳтар медонад.