Сафар дар ватан

«Сафар дар ватан» иборат аст аз гузаштан аз сифатҳои зишт ва пасти инсонӣ ба сӯи сифатҳои некӯ ва волои маънавӣ.

Аз ин рӯ, солик бояд пайваста нафси худро мавриди омӯзиш ва санҷиш қарор диҳад, то бидонад, ки оё дар қалби ӯ муҳаббате ба ғайри Худованд вуҷуд дорад, ки ӯро аз ёди Парвардигор бозмедорад ё не.

Агар чунин муҳаббатеро дар қалби худ дарёбад, бояд аз нав тавба кунад ва бидонад, ки он барои ӯ ҳамчун буте гардидааст. Зеро ҳар чизе, ки инсонро аз муҳаббати Худованд боздорад, дар ҳақиқат метавонад ба бути қалби ӯ табдил ёбад.

Сипас бояд бигӯяд: «Ло илоҳа иллаллоҳ», яъне «Ҳеҷ маъбуде ҷуз Аллоҳ нест».

Солик бо гуфтани ин калима ният мекунад, ки муҳаббати он чизеро, ки ӯро аз Худованд дур месозад, аз қалби худ берун кунад ва муҳаббати Худовандро ҷойгузини он гардонад.

Ин амал ба он хотир аст, ки решаҳои дилбастагӣ ба ғайри Худованд дар қалби инсон бисёранд, вале аксаран пинҳон мемонанд. Онҳоро танҳо тавассути худшиносӣ, муроқибаи амиқ ва ҷустуҷӯи дақиқ метавон шинохт ва барои бартараф кардани онҳо кӯшиш намуд.

Ҳамчунин, солик бояд қалби худро бисанҷад, то бидонад, ки оё нисбат ба касе ҳасад, кина, душманӣ ё норозигии беҷо дорад ё не.

Агар чунин сифатҳои нописандро дар худ пайдо кунад, бояд бо тавба, зикри такрории калимаи «Ло илоҳа иллаллоҳ» ва ислоҳи рафтори худ барои пок сохтани қалбаш кӯшиш намояд.

Мақсад аз ин ибора сафари ҷисмонӣ аз як макон ба макони дигар нест, балки сафари ботинии инсон аз ахлоқи бад ба ахлоқи нек аст.

Масалан:

• Аз кина ба бахшиш.

• Аз ҳасад ба хайрхоҳӣ.

• Аз кибр ба фурӯтанӣ.

• Аз риёкорӣ ба ихлос.

• Аз ғафлат ба ёди Худованд.

• Аз худпарастӣ ба худшиносӣ ва ислоҳи нафс.

Дар ин таълим муҳаббати табиӣ ба падару модар, фарзандон ё дигар инсонҳо худ ба худ мазаммат намешавад. Мақсад раҳоӣ аз дилбастагиҳоест, ки инсонро аз анҷоми вазифаҳои маънавӣ ва ахлоқии худ бозмедоранд.

Ҳуш дар дам

«Ҳуш дар дам» иборат аст аз ҳушёрӣ ва бедорӣ дар ҳар нафас. Яъне инсон бояд пайваста, бо ҳар нафасе, ки мекашад, аз ҳоли нафси худ огоҳ бошад ва диққат кунад, ки оё дар ёди Худованд аст ё дар ғафлат.

Ин равиш василаест барои ба даст овардани ҳузури доимии қалб, ки тадриҷан ва қадам ба қадам ҳосил мегардад.

Ҳангоме ки солик дар роҳи маънавӣ пешрафт мекунад ва ба марҳилаи миёнаи сулук мерасад, бояд пайваста муроқиби нафси худ бошад. Ӯ бояд дар ҳар соат ба ҳоли худ назар кунад ва бияндешад, ки оё дар ин муддат ба ғафлат гирифтор шудааст ё не.

Агар дарёбад, ки ба ғафлат афтодааст, бояд аз Худованд омурзиш бихоҳад ва бо азми қавӣ тасмим бигирад, ки дар оянда аз чунин ғафлат парҳез намояд.

Хулоса: «Сафар дар ватан» яъне инсон дар ҷойи худ бимонад, аммо ботинаш тағйир ёбад: ҳар рӯз аз як хислати бад дур шавад ва ба як сифати нек наздиктар гардад.

«Ҳуш дар дам» яъне инсон на танҳо бо забон зикр кунад, балки қалбаш низ бедор ва аз ёди Худованд огоҳ бошад.