Мақолаҳо
Мақолаи нав«Лайли ва Маҷнун»-и Ҷомӣ.
Дар бевафоии олам ва суръати заволи ҳаёти фонӣ Гетӣ, ки нишемани завол аст, Осуда диле дар ӯ муҳол аст. Мотамкадаест тираву танг, Дар вай зи вафо на бӯй, не ранг. Ҳар гул, ки барояд аз гили ӯ, Чок аст зи хори ғам дили ӯ. Ҳар лола, ки бардамад зи боғаш,
«Лайли ва Маҷнун»-и Ҷомӣ.
Дар баёни ҳоли Маҷнун, ки вай аз сурати маҷоз ба маънии ҳақиқат расида буд ва аз ҷоми сурат шароби маънӣ чашида Хон, то набарӣ гумон, ки Маҷнун Бар ҳусни маҷоз буд мафтун. Дар аввал агарчи дошт майле Бо ҷуръакашӣ зи ҷоми Лайлӣ. Андар охир, ки гашт аз
«Лайли ва Маҷнун»-и Ҷомӣ.
Дар маънии ишқи содиқон ва сидқи ошиқон Чун субҳ азал зи ишқ дам зад, Ишқ оташи шавқ дар қалам зад, Аз лавҳи адам қалам сар афрошт, Сад нақши бадеъпайкар ангошт, Ҳастанд афлок зодаи ишқ, Аркон ба заминфитодаи ишқ. Бе ишқ нишон зи неку бад нест, Чизе,
Ақидаи Ҷомӣ дар бораи муносибати устоду шогирд.
Ҷомӣ дар достон зимни образҳои Искандар ва Арасту муносибати устоду шогирдро бо камоли маҳорат нишон додааст. Адиб таъкид менамояд, ки ҳар як кас бояд ҳурмату эҳтироми устод, омӯзгорро нигоҳ дорад. Арасту рӯзе аз Искандар мепурсад, ки агар дар оянда
Пайдоиш ва идеяи ҷамъияти хаёлӣ дар адабиёти шифоҳӣ.
Пайдоиш ва ташаккули идеяи ҷамъияти хаёлӣ дар адабиёти шифоҳӣ ва китобӣ Достони «Хирадномаи Искандарӣ» ва бевосита идеяи ҷамъияти хаёлӣ дар кохи мӯҳташами адабиёти ҳазорсолаи форсу тоҷик ва умуман адабиёти ҷаҳонӣ ҳамчун намунаи олии ақлу хиради инсон
Ғазали «Лилладҳ-ил-ҳамд, ки он маҳ зи сафар бозомад»-и Ҷомӣ.
Лилладҳ-ил-ҳамд, ки он маҳ зи сафар бозомад, Нурам аз омадани ӯ ба басар1 бозомад. Аз нами дидаи соҳибназарон сӯи чаман Лолаву сунбули ӯ тозаву тар бозомад. Он ҷигаргӯша, ки чун ашк бирафт аз назарам, Хун шуд аз ғам ҷигарам, то ба назар бозомад. Бандам
Ғазали «Он маҳ ба ҷониби сафар оҳанг мекунад»-и Ҷомӣ.
Он маҳ ба ҷониби сафар оҳанг мекунад, Саҳрову шаҳр бар дили мо танг мекунад. Эй номабар, ба маҷлиси ӯ номи ман мабар, К-аз гуфтугӯи номи манаш нанг мекунад. Шарҳи камоли шавқ ҳамин бас, ки чашми ман Унвони ин саҳифа ба хун ранг мекунад. Ошиқ фишонда ҷон
Ғазали «Хоки кӯяшро пас аз куштан ба хунам гил кунед»-и Ҷомӣ.
Хоки кӯяшро пас аз куштан ба хунам гил кунед, Хонае созеду ҷонамро дар ӯ манзил кунед. Чун бирезад хуни ман ин бас дият, к-аз баъди қатл Гоҳ-гоҳе нисбати хунам ба он қотил кунед. Ҳайф бошад хуни ман дар гарданаш, баҳри Худо, Пеш аз он дам, к-ӯ кашад
Ғазали «Ҷон аз он лабҳо ҳикоят мекунад»-и Ҷомӣ.
Ҷон аз он лабҳо ҳикоят мекунад, Тӯтӣ аз шаккар ривоят мекунад. Ҳар кӣ мегӯяд ҳадиси салсабил, 3-он лаби нӯшин киноят мекунад. Аз рақибон мекунад паҳлӯ тиҳӣ, Ҷониби моро риоят мекунад. Чашми шӯхаш мекашад теғи ҷафо, Лаъли ҷонбахшаш ҳимоят мекунад. Дур аз
Ғазали «Сароям ба хаёлаш ғазале»-и Ҷомӣ.
На ғизоле, ки сароям ба хаёлаш ғазале, Ё занам аз рухи хуршедмисолаш масале. На кариме, ки кунам фикри мадеҳаш, чу фитад, З-офати даҳр дар аркони маишат халале. На фасеҳе, ки ба бурҳони суханҳои латиф, Бошадам қуввати баҳсею маҷоли ҷадале. Тай шуд
Тасвири ҷамъияти хаёлӣ дар «Хирадномаи Искандарӣ»-и Ҷомӣ.
