ҲИКМАТИ ПИРАЗАН

Гӯянд, ки як подшоҳ дар мамлакате зиндагӣ мекард, ки номи ҳукумати ӯ ба одилӣ шуҳрат дошт. Бо вуҷуди ин, худаш бисёр вақт аз вазиронаш шикоят мекард:

– Ман чӣ тавр донам, ки кӣ хирадманд асту кӣ не? Чӣ тавр фаҳмам, ки ба кӣ масъулияти калон бовар кунам?

Як рӯз ба ӯ гуфтанд:

– Дар деҳаи канорӣ пиразане зиндагӣ мекунад, ки мардум ӯро бисёр хирадманд мегӯянд. Ҳар кас мушкиле дошт, назди ӯ мерафт ва ҷавоби дуруст мегирифт.

Подшоҳ ҳавас кард ва пинҳонӣ роҳ падохт, то пиразанро бубинад. Вақте ба хонаи одии ӯ расид, дида шуд, ки пиразан дар остона нишаста асту ба роҳ нигоҳ мекунад. Подшоҳ ба ҳайрат гуфт:

– Чӣ тавр фаҳмидӣ, ки ман меоям?

Пиразан хандид:

– Ман намедонистам, ки ту меоӣ, аммо ҳар рӯз остонаро пок мекунам, то ҳар меҳмоне ки биёяд, бо дили пок қабул шавад.

Подшоҳ гуфт:

– Ман аз ту як чизро фаҳмидан мехоҳам: хирад дар чист?

Пиразан гуфт:

– Хирад дар он нест, ки ту ҳама чизро бидонӣ. Хирад дар он аст, ки ба ҳар чиз бо покӣ, ростӣ ва оромӣ нигарӣ. Касе ки дилаш пок аст, ба роҳи дуруст қуръае наздиктар аст аз касе ки саршор аз дониш аст, вале дилаш пур аз кибру ғурур.

Баъд пиразан як мушт хок гирифта гуфт:

– Ин хокро бинӣ — нарм асту ҳама ҷо ҷой мешавад. Хиради инсон ҳам бояд чунин бошад: нарм, фурӯтан, омодаи фаҳмидани ҳар чиз. Вақте хирад сахт шуд, ба санг табдил меёбад ва на фоида дорад, на роҳ нишон медиҳад.

Подшоҳ аз суханони пиразан сахт мафтун шуд. Гуфт:

– Аз имрӯз фаҳмидам, ки қудрат бо хирад нест, балки хирад қудратро роҳбаладӣ мекунад.

Ва баргашт ба қасраш, то кишварро бо дили нармтару хиради бештар идора кунад.

МЕҲРУБОН БОШЕМ!