Гӯсфанддор ва чӯпони ростқавл

Рӯзе марди сарватманде зиндагӣ мекард, ки рамаҳои зиёди гӯсфанд дошт. Ӯ чӯпоне дошт, ки марди бисёр некӯкор, ростқавл ва парҳезгор буд.

Чӯпон ҳар рӯз гӯсфандонро медӯшид ва тамоми ширро, бе он ки чизе аз он кам кунад, назди соҳибаш меовард.

Аммо соҳиби гӯсфандон марди фиребгар буд. Ӯ барои зиёд кардани шир ба он об ҳамроҳ мекард. Сипас ширро ба чӯпон медоду мегуфт:

— Ин ширро ба бозор бибар ва бифурӯш!

Чӯпони ростқавл аз ин кори соҳибаш нороҳат мешуд ва ӯро насиҳат мекард:

— Эй хоҷа! Ба мардум хиёнат макун! Ба шир об омехтан ва онро ҳамчун шири холис фурӯхтан фиреб аст. Бидон, ки ҳар кас мардумро фиреб диҳад, рӯзе оқибати кори худро мебинад.

Аммо соҳиби гӯсфандон ба суханони чӯпон гӯш намедод.

Ӯ ҳар рӯз ба шир об меомехт ва аз ин роҳ фоидаи бештар ба даст меовард.

Селе, ки тамоми рамаро бурд

Рӯзе чӯпон гӯсфандонро барои чаронидан ба кӯҳистон бурд.

Шаб фаро расид. Ӯ рамаро дар водии рӯдхона ҷой дод ва худаш ба ҷои баланде баромада, хобид.

Фасли баҳор буд.

Ногаҳон шабона дар кӯҳҳо борони сахт борид. Оби борон ҷамъ шуда, ба сели бузурге табдил ёфт.

Сел бо суръати зиёд аз кӯҳҳо поён омад ва ба рӯдхона даромад.

Чӯпон, ки дар ҷои баланд хобида буд, аз хатар эмин монд. Аммо ҳамаи гӯсфандон, ки дар водии рӯдхона буданд, гирифтори сел шуданд.

Оби пуршиддат тамоми рамаро бурд ва гӯсфандон ҳалок гардиданд.

Субҳи рӯзи дигар чӯпон бо дасти холӣ ба шаҳр баргашт.

Вақте назди соҳиби гӯсфандон омад, он мард бо ҳайрат пурсид:

— Эй чӯпон! Чаро имрӯз шир наовардаӣ? Гӯсфандони ман куҷоянд?

Чӯпон бо андӯҳ ҷавоб дод:

— Эй хоҷа! Ман борҳо ба ту гуфтам, ки ба шир об ҳамроҳ макун ва мардумро фиреб мадеҳ. Аммо ту ба суханони ман гӯш надодӣ.

Соҳиби гӯсфандон бо ташвиш пурсид:

— Ин суханон чӣ маъно доранд? Ба гӯсфандонам чӣ шудааст?

Чӯпон гуфт:

— Эй хоҷа! Ҳамаи он обҳое, ки ту солҳо ба шир омехта, ба нархи шир ба мардум мефурӯхтӣ, гӯё ҷамъ шуда буданд. Дишаб ҳамаи онҳо ба сурати сели бузург омаданд ва гӯсфандони туро бо худ бурданд!

Соҳиби гӯсфандон аз шунидани ин сухан сахт пушаймон шуд, аммо дигар дер шуда буд. Ӯ тамоми рамаи худро аз даст дода буд.

Панду ҳикмати ҳикоят

Ин ҳикоят дар бораи ростқавлӣ, ҳалолкорӣ ва оқибати фиреб додани мардум аст.

1. Фиреб дар тиҷорат гуноҳ аст. Фурӯхтани шири бо об омехташуда ба номи шири холис хиёнат ба харидор мебошад.

2. Моли бо роҳи фиреб бадастомада баракат надорад. Соҳиби гӯсфандон мехост бо камтарин хароҷот фоидаи бештар ба даст орад, аммо дар ҳикоят оқибат тамоми дороии худро аз даст дод.

3. Насиҳати некро бояд шунид. Чӯпон борҳо соҳибашро аз ин кори нодуруст огоҳ кард, вале ӯ ба суханони чӯпон аҳамият надод.

4. Ростқавлӣ асоси тиҷорати ҳалол аст. Харидор бояд бидонад, ки чӣ мехарад, ва фурӯшанда набояд бо пинҳон кардани ҳақиқат ӯро фиреб диҳад.

Маънои калимаҳои душвор

• Шубон — чӯпон, нигаҳбони рама.

• Порсо — парҳезгор, некӯкор.

• Хоҷа — соҳиб, сарвар.

• Таркиб кардан — омехта кардан.

• Хиёнат — фиреб, бевафоӣ ва поймол кардани ҳаққи дигарон.

• Номаҳмуд — нописанд, бад.

• Рӯдхона — маҷрои дарё ё сел.

• Ҳалок шудан — нобуд шудан, мурдан.

Хулоса: «Он чӣ бо фиреб ҷамъ мекунӣ, рӯзе метавонад сабаби аз даст рафтани дороии ту гардад».