Дар достон идеяи ҷамъияти хаёлӣ характери ҷамъбастӣ дошта, аз нигоҳи фалсафӣ ниҳоят қавист. Мувофиқи тасвири Ҷомӣ Искандар пас аз ҷаҳонгирӣ, тай намудани кишвару мамлакатҳои зиёд ба шаҳре, ки ҳама мардум покизарӯзгор буданд, мерасад. Аз тасвири Ҷомӣ
Идеяи шоҳи одил ва маърифатпарвар-и Ҷомӣ.
Аз сюжети достон чунин ба назар мерасад, ки Искандар аз рӯзе, ки ба сари тахт нишаст, дар кишвар адлу адолатро барқарор намуд. Сониян, ба ҳар мамлакате, ки мерафт, барои ободию осудагии мардуми он саъю кӯшиш мекард, шаҳрҳои нав месохт. Аз ин ҳиҳат
Мазмуни мухтасари «Хирадномаи Искандарӣ»-и Ҷомӣ.
«Хирадномаи Искандарӣ», ки ҳафтумин достони «Ҳафт авранг» аст, 2315 байтро фаро гирифта, соли 1485 (890 ҳиҷрӣ) дар вазни мутақориб таълиф гардидааст. Достони Искандар дар адабиёти Шарқ мавзӯи анъанавӣ буда, Ҷомӣ на ҷангнома, балки хираднома навиштааст.
«Хирадномаи Искандар»-и Ҷомӣ (расидани Искандар ба шаҳре).
ДОСТОНИ РАСИДАНИ ИСКАНДАР БА ШАҲРЕ КИ ҲАМАИ МАРДУМ ПОКИЗАРӮЗГОР БУДАНД ВА САВОЛУ ҶАВОБИ ЭШОН Сикандар чу мегашт гирди ҷаҳон, Хабарпурси ҳар ошкору ниҳон. Дар аснои рафтан ба шаҳре расид, Дар он шаҳр қавме писандида дид. Зи гуфтори беҳуда лабҳо хамӯш,
«Хирадномаи Искандар»-и Ҷомӣ.
ХИРАДНОМАИ ИСКАНДАР Сикандар, ки ганҷинаи роз буд, Дари ганҷи ҳикмат бад ӯ боз буд. Зи ҳикмат басо гавҳари шабфурӯз, К-аз ӯ монда пайдост бар рӯи рӯз. Биё, гӯшро қоиди ҳуш кун, вз он гавҳар овезаи гӯш кун. Чу дорӣ дилу ҳуши ҳикматгарав, Бикаш пунба аз
Tаркиби «Ҳафт авранг»-и Ҷомӣ
Таркиби «Ҳафт авранг» Абдураҳмони Ҷомӣ натанҳо дар сурудани жанрҳои хурди лирикӣ мартабаи бузург дошт, балки дар эҷод намудани достонҳои ҳаҷман калони ишқӣ, ахлоқӣ маҳорату истеъдоди комилро доро буд. Ӯ дар солҳои охири ҳаёташ дар пайравии «Хамса»-ҳои
«Муқаттаот»-и Ҷомӣ.
Муқаттаот Дар ин нишемани идбор1, Ҷомиё коре, Агар кунӣ на чунон кун, ки шармсор шавӣ. Ниҳоди чархи фалак чун зумуррадин кӯҳест, Ки ҳар садо, ки бад-ӯ дар диҳӣ ҳамон шунавӣ. Басити2 рӯи замин мазраи мукофот аст, Ки донае, ки дар ӯ афганӣ ҳамон
Тавзеҳи «Луҷҷат-ул-асрор»
Тавзеҳ Ин қасида машҳури ҳазрати Ҷомӣ низ ҷавобия аст ва он дар пайравии қасидаи «Дарёи аброр»-и Хусрави Деҳлавӣ эҷод шудааст. Матлаъи қасидаи Хусрави Деҳлавӣ чунин аст: Кӯси шаҳ холиву бонги ғул-ғулаш дарди сар аст, Ҳар ки қонеъ шуд ба хушку тар, шаҳи
Ғазали «Он ки бар гул гиреҳ»-и Ҷомӣ.
Он ки бар гул гиреҳ аз ҷаъди суманбӯи ту баст, Риштаи ҷони маро дар шикани мӯи ту баст. Таъна бар тӯтии табъам мазан аз камсуханӣ, Ки бар ӯ роҳи сухан лаъли сухангӯи ту баст. Лиллаҳулҳамд, ки ҷон мӯътакифи ҳазрати туст, Гарчи тан бори иқомат зи сари кӯи
Тавзеҳи «Муқаттаот»-и Ҷомӣ.
Муқаттаоти Ҷомӣ. Дар сурудани қитъа низ ҳазрати Ҷомӣ яке аз тозакорони таърихи адабиёти форс-тоҷик аст. Албатта, дар жанри қитъа низ дар таърихи адабиёти форс-тоҷик шоирони махсуси қитъасаро буданд (Ибни Ямини Фарюмади), вале ин жанр кӯҳантаърих буда,
Барномасозӣ
Олами Афсонаҳо
Ахбор
Саломатӣ
Дунё